2021-05-23T10:33:45Z https://jrwm.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=10556

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 ساسان امینی رفعت زارع بیدکی رسول میرعباسی نجف آبادی مریم شفایی سیل یک پدیدۀ چند بعدی است و به دلیل داشتن ویژگی­های همبستۀ متعدد، تجزیه و تحلیل تک متغیره نمی­تواند دانش یکپارچه­ای در مورد این پدیده ارائه دهد. در این مطالعه، از ساختارهای واین برای تجزیه و تحلیل چند متغیرۀ ویژگی­های سیل استفاده شد. به این منظور، هیدروگراف­های 98 رویداد سیل ثبت شده در ایستگاه لندی در حوزۀ آبخیز بازفت در استان چهارمحال و بختیاری انتخاب شد و مشخصات سیلاب، از جمله دبی اوج سیل(p ) ، حجم سیل(V) ، مدت زمان سیل­­(D)  و زمان رسیدن به اوج  (T) استخراج شد. سپس با آزمون کلموگرف-اسمیرنوف بهترین توزیع برازش یافته بر هر متغیر انتخاب شد. توزیع حاشیه­ای منتخب شامل لوگ نرمال­، جانسون اس بی و پیرسون نوع 5 به ترتیب برای دبی اوج سیل و حجم سیل،  مدت زمان سیل و زمان رسیدن به اوج  می­باشد. در مرحلۀ بعد، مفصل­های سی- واین (C-Vine) و دی- واین (D-Vine) در دو شکل سه و چهار متغیره با ترکیب متغیر ایجاد شد. به این ترتیب که در سه متغیره، حجم و دبی اوج سیل در ترکیب ثابت و مدت زمان سیل یا زمان رسیدن به اوج  متغیر در نظر گرفته شدند. در  مفصل چهار متغیره نیز ترکیب­های متفاوت از هر چهار متغیر استفاده شد. برای ترکیب این متغیرها، از مفصل­های گامبل، فرانک، جو، کلایتون، گواسین و تی استیودنت استفاده شد. نتایج به دست آمده از مفصل، با مفصل تجربی آن ترکیب، مقایسه شد. نتایج نشان داد ­که بهترین ترکیب در هر دو مفصل سی واین و دی واین در مدل­های سه گانه، ترکیب TPV  با مقدار نش 913/0است و مفصل­های گامبل و گواسین به عنوان بهترین مفصل در لبه­ها شناخته شدند. در مورد ترکیب چهار متغیره، بهترین ترکیب سی واین PVTD و دی واین و  PTVD با مقدار نش 989/0 شناخته شدند. مفصل­های گامبل و گواسین در درختها دارای غالبیت می­باشند. به طور کلی نتایج نشان داد که ساختارهای واین چهار متغیره از ساختارهای سه متغیره دارای همسبتگی بالاتری هستند. روش پارامتریک ریشۀ دوم مکعب لاتین مشروط گندم ذرت یونجه قزوین 2021 02 19 674 690 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80521_878249c415119d9e60614bfae7240281.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 محمد انصاری قوجقار مسعود پورغلام آمیجی شهاب عراقی نژاد بنفشه زهرایی سامان رضوی علی سلاجقه به منظور کنترل و مدیریت صحیح طوفان­های گرد و غبار، آگاهی از تغییرات زمانی- مکانی این پدیده و لزوم پیش­بینی و مدل­سازی آن با هدف شناخت دقیق­تر رفتار طوفان­های گرد و غبار نسبت به محرک­های طبیعی و انسانی، امری ضروری است. با توجه به توسعه روز افزون فرامدل­ها و ترکیب آن­ها با الگوریتم­های بهینه­سازی به منظور مدل­سازی و پیش­بینی متغیرهای هواشناسی، در این پژوهش چهار الگوریتم بهینه­سازی فراکاوشی ازدحام ذرات (PSO)، ژنتیک (GA)، کلونی مورچگان در محیط­های پیوسته (ACOR) و تکاملی تفاضلی (DE) با مدل سیستم استنتاج تطبیقی فازی عصبی (ANFIS) ترکیب شد. عملکرد چهار مدل ترکیبی توسعه داده­شده با مدل  ANFISبرای پیش­بینی متغیرهای فراوانی روزهای همراه با طوفان گرد و غبار (FDSD) در مقیاس فصلی در استان خوزستان در جنوب غربی ایران ارزیابی شد. بدین منظور از داده­های ساعتی گرد و غبار و کدهای سازمان جهانی هواشناسی در مقیاس فصلی با طول دوره آماری 40 ساله (2019-1980) در هفت ایستگاه سینوپتیک استان خوزستان استفاده شد. نتایج شاخص­های نیکویی برازش در مرحله آموزش و آزمایش نشان داد که اختلاف معنی­داری بین روش ANFIS و سایر مدل­های ترکیبی مورد استفاده وجود ندارد. مقادیر R و RMSE برترین مدل ترکیبی (ANFIS-PSO) به ترتیب از 88/0 تا 97/0 و 10/0 تا 19/0 و در مدل ANFIS به ترتیب از 83/0 تا 94/0 و 11/0 تا 21/0 متغیر بودند. همچنین نتایج نشان داد که ترکیب الگوریتم­های بهینه­سازی استفاده­شده با مدل ANFIS نتایج مدل را نسبت به مدل انفرادی ANFIS به صورت معنی­داری بهبود نمی­بخشد. الگوریتم ژنتیک الگوریتم‌های تکاملی مدل‌سازی هوش مصنوعی ANFIS 2021 02 19 691 708 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80529_b999714a122984385f6e167f8eeff5ff.