2021-10-18T15:12:01Z https://jrwm.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=9782

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 محمدتقی آوند سعید جانی زاده محسن فرزین با افزایش جمعیت و توسعۀ کشاورزی نیاز به منابع آبی به شدت افزایش یافته و منابع آب زیرزمینی، بیش از پیش، به­خصوص در مناطق خشک و نیمه­خشک مورد توجه بسیاری قرار گرفته است. هدف از این پژوهش تهیۀ نقشۀ پتانسیل منابع آب زیرزمینی با استفاده از دو مدل داده­کاوی جنگل تصادفی (RF) و آماری رگرسیون خطی تعمیم یافته (GLM) در محدودۀ یاسوج-سی­سخت می‌باشد. بدین منظور لایه­های اطلاعاتی شامل درجۀ شیب، جهت شیب، طول شیب، ارتفاع از سطح دریا، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، بارندگی، کاربری اراضی، سنگ­شناسی، شاخص موقعیت توپوگرافی و شاخص قدرت جریان به عنوان مهم­ترین عوامل مؤثر بر پتانسیل آب زیرزمینی تعیین شده و در نرم­افزار ArcGIS و SAGAGIS رقومی و تهیه شدند. از پراکنش 362 چشمۀ موجود در سطح منطقه، 70 درصد (253 چشمه) به عنوان چشمه­های آموزشی و 30 درصد (109 چشمه) به عنوان چشمه­های آزمایشی استفاده گردید. نتایج نشان داد که سطح طبقات حضور آب زیرزمینی با پتانسیل کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد در نقشه حاصل از روش جنگل تصادفی به ترتیب 78/37، 22/22، 89/18 و 11/21 درصد و در روش رگرسیون خطی تعمیم یافته به ترتیب 49/14، 04/32، 11/31 و 36/22 درصد می­باشد. همچنین با حساسیت­سنجی عوامل مؤثر در هر دو روش، عامل­های بارندگی، ارتفاع از سطح دریا و فاصله از گسل حساس­ترین عوامل تعیین شدند. ارزیابی دقت مدل­های داده­کاوی مورد استفاده در این تحقیق نیز با استفاده از منحنی عملکرد نسبی (ROC) مورد سنجش قرار گرفت. سطح زیر منحنی (AUC) برای دو مدل RF و GLM به ترتیب 92 % و 65 % درصد را نشان می­دهد، بنابراین دقت مدل جنگل تصادفی در تهیۀ نقشۀ پتانسیل آب زیرزمینی در منطقۀ مورد مطالعه بیشتر از مدل رگرسیون خطی تعمیم­یافته است. مدل­های نوین داده‌کاوی و آماری در تلفیق با GIS برای پتانسل­یابی منابع آب زیرزمینی می­تواند برای مدیریت پایدار، مورد توجه طراحان و تصمیم‌گیران طرح­های توسعه­ای واقع گردد. پتانسیل‌یابی منابع آب زیرزمینی داده‌کاوی جنگل تصادفی رگرسیون خطی تعمیم یافته یاسوج-سی‌سخت 2019 11 22 609 623 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74595_b0f8efab8ac26ce31682f3f556a6a0f4.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 مجید محمداسمعیلی محمد رضا مجتهدی خیرالنسا میرنیا تنش غرقاب یکی از تنش­های مهم محیطی است که عملکرد گیاهان را تحت تأثیر قرار می­دهد. در این تحقیق اثرات ارتفاع غرقاب بر روی عملکرد دو گونۀ مرتعی Aeluropus littoralisوJuncus maritimus مورد مطالعه قرار گرفت. این آزمایش در قالب فاکتوریل با طرح کاملاً تصادفی در 4 تیمار و 8 تکرار در محیط نیمه کنترل شده اجرا شد. بعد از گذشت 5/2 ماه از شروع آزمایش، برداشت نهایی انجام پذیرفت. ابتدا تعداد و طول کل استولون­ها به تفکیک در هر تیمار در گونۀ A. littoralis شمارش شدند. تعداد و طول ریزوم در گونۀ J. maritimus در هر واحد آزمایشی (گلدان) شمارش شد. وزن کل مادۀ خشک، وزن مادۀ خشک اندام­های هوایی، وزن مادۀ خشک اندام­های زیرزمینی در هر واحد آزمایشی اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات گونه و ارتفاع غرقاب روی تمام شاخص­های عملکردی مورد مطالعه (به استثنای اثر غرقاب در وزن خشک ریشه) دو گونۀ مرتعی A. littoralisو J. maritimusمعنی­دار است. مقایسۀ میانگین شاخص­های عملکردی در گونۀ A. littoralis نشان می­دهد بین دو دسته تیمار (هم سطح آب و تیمار 7 سانتی متر زیر سطح آب) و تیمار (بدون غرقاب و تیمار 15 سانتی­متر زیر سطح آب هم) اختلاف معنی­داری وجود دارد. مقایسۀ میانگین در شاخص­های عملکردی گونۀ J. maritimusنشان می­دهد که اختلاف معنی­داری در تعداد ریزوم، طول کل ریزوم­ها و و وزن خشک اندام­های زیر زمینی مشاهده نشد. مقایسۀ میانگین میزان مادۀ خشک در مرتع که بیشترین میزان تولید این دو گونه در تیمار 7 سانتی متر زیر سطح آب بود.   استولون اینچه برون تولید ریزوم غرقاب 2019 11 22 625 632 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74596_5b7999a9131cfd81fe543e7ce2b8969f.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 علیرضا افتخاری محمد جعفری حسین ارزانی علی اکبر مهرابی محمدرضا بی همتا احسان زندی اصفهان نادیا کمالی با توجه به نقش مراتع در حفظ و حاصلخیزی خاک و با در نظر گرفتن خاک به عنوان منبع پایه، لازم است برای حفظ و تقویت خاک مراتع با اجرای طرح­های مرتعداری به این مهم دست یافت. لذا در این تحقیق 15 مرتع ییلاقی و 16 مرتع قشلاقی دارای طرح در استان مرکزی به منظور بررسی اثر طرح­ها بر برخی از فاکتورهای خاک مورد بررسی قرار گرفتند. در هر مرتع دارای طرح و در هر تیپ گیاهی سه پروفیل خاک حفر شده و خاک در دو عمق متفاوت جمع­آوری شد. در کنار هر مرتع دارای طرح، مرتع بدون طرحی با همان تیپ گیاهی برای مقایسه انتخاب شد و نمونه­برداری در آن­ها انجام شد. فاکتورهای مادۀ آلی، ازت، پتاس و فسفر در آزمایشگاه  مورد بررسی قرار گرفتند. سپس داده­های حاصل از دو نوع مدیریت متفاوت مرتع توسط نرم­افزار SPSS و در قالب طرح Independent sample T test مورد ارزیابی آماری قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در مراتع ییلاقی اجرای طرح­های مرتعداری در تقویت برخی از فاکتورها نظیر فسفر، ازت و مادۀ آلی موفق بوده اما بر برخی دیگر از فاکتورها نظیر میزان پتاسیم و افزایش عمق افق A تأثیر معنی­داری نداشته است. اما در مراتع قشلاقی طرح­ها تأثیر معنی­داری در تقویت خاک مراتع نداشته­اند و به نظر می­رسد با توجه به تغییرات کند خاک در مناطق خشک زمان بیشتری برای ایجاد تغییرات معنی­دار در خاک لازم باشد. طرح‌های مرتعداری حاصلخیزی خاک پروفیل خاک افقA استان مرکزی 2019 11 22 633 642 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74600_45018a1462cdb9be19eefad7f51d6848.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 حمید برقی بهمن شفیعی احمد حجاریان پژوهش حاضر به روش تحلیلی-توصیفی و با هدف بررسی محدودیت‌ها و توانمندی‌های استفاده از مراتع استان کرمانشاه توسط روستاییان انجام پذیرفته است. جامعه آماری شامل کارشناسان اداره منابع طبیعی به تعداد 14 نفر که کارشناس امور مرتع بودند، می‌باشد، ابزار مورد استفاده برای جمع‌آوری اطلاعات پرسشنامه بود. داده‌های جمع آوری شده با استفاده از مدل SWOT و AHP مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج بیانگر آن بود که مهم‌ترین نقاط قوتی که در زمینه بهره‌برداری از مراتع در سطح استان کرمانشاه مدنظر می‌باشد تعیین فصل و مدت مناسب چرای دام در مراتع با امتیاز وزنی 0.96، مهم‌ترین نقطه ضعف، بهره‌برداری غیر اصولی از مراتع با امتیاز وزنی 04/1، مهم‌ترین فرصت، شروع فعالیت‌های حفظ مراتع در کرمانشاه نظیر بذرپاشی گونه‌های مرتعی متناسب با اقلیم،خاک و...