زهره عزیززاده؛ مجیدمحمد اسمعیلی؛ علی ستاریان؛ سیدعلی حسینی؛ بهاره بهمنش
چکیده
چرای بیرویه یکی از مهمترین عوامل تخریب مراتع نیمهخشک است که با تغییر ویژگیهای لکههای گیاهی و کاهش نفوذپذیری خاک، فرآیندهای هیدرولوژیکی و پایداری اکوسیستم را مختل میکند. اگرچه در مطالعات پیشین اثر چرای دام بر نفوذپذیری یا ساختار لکهها بهطور جداگانه بررسی شده است، اما ارتباط همزمان این دو مؤلفه، بهویژه در شرایط نیمهخشک، ...
بیشتر
چرای بیرویه یکی از مهمترین عوامل تخریب مراتع نیمهخشک است که با تغییر ویژگیهای لکههای گیاهی و کاهش نفوذپذیری خاک، فرآیندهای هیدرولوژیکی و پایداری اکوسیستم را مختل میکند. اگرچه در مطالعات پیشین اثر چرای دام بر نفوذپذیری یا ساختار لکهها بهطور جداگانه بررسی شده است، اما ارتباط همزمان این دو مؤلفه، بهویژه در شرایط نیمهخشک، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر شدتهای مختلف چرای دام بر نفوذپذیری خاک و ابعاد لکههای گیاهی در مراتع گمیشان است. این آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار و در سه تیمار قرق بلندمدت (۲۴ ساله)، چرای متوسط و چرای شدید انجام شد. در هر تیمار، سه ترانسکت ۵۰ متری در جهتهای مختلف پیادهسازی و طول، عرض و ارتفاع لکههای گیاهی و فواصل بین آنها اندازهگیری گردید. نفوذپذیری خاک در لکههای گیاهی و فضاهای بین لکهای با استفاده از حلقههای زوجی سنجیده و با مدل کوستیاکف برآورد شد. نتایج نشان داد که قرق بلندمدت بهطور معنیداری موجب افزایش نفوذپذیری خاک و ابعاد لکههای گیاهی میشود، در حالی که تفاوت معنیداری بین چرای متوسط و شدید مشاهده نشد. همچنین با افزایش شدت چرا، پاسخ لکههای گیاهی به میکروتوپوگرافی کاهش یافت و این اثر تنها در برخی شاخصها (مانند طول لکهها) و در دامنههای مرتفعتر حفظ شد. یافتههای این تحقیق بر اهمیت قرقهای بلندمدت در بازسازی پوشش گیاهی و بهبود نفوذپذیری خاک تأکید دارد و میتواند بهعنوان مبنایی برای برنامهریزی مدیریت پایدار چرای دام در مناطق نیمهخشک مورد استفاده قرار گیرد. همچنین با اجرای برنامههای تناوب چرا، ایجاد قرقهای دورهای و پایش منظم شاخصهای فیزیکی خاک میتوان به کاهش روند تخریب و افزایش کارایی اکوسیستم در این مناطق کمک کرد.
علی حشمت پور؛ ِسیدجواد سجادی؛ یوسف محمدیان
چکیده
بارندگی کم همراه با توزیع نامناسب زمانی و مکانی، از مشکلات مهم در مناطق خشک و نیمهخشک است. کمبود منابع آبی همراه با رشد روزافزون تقاضا آب در این مناطق، دستیابی به منابع آبی جدید را اجتنابناپذیر میسازد. جمعآوری آب باران یکی از شناختهترین شیوههای مدیریت استحصال آب برای مقابله با کمآبی میباشد که در بسیاری از مناطق به سرعت ...
بیشتر
بارندگی کم همراه با توزیع نامناسب زمانی و مکانی، از مشکلات مهم در مناطق خشک و نیمهخشک است. کمبود منابع آبی همراه با رشد روزافزون تقاضا آب در این مناطق، دستیابی به منابع آبی جدید را اجتنابناپذیر میسازد. جمعآوری آب باران یکی از شناختهترین شیوههای مدیریت استحصال آب برای مقابله با کمآبی میباشد که در بسیاری از مناطق به سرعت درحالتوسعه است. با توجه به تنوع و گستردگی روشهای جمعآوری آب باران، باید در انتخاب عوامل تاثیرگذار و نوع روش ترکیب معیارها توجه جدی نمود. در این مقاله، جهت تعیین مکانهای مستعد احداث سطوح آبگیر باران برای شرب دام، ابتدا عوامل مؤثر با مطالعات انجامشده و خصوصیات منطقه تعیین شدند. هفت عامل شیب، کاربری اراضی، عمق خاک، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، فاصله از دامداری و جهت باد غالب در نظر گرفته شد. در ادامه با استفاده از تکنیک منطق فازی عوامل به نه قسمت مجزا برای رتبهبندی تقسیم گردید. سپس به کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی همپوشانی لایهها انجام شد، نتیجه همپوشانی لایهها به پنج کلاس ضعیف، متوسط، نسبتاّ خوب، خوب و بسیار خوب طبقهبندی شد. مساحت هر کلاس بهترتیب 01/44، 94/53، 31/30، 48/30 و 51/12 کیلومترمربع برای جمعآوری آب باران بهدست آمد. براساس نتایج منطق فازی، قسمت جنوب و جنوب شرقی منطقه اولویت اول را برای احداث سطوح آبگیر باران دارا بود. لذا میتوان برای جمعآوری آب باران و ذخیره سازی آن برای مصارف آینده مورد استفاده قرارگیرد. یافتههای این کار تحقیقاتی به سیاستگذاران و تصمیم گیرندگان کمک میکند در منطقه مورد مطالعه برای غلبه بر مشکلات کمبود آب سازههای مختلف جمعآوری آب باران را اجراء کنند.