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 رضا بدیع زادگان سعید رضا خداشناس ;کاظم اسماعیلی براساس معیارهای شهری و مدیریت کلان شهرها، یکی از مسائل مهم، کنترل رواناب­های سطحی و هدایت آن­ها به سمت کانال­های زهکشی می­باشد. به این منظور و برای اطلاع از عکس­العمل حوضه­های آبخیز شهری و شبیه­سازی پدیدۀ بارش-رواناب در این حوضه­ها، از مدل­های نرم­افزاری استفاده می­شود. از این رو با توجه به اطلاعات کم بارش و رواناب، در حوضه­های شهری، معمولاً این مدل­ها بدون واسنجی و یا با واسنجی­های غیر واقعی به­کار گرفته می­شوند که باعث می­شود که نتایج از واقعیت دور باشد. در این تحقیق با استفاد از داده­های واقعی ایستگاه هواشناسی شمال تهران و ایستگاه هیدرومتری مقصودبیک (رزگنده)، نرم­افزارSWMM  مورد واسنجی و صحت­سنجی قرار گرفت و پارامترهای ورودی به مدل، به­دست آمدند. برای کالیبراسیون این مدل از سه رویداد بارندگی برای واسنجی مدل و از دو رویداد برای صحت­سنجی آن استفاده شد. براساس اطلاعات به­دست آمده از مقادیری شبیه­سازی و مشاهداتی این رویداد­های بارندگی، دبی بیشینه، حجم رواناب خروجی و زمان اوج سیلاب مورد مقایسه قرار گرفت. میزان RMSE برای هیدروگراف خروجی از حوضۀ زرگنده برای وقایع اول تا پنجم به ترتیب 05/0، 22/0، 4/0، 37/0 و 16/0 و ضریب NSC برابر با 91/0، 94/0، 93/0، 9/0 و 94/0 به­دست آمد. همچنین میزان درصد اختلاف دبی بیشینۀ سیلاب، مدل­سازی و مشاهداتی برای وقایع اول تا پنجم به ترتیب 33/7، 69/9، 8/5، 6/5، 93/9 و برای حجم رواناب این درصد اختلاف به ترتیب 82/8- ، 08/3- ، 8/8، 43/19- و11/5 به­دست آمد. با توجه به این نتایج، عملکرد مدل SWMM در شبیه­سازی رواناب های ناشی از بارندگی در این منطقه قابل قبول بوده و می­تواند به جهت مدیریت و کنترل رواناب­های شهری مورد استفاده قرار گیرد. ایستگاه هیدرومتری مقصودبیک حوضۀ آبریز شهری مدل بارش-رواناب SWMM واسنجی و صحت‌سنجی مدل 2021 02 19 709 724 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80530_1f00bb1dda6e7afdc80df84ffad6af2d.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 محمد چیذری سیده سمیه بطحائی حسن صدیقی امیر علم بیگی پدیدۀ تغییر اقلیم یکی از چالش­های مهم زیست­محیطی قرن بیست­و­یکم به شمار می­رود. بیشترین تأثیرات این پدیده شامل حال صنایع و بنگاه­هایی مانند کشاورزی و شیلات می­گردد که به منابع طبیعی وابسته می­باشند. تاب­آوری رویکردی کاربردی در جهت ایجاد سازگاری با این پدیده و ایجاد توسعۀ پایدار به شمار می­آید. از آنجایی که شبکه­ها و به ویژه شبکه­های رسمی مانند شبکۀ نهادی، می­تواند نقش اساسی در ایجاد و ارتقاء تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم ایفا کند، پژوهش حاضر با هدف تحلیل شبکۀ دست­اندرکاران سازمانی در راستای ارتقاء تاب­آوری در مواجهه با تغییر اقلیم انجام گرفته است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را کشاورزان خرده مالک شهرستان طارم استان زنجان تشکیل می‌دهند که به روش نمونه گیری شبکۀ خودمحور اعضای شبکۀ مورد بررسی انتخاب شدند. روش آماری غالب در این پژوهش، تحلیل شبکه و استخراج شاخص‌های شبکه در سطح کلان، میانی و خرد می‌باشد. براساس نتایج به­دست آمده به ترتیب سازمان جهاد کشاورزی و بانک­ها و مؤسسات اعتباری بیشترین نقش و مرکزیت درجه را در شبکۀ اطلاعات آموزشی و خدمات فنی ایفا می‌کنند. در شبکۀ تسهیلات مالی نیز به ترتیب بانک­ها و مؤسسات اعتباری و سازمان جهاد کشاورزی رتبه­های اول و دوم را در ارائۀ خدمات و مشاوره‌های مالی ایفا می‌کنند. نتایج نشان داد بسیاری از مؤسساتی که می‌توانند در زمینۀ تاب-آوری در برابر تغییر اقلیم نقش سازنده‌ای داشته باشند، از جمله صندوق بیمۀ محصولات کشاورزی در انزوا قرار دارند و به حاشیه رانده شده­اند. از این­رو پیشنهاد می­گردد در پژوهش­های آینده علل این امر مورد واکاری قرار گیرد و راهکارهای عملیاتی در جهت خارج شدن این مؤسسات از انزوا و ایفای نقش­شان ارائه گردد. تاب‌آوری تغییر اقلیم شبکۀ اجتماعی نهادهای رسمی 2021 02 19 725 740 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80531_8f900043a061568f573cdde3eec5c685.