با امتیاز وزنی 02/1 و مهم‌ترین تهدید فقدان نظارت دقیق و مدیریت قوی واحد در حفظ مراتع و هماهنگی بین دستگاهی با امتیاز وزنی 80/0 می‌باشد. همچنین در قسمت اولویت‌بندی عوامل استراتژیک بر اساس مدل AHP مشاهده گردید که مهم‌ترین عامل بهره‌برداری غیر اصولی از مراتع با وزن 289/0 و سپس شروع فعالیت‌های حفظ مراتع در کرمانشاه نظیر بذرپاشی گونه‌های مرتعی متناسب با اقلیم،خاک و... با وزن 214/0 به ترتیب به عنوان نقطه ضعف و فرصت مطرح می‌باشند. مرتع جنگل تخریب روستا کرمانشاه 2019 11 22 643 656 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74750_eee2055db68b67c2b57d841b8e3a18ed.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 جهانبخش تیموری مژن آبادی پروین رامک وحید کریمیان ارزیابی اکوسیستم­ها در طول زمان در برابر عکس­العمل­های محیطی و مدیریتی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا نتایج این ارزیابی به اتخاذ تصمیمات مناسب در جهت ارتقاء آن اکوسیستم منتهی خواهد شد. هدف از تحقیق حاضر بررسی تأثیر توالی زمانی عملیات بیولوژیک کاشت گیاه زردتاغ بر ویژگی­های عملکردی مراتع شهرستان خواف می­باشد. سه محدودۀ مرتعی که عملیات تاغکاری­ با گونۀ زردتاغ با سنین متفاوت 10، 20 و 30 ساله در آن صورت گرفته بود و منطقۀ شاهد جهت مطالعه انتخاب شد. نمونه­برداری در امتداد 3 ترانسکت­ 100 متری که به فاصلۀ 10 متری از یکدیگر مستقر شدند برای هر محدوده و در مجموع 12 ترانسکت، اندازه‌گیری و تجزیه و تحلیل شد. با استفاده از روش تحلیل عملکرد چشم­انداز سه ویژگی پایداری، نفوذپذیری و چرخۀ عناصر با استفاده از 11شاخص سطح خاک اندازه­گیری شد.­ نتایج نشان داد که بین توالی زمانی احیای بیولوژیک از نظر عملکردی تفاوت معنی­داری وجود دارد (01/0P<). بیشترین میزان پایداری و نفوذپذیری مربوط به محدودۀ تاغکاری شدۀ 30 ساله و کمترین آن متعلق به منطقۀ شاهد است. بین زمان­های مختلف احیای بیولوژیک منطقه با کاشت تاغ، اختلاف معنی­داری با منطقۀ شاهد به لحاظ شاخص چرخۀ عناصر غذایی وجود دارد (01/0P<). بیشترین میزان عناصر غذایی به­ترتیب مربوط به محدودۀ تاغکاری شدۀ 30 ساله، تاغکاری 20 ساله، تاغکاری 10 ساله و منطقۀ شاهد است. به طور کلی نتایج تحقیق حاضر نشان از تأثیرات مثبت احیای بیولوژیک بر خصوصیات عملکردی مرتع مورد نظر دارد و این تأثیرات مثبت با گذر زمان در افزایش شاخص­های عملکردی بیشتر نمایان شده است. مرتع زرد تاغ شاخص‌های عملکردی تحلیل عملکرد چشم‌انداز سنین مختلف 2019 11 22 657 664 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74602_939856d1b23dda654e1c65985ef42b47.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 سعیده جوریز مقداد جورغلامی آرش ملکیان مریم اتحادی ابری تغییر کاربری زمین، به‌طور قابل‌توجهی می‌تواند بر هیدرولوژی یک حوزۀ آبخیز جنگلی تأثیر بگذارد.