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 اسفندیار جهانتاب مریم زاهدی فر محسن فرزین مطالعۀ ویژگی­های مهم خاک و پوشش گیاهی می­تواند پتانسیل بالقوۀ مرتع را نشان دهد و تعیین وضعیت آن را میسر می­سازد. از طرفی تأثیر گونه­های گیاهی مختلف بر ویژگی­های سطح خاک از جمله فرسایش، رسوب، رواناب، نفوذپذیری و سایر عوامل، متفاوت است. در همین راستا، تحقیق حاضر با هدف بررسی ویژگی­های ساختاری و عملکرد فرم­های رویشی مختلف بر شاخص­های سطح خاک در حوزۀ آبخیز میان­جنگل فسا انجام گردید. پس از اندازه­گیری 11 عامل سطح خاک در سه ترانسکت 100متری، پتانسیل­های عملکردی (پایداری، نفوذپذیری، چرخۀ ریزمغذی) با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم­انداز، طبقه­بندی شدند. همچنین خصوصیات ساختاری شامل تعداد لکه­های گیاهی، طول و عرض لکه­ها، درصد طول لکه در ترانسکت، شاخص سطح لکه­ها و شاخص سازمان یافتگی ثبت گردید. نتایج نشان داد چهار لکۀ­ اکولوژیک درختچه­، بوته­، گندمی و علفی و فضای بین لکه­ای خاک لخت و لاشبرگ در منطقۀ مورد مطالعه مستقر است. شاخص سازمان یافتگی و  شاخص سطح لکه در منطقۀ مورد مطالعه به­ترتیب 40/0 و 03/0 می­باشد. لکه­های گیاهی با فرم­های مختلف رویشی اثر متفاوتی بر عملکرد اکوسیستم منطقه دارند. فرم رویشی درختچه­ای دارای بیش­ترین پایداری است که تفاوت معنی­داری با سایر فرم­های رویشی دارد. از نظر شاخص نفوذپذیری در منطقۀ مورد مطالعه، اختلاف معنی­داری بین لکه­های اکولوژیک با فرم­های رویشی درختچه­ای و گندمی وجود ندارد. در عناصر ریزمغذی خاک، بین لکه­های اکولوژیک و میان لکه، اختلاف معنی­دار وجود دارد. فرم رویشی درختچه­ای دارای بیش­ترین مقدار چرخۀ عناصر ریزمغذی است. به­طور کلی، فرم رویشی شاخص گیاهان لکۀ اکولوژیک منطقۀ مورد بررسی، درختچه­ای است. از این رو، به منظور کنترل بیولوژیک و اصلاح مراتع در منطقۀ میان­جنگل فسا، کاشت پوشش گیاهی با فرم رویشی درختچه­ای پیشنهاد می­گردد. تحلیل عملکرد چشم‌انداز لکه‌های گیاهی حفاظت آب و خاک کنترل بیولوژیک 2021 02 19 741 752 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80532_a02450beb4d386416cbad6e425bae187.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 عماد ذاکری حمیدرضا کریم زاده سید علیرضا موسوی از میان فاکتورهای مدل اصلاح‌شده جهانی فرسایش خاک (RUSLE)، فاکتور پوشش و مدیریت (فاکتور C) یکی از عوامل مهم و اثرگذار بر میزان فرسایش خاک است. تعیین فاکتور C بر اساس روش‌های اصلی معرفی‌شده با توجه به فقدان اطلاعات دقیق در بسیاری از مناطق مشکل است. در این روش نقشۀ پوشش گیاهی می‌تواند در جهت برآورد فاکتور C مورد استفاده قرار گیرد، اما تهیۀ نقشۀ مناسب از درصد پوشش گیاهی در بسیاری از شرایط یک چالش است. درنتیجه در این مطالعه نقشۀ درصد تاج پوشش گیاهی تهیه شده با استفاده از الگوریتم نا پارامتریک k-NN، رگرسیون خطی و رگرسیون خطی گام‌به‌گام در حوضۀ آبخیز شیرین درۀ خراسان شمالی تهیه و مورد مقایسه قرار گرفت. در روش‌های رگرسیونی 17 شاخص گیاهی و محیطی تهیه و روابط آن‌ها بررسی شد. نتایج مقایسۀ نقشه‌های حاصل از 3 روش نشان داد که روش k-NN به دلیل دارا بودن بالاترین درصد صحت کلی (3/83 درصد) و ضریب کاپا (9/75 درصد) نسبت به دو روش رگرسیونی دیگر از نتایج مناسب‌تری برخوردار است، ازاین‌رو جهت تهیۀ فاکتور مدیریت و پوشش (C) مورداستفاده قرار گرفت. نتایج مطالعه نشان داد که روش نا پارامتریک k-NN دارای نتایج امیدوارکننده‌ای در جهت تهیۀ نقشه‌های درصد تاج پوشش گیاهی مراتع مناطق خشک و نیمه‌خشک است. در میان شاخص‌های گیاهی شاخص گیاهی NDVI بیشترین همبستگی (82/0) را با درصد پوشش گیاهی دارد. همچنین درروش k-NN معیار فاصلۀ اقلیدسی در نقطۀ 9=k نسبت به دو معیار دیگر ماهالانوبیس و فازی نتایج مناسب‌تری دارد و می‌تواند نقشه درصد پوشش گیاهی را با دقت بالاتری برآورد نماید. فرسایش خاک فاکتور پوشش و مدیریت شاخص گیاهی الگوریتم ناپارامتریک k نزدیک‌ترین همسایه 2021 02 19 753 770 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80533_4086c550093a3978d8d34fad0bb46f69.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 منیژه رضوی حسین آباد علیرضا امیریان چکان محمد فرجی جمال موسویان یکی از روش­های مناسب جهت بررسی تأثیر عملیات حفاظت خاک و مدل‏سازی فرسایش آبی خاک، بررسی پایداری خاکدانه­ها و تغییرات مکانی آن است. تحقیق حاضر با هدف مدل‏سازی پایداری خاکدانه­ها و تغییرات مکانی آن‏ها در یک منطقه تحت عملیات درخت­کاری و کنتورفارو و منطقه­ای مشابه و مجاور آن به عنوان منطقۀ شاهد در منطقۀ چاه­ماری بهبهان در استان خوزستان انجام شد. تعداد 150 نمونه خاک از عمق 0تا 5 سانتی­متری برداشته شد و میانگین وزنی قطر خاکدانه­ها (MWD) به روش الک خشک (MWDd) و الک تر (MWDw) تعیین گردید. برای تهیۀ نقشۀ توزیع مکانی MWD از تکنیک­های نقشه­برداری رقومی‏خاک (DSM) استفاده گردید. برای‏این منظور، متغیرهای محیطی دارای ارتباط با MWD از تصویر سنجندۀ لندست 8 و مدل رقومی ‏ارتفاع (DEM) استخراج و به منظور برقراری ارتباط بین ‏این متغیرها و MWD از مدل­های شبکه‏های عصبی مصنوعی (ANN) و درخت رگرسیون (RT) استفاده گردید. نتایج نشان داد اقدامات کنترلی انجام شده در منطقه روی MWDd تأثیر معنی­دار ولی روی MWDw تأثیر معنی­داری نداشت. آنالیز همبستگی نشان داد بین پارامترهای استخراج شده از DEM با MWDw همبستگی معنی­داری وجود نداشت ولی بین برخی پارامترهای استخراج شده از DEM با MWDd همبستگی معنی­داری وجود داشت. همچنین همبستگی MWDd و MWDw با اکثر پارامترهای تصویر ماهواره­ای معنی­دار بود. کارآیی مدل­های ANN و RT در تخمین MWDw نسبتاً بالا و تا حدودی مشابه ولی در تخمین MWDd کارآیی ANN بالاتر از RT بود. به طور کلی نتایج نشان داد روش­های نقشه­برداری رقومی ‏رویکردی مناسب برای تخمین و پهنه­بندی MWD می­باشند. درخت رگرسیون شبکه‌های عصبی مصنوعی مدل‏سازی مکانی نقشه‌برداری رقومی ‏خاک 2021 02 19 771 785 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80534_9479731578b5c3edf3dc7e9ef345ce01.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 مهشید سوری پیام نجفی جواد معتمدی سعیده ناطقی پژوهش حاضر به‌‌منظور تعیین عوامل تأثیرگذار بر وقوع آتش‌سوزی‌‌ها در مراتع کوهستانی نازلوچای، به‌‌عنوان یکی از حوزه‌‌های آبخیز منتهی به دریاچۀ ارومیه، انجام شد. برای شناسایی و تعیین عوامل مؤثر، از تکنیک ارزیابی تصمیم‌‌گیری استفاده شد. در این ارتباط، درصد شیب، جهت شیب، ارتفاع، نوع (ریختار) پوشش گیاهی، تراکم گونه‌‌های غالب، درصد پوشش تاجی، جمعیت نیروی انسانی، مجاورت با جاده، مجاورت با مناطق مسکونی، مجاورت با زمین‌های کشاورزی، مجاورت با منابع آبی، نوع شغل مردم بومی و کاربری فعلی اراضی، به‌‌عنوان معیارهای تأثیرگذار و تأثیر‌‌پذیر، مد نظر قرار گرفت. با تشکیل ماتریس میانگین، محاسبۀ ماتریس تأثیر روابط مستقیم بی‌‌مقیاس شده، محاسبۀ ماتریس کل (ماتریس مجموع تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم) و محاسبۀ ماتریس میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری، ترتیب میزان تأثیرگذاری و تأثیرپذیری هر یک از معیارهای ذکر شده، مشخص شد. بر مبنای نتایج، کاربری فعلی اراضی، بیشترین تأثیرپذیری (9308/3) و جهت شیب، کمترین تأثیرپذیری (0475/1) را بر پدیدۀ آتش‌‌سوزی‌‌های منطقه داشت. ضمن اینکه کاربری فعلی اراضی و جمعیت نیروی انسانی، به‌‌ترتیب تعامل بیشتری با سایر عوامل آتش‌‌سوزی‌‌ها داشتند و وزن این عوامل بر وقوع پدیدۀ آتش‌‌سوزی، بیشتر بود. بر اساس نتایج بردار ارتباط که معرف قطعیت یک معیار به‌‌عنوان معیار تأثیرگذار است، مجاورت با جاده (43/1) و ارتفاع (6/0)، بیشترین تأثیرگذاری را بر مجموعه عوامل دیگر در زمینۀ وقوع حریق در مراتع منطقه داشتند. نتایج حاصل، می‌‌تواند به کارشناسان منابع طبیعی، در تهیۀ نقشه‌های ریسک آتش‌‌سوزی، کمک کند تا مرحلۀ پیشگیری حریق، آگاهانه‌‌تر و علمی‌‌تر انجام شود. هرچه اطلاعات ورودی نقشه‌های ریسک، دقیق‌تر باشد و تکنیک‌های تصمیم‌‌گیری چند منظوره قوی‌تری به­کار برده شود، نقشه‌های ریسک دقیق‌تری تهیه می‌گردد. پیشگیری حریق تکنیک‌‌های تصمیم‌گیری مدیریت حریق ارومیه 2021 02 19 786 801 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80538_80d27ea669a669f8fd56bfadb57b4ecf.