‌ پوشش گیاهی نقش مهمی در جلوگیری از فرسایش خاک دارد. برداشت چوب، تاج پوشش را تغییر می‏دهد و خاک را در معرض آب و باد قرار می‏دهد. فشردگی خاک و حذف پوشش­ کف جنگل در مسیر­های چوبکشی باعث کاهش ظرفیت گنجایش آب در خاک و در نتیجه کاهش سرعت نفوذ آب و افزایش رواناب شده که سبب هدررفت خاک می­شود. به‌منظور اندازه­گیری نرخ هدر­رفت خاک در دو طبقه شیب مسیر­ و بررسی اثر مسیر­های چوبکشی بر مقدار هدررفت خاک، این تحقیق در بخش گرازبن جنگل خیرود در دو منطقۀ شاهد و مسیرچوبکشی بعد از عملیات چوبکشی در سطح قطعه‌نمونه به مدت یکسال (پاییز 1393 تا پاییز 1394) انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان رسوب با مقدار 938/1 گرم در لیتر مربوط به فصل پاییز در مسیر چوبکشی با شیب 20-40 درصد و کمترین میزان رسوب با مقدار 1/0 گرم در لیتر مربوط به فصل پاییز در منطقۀ شاهد با شیب 20-40 درصد است. نوع پوشش (مسیر چوبکشی و منطقۀ شاهد)، فصل و اثرات متقابل پوشش و فصل، از نظر آماری بر میزان رسوب اثر معنی­دار دارد، ولی شیب و اثرات متقابل پوشش و شیب و همچنین شیب و فصل از نظر آماری بر میزان رسوب معنی­دار نیست. آزمون گروه‏بندی میانگین‏ها (دانکن) نشان داد که بین مقدار رسوب تولیدی در فصول مختلف از نظر آماری اختلاف معنی‌داری وجود دارد و فصل پاییز دارای بیشترین مقدار رسوب و فصل بهار و تابستان دارای کمترین مقدار رسوب تولیدی است. هرچند بین مقدار رسوب تولیدی در فصول بهار و تابستان از نظر آماری اختلاف معنی‌داری وجود ندارد. بهره‌برداری جنگل چوبکشی رسوب مسیر چوبکشی جنگل خیرود 2019 11 22 665 681 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74603_c4d3f36973e2cb177ce9030b135497ec.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 محبوبه سادات حسینی علی گلکاریان مدیریت منابع آب یکی از حساس‌ترین و درعین‌حال پیچیده‌ترین اشکال مدیریت منابع است و از طرفی حکمرانی منابع آب به‌عنوان ارزشمندترین منبع طبیعی حوزه‌های آبخیز با دخیل نمودن بهره‌برداران محلی جهت مدیریت مشارکتی منابع آب یکی از ضروریات برنامۀ امنیت آب محسوب می‌شود. بر این اساس به تحلیل شبکۀ اجتماعی به‌منزلۀ یک رویکرد در تحلیل روابط ذینفعان محلی به‌منظور مدیریت پایدار منابع آب توجه شده است. هدف از این پژوهش پایش اجتماعی شبکۀ ذی‌نفعان محلی با استفاده از تحلیل شبکۀ اجتماعی در سامان عرفی خرو علیا در شهرستان نیشابور است. این کار بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت و با استفاده از شاخص‌های کمی و ریاضی سطح کلان شبکه (تراکم، تمرکز، دوسویگی پیوندها، انتقال‌پذیری پیوندها، میانگین فاصله ژئودزیک) صورت گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد میزان سرمایۀ اجتماعی بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت قوی بوده و پایداری و تعادل شبکه در حد بالایی ارزیابی می‌گردد که نشان‌دهندۀ بالا بودن میزان اعتماد و مشارکت متقابل در میان ذی‌نفعان محلی است. همچنین میزان همبستگی بین دو پیوند اعتماد و مشارکت بر اساس شاخص QAP، 66 درصد و در حد متوسط رو به بالا است. نتایج شاخص میانگین فاصله ژئودزیک بر اساس پیوند اعتماد و مشارکت بیانگر سرعت گردش اعتماد و مشارکت در حد متوسط رو به بالا است. بر اساس نتایج می‌توان استدلال نمود بالا بودن میزان سرمایه اجتماعی و وجود اتحاد و یگانگی قابل‌قبول در میان افراد منجر به بالا رفتن سرعت گردش اعتماد و مشارکت در بین ذی‌نفعان شده و درنتیجه می‌توان رویکرد حکمرانی موفق منابع آب را با هزینه و زمان کمتری اجرایی نمود. انسجام اجتماعی تحلیل شبکه اجتماعی حکمرانی منابع آب سامان عرفی خرو علیا سرمایۀ اجتماعی شبکۀ ذینفعان محلی 2019 11 22 683 698 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74604_dcd3b5a34018bc5b86e0805b61d9d4b0.