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 اسماعیل شیدای کرکج اسفندیار جهانتاب زهرا محمودی رشد و عملکرد گیاهان در محیط تحت تأثیر تنش­های محیطی زنده و غیر زنده متعدد و نیز خواب بذر محدود می­باشد. شوری در خاک، یکی از تنش­های مهم نواحی خشک و نیمه­خشک است. خواب بذر یک سازوکار کلیدی جهت بقای گیاهان در محیط رشد طبیعی می­باشد. هدف از تحقیق حاضر بررسی اثر تیمارهای شستشوی بذر با اسید سولفوریک و آبیاری بذور با آب شور بر روی جوانه­زنی بذور گیاه دارویی Zygophyllum fabago می­باشد. با توجه به تحقیقات قبلی مرتبط، بدین منظور برای اعمال تیمار اسیدشویی سه غلظت 0، 10 و 20 درصد تهیه شد. برای تیمار شوری نیز چهار سطح: 0، 60، 90 و 120 میلی مول بر لیتر در نظر گرفته شد. آبیاری با اسپری آب­پاش در مواقع لازم روی همۀ پتریدیش­ها به طور مساوی صورت پذیرفت. شمارش بذرهای جوانه­زده هر روز انجام شد و تا زمانی که در چند روز متوالی، افزایشی در تعداد بذر جوانه­زده مشاهده نگردید، ادامه یافت. نتایج نشان داد تیمارهای اسید و شوری بر جوانه­زنی بذر Z. fabago اثر معنی­داری دارند. اثرات اصلی تیمارها بر سه پارامتر درصد، سرعت و زمان جوانه­زنی در سطح یک درصد معنی­دار بود. اثر متقابل اسید و شوری نیز تنها در خصوص میزان سرعت جوانه­زنی معنی­دار بوده و برای دو پارامتر دیگر معنی­دار نبوده است. مقایسۀ میانگین اثر اصلی سطوح مختلف تیمار اسید بر درصد جوانه­زنی گیاه Z. fabago نشان داد تیمارهای غلظت اسید صفر و ده درصد با میزان 59 و 60 درصد مقدار بیشتری را دارد. در خصوص اثرات اصلی تیمار شوری نیز تیمار شوری صفر میلی مول بر لیتر دارای درصد جوانه­زنی بیشتری با میزان 75 درصد است. پارامتر متوسط زمان جوانه­زنی نتایج برعکس بوده و تیمارهای اسید 20 درصد و شوری 120 میلی مول بر لیتر با مقدار 4/7 و 9/7 دارای بیشترین مقدار نسبت به سایر تیمارها بوده است. درخصوص مقایسۀ میانگین حاصل از اثرات متقابل اسید و شوری نیز نتایج نشان داد بهترین ترکیب تیماری مربوط به اسید صفر درصد و شوری صفر و ده میلی مول بر لیتر می­باشد. بنابراین گونۀ Z. fabagoبرایرشد بهینۀ خود نیاز به غلظت­های پایین شوری و اسید سولفوریک دارد. از این رو از آن می­توان برای اصلاح و احیای اکوسیستم­های مرتعی با توجه به میزان شوری منطقۀ مورد نظر استفاده کرد. خواب بذر اسید سولفوریک شوری جوانه‌زنی گیاه دارویی 2021 02 19 802 815 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80536_07fd3650b41c0c20a878eb6fe4f0fa1c.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 مرتضی صابری سهیلا نوری فهیمه رشیدی  جوانه‌زنی از مهم­ترین مراحل رشد گیاهان است که ممکن است در محیط‌های طبیعی تحت تأثیر تنش‌های مختلفی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات نوع بستر کاشت و سطوح مختلف جیبرلیک و ایندول بوتریک اسید بر خصوصیات جوانه­زنی بذر گونۀ Salvadora persica در سال ۱۳۹۸، با دو فاکتور بستر کشت در چهار نوع (1- پیت ماس ،2- کوکوپیت، 3- پیت ماس %50+ ماسه %50 و 4- کوکوپیت 50%+ ماسه 50%) و فاکتور دوم شامل جیبرلیک اسید (دو سطح ۲۵۰ و ۵۰۰ پی پی ام) و ایندول بوتریک اسید (دو سطح ۲۵۰ و ۵۰۰ میلی گرم بر لیتر) انجام شد. سپس آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایۀ کاملاً تصادفی اثر دو فاکتور مذکور و آب مقطر به عنوان شاهد در سه تکرار بر جوانه­زنی بذر و رشد اولیۀ گیاهچۀ گیاه Salvadora persica بررسی شد. نتایج نشان داد بستر کشت بر درصد جوانه­زنی، طول ریشه­چه، ساقه­چه، گیاهچه، وزن تر ریشه­چه، وزن تر ساقه­چه و شاخص بنیۀ بذر در سطح آماری یک درصد اثر معنی­دار داشت. همچنین پیش تیمار بذور با هورمون­های جیبرلیک و ایندول بوتریک اسید بر کلیۀ صفات مورد بررسی در این آزمایش اثر معنی­دار در سطح یک درصد داشت. اثر متقابل نوع بستر و پیش تیمار با هورمون­ها بر صفات درصد جوانه­زنی، طول ریشه­چه، ساقه­چه، گیاهچه و شاخص بنیۀ بذر اثر معنی­دار در سطح یک درصد داشت و بر وزن تر ریشه­چه و ساقه­چه اثر معنی­دار نداشت. به­طوری­که بیشترین درصد جوانه‌زنی در بستر کشت کوکوپیت و جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی پی ام برابر با ۷۳ درصد حاصل شد. همچنین بالاترین طول گیاهچه در اثر کاربرد بستر پیت ماس و جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی پی ام برابر با ۶/۲۹سانتی متر به­دست آمد. به­طور کلی با توجه به اهمیت گونۀ Salvadora persica به لحاظ دارویی، صنعتی و حفاظتی پیشنهاد می‌شود از پیش تیمار بذر با جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی‌پی‌ام و بستر کشت ترکیبی کوکوپیت و ماسه برای تسریع در روند جوانه‌زنی و تولید نهال این گونه استفاده گردد. جوانه‌زنی بستر کشت جیبرلیک اسید ایندول بوتریک اسید Salvadora persica 2021 02 19 816 831 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80537_d3cca3bf7378ea89b59f833efb90e6de.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 اصغر فرج الهی ایمان اسلامی  رویکرد معیشت پایدار یکی از رویکردهای جدید در زمینۀ توسعۀ پایدار روستایی است که به منظور کاهش فقر و بهبود استانداردهای زندگی روستایی مورد توجه قرار گرفته است و عوامل مؤثر بر آن دارای اهمیت و نقش حیاتی می­باشند. در این تحقیق نیز هدف، بررسی اثر طبیعت­گردی بر معیشت پایدار روستایی در روستای پالنگان استان کردستان می­باشد. جامعۀ آماری در این پژوهش تمام افراد بالای 20 سال ساکن در روستای مورد مطالعه بودند که تعداد 623 نفر را در بر گرفته است. نمونه­گیری به روش تصادفی انجام شد که با استفاده از فرمول کوکران تعداد نمونه­ها 238 نفر انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده­ها در این پژوهش، پرسشنامه محقق ساخته بود. پس از تأیید روایی پرسشنامه با نظر متخصصان و کارشناسان، پایایی کل با ضریب آلفای کرونباخ محاسبه که برابر 83/0 به دست آمد. تحلیل داده­ها با نرم­افزار SPSS16.0 انجام گرفت. نتایج آزمون t تک نمونه­ای نشان داد که سرمایه­های طبیعی، اجتماعی و انسانی تحت تأثیر طبیعت­گردی در روستای پالنگان در وضعیت مناسبی نبودند، همچنین از دیدگاه روستاییان روستای پالنگان، طبیعت­گردی بر دارایی کل معیشتی تأثیر کمی گذاشته است اما بر سرمایه­های مالی و فیزیکی تأثیر بهتری داشته و این تأثیر فقط در سرمایۀ معیشتی فیزیکی معنادار است. یافته­های این تحقیق نشان داد که نیاز به بهبود وضعیت طبیعت­گردی در منطقۀ مورد مطالعه به منظور دستیابی به معیشت پایدار وجود دارد و در این راستا مدیریت اصولی، مشارکت جامعۀ محلی و استفاده از پتانسیل­های طبیعت­گردی در روستای پالنگان راهگشا خواهد بود. دارائی توسعه معیشت پایدار اقتصاد محلی روستای پالنگان 2021 02 19 832 842 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80539_fa99a04717bf141243e9512b45143538.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 کبری کریمی اسماعیل کرمی دهکردی ماتیوس بوشکر پروژۀ ترسیب کربن از جمله اقدامات مهم بین‌المللی مدیریت منابع طبیعی و کاهش تغییرات اقلیم در دو دهۀ اخیر است که به دنبال مشارکت جوامع روستایی در همۀ مراحل پروژه در جهت دستیابی به اهداف محیط زیستی، اقتصادی، اجتماعی و انسانی بوده است. از آنجایی که عوامل متعددی می­توانند بر مشارکت ذی‌نفعان در فعالیت‌های پروژۀ ترسیب کربن مؤثر باشند، پژوهش حاضر با هدف بررسی عوامل اجتماعی- اقتصادی مؤثر بر مشارکت خانوارهای روستایی استان قم با استفاده از روش‌شناسی پیمایشی با رویکرد توصیفی- همبستگی انجام شده است. نمونه‌ای متشکل از 265 خانوار از جامعۀ آماری 840 خانواری موجود در پنج روستای تحت انجام این پروژه با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شد و داده‌ها با به کارگیری روش مصاحبۀ ساختارمند و ابزار پرسشنامه گردآوری و با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS22 و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد، مردم در سطوح پایین مشارکت اعم از مشورت کارشناسان با اعضای شورا و بزرگان روستا دخالت بالایی داده شده بودند، در حالی که در سطوح بالای مشارکت، همچون شروع خودجوش پروژه‌ها توسط مردم، آن­ها نقش ضعیفی داشتند. متغیرهایی همچون سرمایه‌های اجتماعی مبتنی بر روابط و اعتمادهای درون جامعه و با کنشگران بیرونی و عضویت تشکل‌های روستایی، برنامه‌های ترویجی، اقدامات اجرا شدۀ اصلاحی- احیایی، تنوع‌سازی کشاورزی و غیرکشاورزی پروژه ترسیب کربن، سطح اراضی باغی خانوارها، و سطح درآمد کشاورزی آن‌ها مهم­ترین عوامل مؤثر بر مشارکت خانوارهای روستایی در پروژۀ ترسیب کربن مشخص شدند. ارتقای هر چه بیشتر سرمایه‌های اجتماعی با کمک برنامه‌های ترویجی، همچنین به کارگیری ترکیبی از اقدامات حفاظت‌گرا و تنوع‌ساز معیشت می‌تواند نه تنها مشارکت جوامع روستایی را در پروژه‌های مدیریت منابع طبیعی تقویت کند بلکه موفقیت آن‌ها را نیز بیشتر خواهد کرد. مدیریت مشارکتی منابع طبیعی ترسیب کربن جامعۀ روستایی اثرات اجتماعی- اقتصادی استان قم 2021 02 19 843 863 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80540_ca2177056c0f46ea96e867f75c11b193.