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 سمیه دهداری مهدی ریاستی فرهاد فخری مرتضی پوزش شیرازی شناخت پتانسیل و قابلیت­های موجود در مناطق بیابانی و شناسایی و معرفی گیاهان سازگار با آن شرایط، جهت تعدیل شرایط سخت و شکننده و تولید علوفه بسیار حائز اهمیت است. در این مطالعه برای شناسایی و معرفی گونه های مناسب مرتعی جهت کاشت و استقرار با هدف احیای پوشش گیاهی منطقۀ استان بوشهر از گونه­های مرغوب Cenchrus ciliaris, Cymbopogon olivieri, Panicum turgidum, Sporobolus arabicus استفاده شد. بدین منظور طی فصل بهار سال 1394 بذر گونه­های مورد مطالعه جمع­آوری و در نیمۀ دوم همان سال در مزرعۀ آزمایشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر کشت شد. صفات مورد سنجش شامل ارتفاع، درصد جوانه زنی، قطر تاج پوشش،  تولید علوفۀ تر، تولید علوفۀ خشک، وزن هزار دانه و قدرت نهال بود. داده­های جمع­آوری شده در یک طرح بلوک کامل تصادفی در نرم افزار SAS تجزیه واریانس شدند و میانگین نمونه­های جمع­آوری شده با آزمون چند دامنه­ای دانکن مورد مقایسۀ میانگین قرار گرفتند. نتایج حاصله نشان داد که اختلاف معنی‌داری از نظر ارتفاع، درصد جوانه زنی، قطر تاج پوشش، تولید علوفۀ تر، تولید علوفۀ خشک، وزن هزار دانه در سطح 1% بین و اختلاف معنی­دار در سطح 5 درصد از نظر صفت قدرت نهال بین گونه­های مورد بررسی وجود دارد. همچنین مقایسۀ میانگین داده­ها نشان داد بهترین گونه از نظر عوامل انداز­گیری شده گونۀ  Panicum turgidumبا بیشترین امتیاز بود. به طوری که امتیاز عوامل ارتفاع، قطر تاج پوشش، تولید علوفۀ تر، تولید علوفۀ خشک، درصد جوانه زنی و قدرت نهال به ترتیب 05/71، 65/2521، 13/73، 6/25، 98% و 87/7 می­باشند. همچنین گونه­های Panicum turgidum و Cenchrus ciliaris به ترتیب با 98% و 96% دارای بیشترین درصد جوانه ­زنی در بین گونه­ها بودند. نتایج همچنین حاکی از سازگاری بالای گونه‌­های Panicum turgidum، Cymbopogon olivieriوCenchrus ciliarisدر منطقه بود و این گونه­ها بهترتیب به عنوان بهترین گونه­ها در شرایط آب و هوایی منطقۀ شهرستان دشتی، شهر کاکی معرفی شدند. گونۀ Sporobolus arabicus در بعضی صفات توانست از میانگین آماری معنی­داری برخوردار باشد ولی از لحاظ استقرار و سازگاری معنی­دار نبود. گونه‌‌های panicum turgidum، Cymbopoyon oliveri و Cenchrus cilliaris از سازگاری بالایی برخوردار بودند و به ترتیب به عنوان بهترین گونه‌ها در شرایط آب و هوایی منطقه شهرستان دشتی، شهر کاکی معرفی شدند. گونه Sporobolus arabicus در بعضی صفات توانست از میانگین آماری معنی داری برخوردار باشد ولی از لحاظ استقرار و سازگاری معنی دار نبود. Cenchrus ciliaris؛ Cymbopogon olivieri؛ Panicum turgidum؛ Sporobolus arabicus احیای پوشش گیاهی استان بوشهر 2019 11 22 699 708 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74605_91a654d2e0240c7d47b14543e5294778.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 مسلم دهداری فر محمد فرجی محمد صالحی ویسی جهانگیر احسانی اطلاعات مربوط به مقاومت به فرسایش و تخریب سنگ‌ها و رتبه بندی حساسیت آن­ها برای اهداف مختلفی همچون مهندسی سازه و نرخ فرسایش و تولید رسوب حوزه­های آبخیزاهمیت زیادی دارد. علی­رغم اهمیت زیاد، در ایران مطالعات زیادی در این خصوص صورت نگرفته است و مطالعات انجام شده  بیشتر جنبۀ کیفی دارند.