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 علی محبی مهدی رمضانی ناصر عربزاده سطح قابل توجهی از مراتع کشور در اثر عوامل مختلف از جمله بهره­برداری­های بی­رویه، تغییرات اقلیمی و دیگر عوامل دچار تخریب شده و بخش مهمی از گیاهان مرتعی در معرض خطر قرار گرفته­اند و یا جمعیت آن­ها به شدت کاهش یافته است. برای ایجاد پایداری در این گونه مراتع، اصلاح و احیاء آن­ها از طریق انتخاب گونه­های مناسب و یافتن بهترین شیوه­های کشت و استقرار از اولویت ویژه­ای برخوردار است. از این­رو در طرح تحقیقاتی علوفه قابل برداشت مراتع کشور، بذر مهم­ترین جمعیت­های چند سالۀ بوته­ای قابل چرای دام، همراه با اکسشن‌های موجود آن­ها، از مناطق مختلف مراتع استان کرمان در تاریخ­های مناسب جمع­آوری گردید. به منظور بررسی برخی از صفات مهم گیاهی جمعیت گونه­های گیاهی از قبیل عملکرد علوفه، پوشش گیاهی  و عملکرد بذر، آزمایشی با طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط مزرعه به مرحلۀ اجرا درآمد و از صفات مورد نظر یادداشت­­برداری به­عمل آمد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار SAS  و مقایسۀ میانگین­ها با آزمون دانکن صورت پذیرفت. نتایج حاصلۀ نشان داد که علی رغم وجود تفاوت­هایی در صفات جمعیت­های این گونه که ناشی از خصیصۀ جمعیت­های گیاهان وحشی و تفاوت محیط رویشگاهی با محیط جدید بود، افزایش میزان عملکرد بذر پس از سازگاری با محیط جدید در تمامی اکسشن‌های مورد بررسی به­طور معنی‌داری مشاهده گردید. به طور کلی از بین اکسشن­های مورد مطالعۀ Fortuynia bongei در استان کرمان، از دیدگاه بالاترین عملکرد بذر و علوفۀ تولیدی، جمعیت جمع­آوری شده از منطقۀ بم و از لحاظ بیشترین درصد پوشش، جمعیت‌ جمع­آوری شده از منطقۀ کوهپایه پیشنهاد می­گردد. گیاهان بوته‌ای‌ اکسشن صفات گیاهی نرم افزار SAS استان کرمان 2021 02 19 864 875 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80541_a5d4395691cdd93817038f8722d48213.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 طیبه مصباح زاده علی سلاجقه فرشاد سلیمانی ساردو غلامرضا زهتابیان عباس رنجبر Mario Marcello Miglietta امروزه پدیدۀ گردوغبار به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بلایای طبیعی در مناطق خشک و نیمه­خشک شناخته می­شود. به دلیل تأثیرات طولانی‌مدت این پدیده بر روی شاخص سلامت انسان‌ها از آن به‌عنوان یک بیماری مزمن یاد می­کنند. به همین منظور مطالعه و شناسایی الگو­ها و کانون­های پدیدۀ گردوغبار امری ضروری در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. در این مطالعه به‌منظور شبیه­سازی شار گسیل گردوغبار برای تعیین کانون­های بحرانی داخلی و خارجی در فلات مرکزی ایران از مدل WRF-Chem، طرحوارۀ فرسایش بادی GOCART و طوفان 29 الی 31 تیرماه 1394 استفاده گردید. نتایج نشان داد بیابان­های عربی در عربستان سعودی، بیابان­های کشور عراق و همچنین بیابان قرقوم در ترکمنستان و حوزۀ هیرمند در کشور افغانستان از مهم‌ترین کانون­های بحرانی خارجی بوده که اتمسفر فلات مرکزی ایران را تحت تأثیر قرار می­دهند. همچنین بیابان مرکزی (دشت کویر) به‌عنوان چشمه اصلی گردوغبار و قسمت­های جنوبی حوزۀ لوت مرکزی و حوزۀ جازموریان به‌عنوان چشمه­های داخلی گردوغبار شناسایی شده­اند. همچنین نتایج نشان داد در حوزۀ لوت مرکزی به دلیل شرایط فرسایش­پذیری مقدار شار گسیل گردوغبار µg/m2.s6900 افزایش می­یابد. شار گردوغبار مدل WRF-Chem طرحوارۀ GOCART بیابان مرکزی و دشت لوت حوزۀ فلات مرکزی ایران 2021 02 19 876 882 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80542_91037d2b6d030e1c52d5098b119dac85.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 مائده نصری محمد جعفری حسین آذرنیوند حامد رفیعی یکی از اصلی­ترین علل تخریب مراتع و عدم مشارکت جوامع­محلی در طرح­های حفاظت از آن، عدم آگاهی و دانش کافی نسبت به جایگاه و ارزش کارکردهای غیر­بازاری این اکوسیتم­ها در رابطه با رفاه جوامع­محلی بهره­بردار است. هدف از این مطالعه بررسی ارزش آگاهی جوامع­محلی از ارزش اقتصادی کارکرد ترسیب­کربن به عنوان یکی از مهم­ترین خدمات اکوسیستمی مراتع، در راستای افزایش مشارکت آن­ها به منظور حفظ مراتع می­باشد. به منظور تبیین نقش و ارزش آگاهی در افزایش مشارکت افراد در دو گروه شاهد (روستای چاقو) و آزمون (روستای گمرگان)، از روش ارزشگذاری مشروط و پرسشنامه انتخاب دوگانه- دوبعدی استفاده شد و تمایل به پرداخت جوامع­محلی در حفظ مراتع اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد میان دو گروه تفکیک­شده (آزمون و شاهد) اختلاف معنی­داری از نظر میزان تمایل به پرداخت جهت حفاظت از مراتع وجود دارد؛ که این اختلاف تمایل به پرداخت نشان­دهندۀ ارزش دقیق آموزش در افزایش تمایل به مشارکت جوامع­محلی می­باشد. به طوری که در گروه آزمون (گمرگان) متوسط  تمایل به پرداخت افراد برابر با  84/89410 ریال و در گروه شاهد برابر با 88/32560 ریال در ماه می­باشد. اختلاف تمایل به پراخت دو گروه برابر 12/57039 ریال است. همچنین متوسط تمایل به پرداخت سالیانۀ افراد در روستای آزمون و شاهد به ترتیب 6/2587230 و 05/1657100 ریال برآورد گردید. در نهایت پیشنهاد می­گردد آگاهی بخشیدن به جوامع­محلی منطقۀ مورد مطالعه (شهرستان ملارد) از فرآیند ترسیب­کربن  و همچنین ارزش، نقش و جایگاه آن در رابطه با رفاه جوامع­محلی به خصوص با توجه به آغاز اجرای طرح بین المللی تعمیم ترسیب­کربن در این شهرستان در اولویت قرار بگیرد. ارزش‌گذاری تمایل به پرداخت جوامع‌محلی حفاظت مشارکتی 2021 02 19 883 892 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80543_496d9b51628d315da19e46ce455a0c11.pdf

2021-02-19 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1399 73 4 محسن عادلی ساردوئی علی اسدی خلیل کلانتری علی اکبر براتی حسن خسروی بررسی روند توسعۀ کشت محصولات بر اساس نیاز آبی در کنار آشکار سازی و پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی تصویر روشنی از وضعیت منابع آبی و تغییرات کاربری اراضی در اختیار برنامه‌ریزان قرار می‌دهد تا آگاهانه‌تر بتوانند در راستای حفظ منابع آب و خاک برنامه‌ریزی نمایند. از این­رو، تحقیق حاضر با دو هدف کلی صورت پذیرفت. هدف اول، بررسی تغییرات کاربری اراضی در گذشته و پیش‌بینی آن در آینده با استفاده از مدل‌ساز تغییر زمین (LCM) و روش رگرسیون لجستیک بود. آشکارسازی تغییرات کاربری اراضی با به­کارگیری تصاویر ماهواره Landsat و سنجنده‌های TM (تصویر سال 1369)، ETM+ (تصویر سال 1382) و OLI (تصویر سال 1398) انجام شد. هدف دوم مطالعه، بررسی روند توسعۀ محصولات کشاورزی از منظر نیاز آبی در سه دهۀ گذشته بود که بر اساس آمار و اطلاعات سازمان جهاد کشاورزی مورد بررسی قرار گرفت. مدل‌سازی نیروی انتقال براساس روش رگرسیون لجستیک و متغیرهای مدل رقومی ارتفاع (DEM)، شیب، جهت، زمین شناسی، فاصله از گسل، فاصله از جاده، فاصله از رودخانه، فاصله از شهر، شاخص NDVI انجام گرفت و جهت پیش‌بینی تغییرات کاربری اراضی در دورۀ آتی، از زنجیرۀ مارکوف استفاده گردید. همچنین با استفاده از آمار و اطلاعات سه دهۀ گذشته و اطلاعات سند ملی آبیاری کشور، روند تغییرات سطح زیر کشت محصولات زراعی عمده بر اساس نیاز آبی در دشت جیرفت مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج تغییرات کاربری اراضی حاکی از آن بود که بیشترین افزایش مساحت مربوط به اراضی کشاورزی با 444 کیلومتر مربع و بیشترین کاهش مساحت مربوط به اراضی مرتعی (404 کیلومترمربع) بوده است و تخریب اراضی مرتعی و بایر بیشتر در راستای تبدیل این اراضی به اراضی کشاورزی و اراضی مسکونی بوده است. همچنین نتایج حاصل از پیش‌بینی کاربری آینده 1410 با استفاده از مدل LCM نشان داد که در دورۀ زمانی مورد مطالعه (1410- 1369) مساحت اراضی مسکونی و کشاورزی به ترتیب 9/54 و 69/667 کیلومتر مربع افزایش خواهند یافت. نتایج حاکی از آن بود که در سه دهۀ گذشته کشت محصولات زراعی با نیاز آبی بالا در دشت جیرفت توسعۀ بیشتری داشته است که با توجه به وضعیت بحرانی منابع آب در دشت جیرفت می‌تواند اثرات منفی برای اکوسیستم این دشت داشته باشد. تغییر کاربری اراضی توسعۀ کشت دشت جیرفت محصولات زراعی نیاز آبی 2021 02 19 893 913 https://jrwm.ut.ac.ir/article_80954_aef09c6ce3a128f78670798380b5fcb4.pdf