­لذا در این بررسی مقاومت توده سنگ سازندهای گروه فارس شامل آهک مارنی میشان، ماسه‌سنگ آهکی آغاجاری، انیدریت گچساران و توده سنگ آهک آسماری  (در سه منطقۀبهبهان، گچساران، دیلم) با کمک روش رتبه­بندی مقاومت توده سنگ (RMR) مورد مقایسه قرار گرفت. این مطالعه در مناطق بهبهان، گچساران، دیلم و دهدشت انجام شد. مقایسۀ میانگین مقاومت 81 نمونۀ مورد مطالعه در چهار نوع سنگ نشان داد که در سطح معنی‌داری 05/0 و با تحلیل ANOVA و تحلیل پیگیری توکی بین مقاومت سنگ‌های مورد مطالعه تفاوت معنی‌دار وجود دارد و به ترتیب بیشترین میانگین امتیاز RMR مربوط به سنگ‌های آهک آسماری، آهک میشان، ماسه‌سنگ آهکی آغاجاری و انیدریت گچساران است. این مطالعه همچنین نشان داد که بین مقاومت سنگ‌های سازند فارس با روشRMR  تفاوت معنی‌دار وجود ندارد ولی بین سنگ‌های سازند فارس و سنگ آهک آسماری تفاوت معنی‌دار وجود دارد. سنگ آهک آسماری از نظر مقاومتی جزء سنگ‌های خوب تا خیلی خوب با محدودۀ امتیاز روش RMR69 تا 84، سنگ آهک میشان بین متوسط تا خیلی خوب53 تا 83،  ماسه‌سنگ آهکی آغاجاری متوسط تا خوب44  تا 76، و انیدریت گچساران خوب63  تا74 می‌باشد. آهک آغاجاری امتیاز توده سنگ آهک میشان سنگ آهک آسماری مقاومت سنگ 2019 11 22 709 725 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74606_b8223972fff1d45ae7bf88dbc79edc11.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 روح اله زینی وند مجید آجورلو علی آریاپور هدف این مطالعه بررسی اثر شدت‌ چرای دام (سبک، متوسط و سنگین و قرق کوتاه مدت) بر تنوع و ترکیب گونه‌های علفی (گندمیان و پهن‌برگان علفی) زیراشکوب درختان بلوط و بنه در مراتع مشجّر دامنه‌های کبیرکوه شهرستان دره‌شهر، استان ایلام است. نمونه­برداری از گونه‌های علفی به روش تصادفی- منظم در زمان گلدهی گونه‌‌های غالب در اردیبهشت سال 1396 انجام شد. در داخل هر قاب، تعداد و نام گونه‌، تراکم، فرم رویشی و خوشخوراکی برای گیاهان علفی ثبت شد. تنوع گونه‌ای با شاخص‌های سیمپسون و شانون-وینر، غنای گونه‌ای با شاخص‌های مارگالف و منهینک و یکنواختی با شاخص‌های پیت و شلدون در نرم‌افزار Ecological Methodology نسخه 6.1.4 محاسبه شدند. بیشترین مقدار شاخص سیمپسون برای گونه‌های گندمیان و پهن برگان علفی به ترتیب 972/0 (چرای متوسط) و 969/0 (قرق) بود. همچنین، بیشترین مقدار شاخص شانون برای گندمیان و پهن برگان علفی به ترتیب 51/4 (چرای سنگین) و 56/4 (چرای سنگین) بود. بیشترین غنای گونه­های گندمیان و پهن برگان علفی به ترتیب در منطقۀ چرا شده با شدت متوسط دام و منطقۀ قرق مشاهده شد. در منطقۀ بدون چرا، غنای پهن‌برگان علفی براساس شاخص‌های مارگالف و منهینک به ترتیب 4/4 و 75/2 بود. مقدار شاخص غنای مارگالف و منهینک برای گندمیان در منطقۀ چرا شده با شدت متوسط 18 و 15 درصد  بیشتر از منطقۀ چرا شده با شدت سنگین بود. بیشترین مقدار شاخص­های یکنواختی پیت و شلدون برای گندمیان و پهن‌برگان علفی در منطقۀ چرا شده با شدت سنگین بود. پهن‌برگان علفی (فورب) غنا و یکنواختی گونه‌ای گندمیان مرتع مشجر دره‌شهر 2019 11 22 727 738 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74607_88c7846d0b91b3b9d8be0cdb8c50d930.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 حسین سروی صدرآباد ایمان اسلامی آب یکی از منابع مهم در توسعه کشورها و یکی از بزرگترین چالش‌های قرن حاضر بشریت است که می‌تواند سرمنشأ بسیاری از تحولات مثبت و منفی جهان قرار گیرد. تحقیقات صورت گرفته نشان از آن دارد که بهبود مدیریت حفاظت، بهره‌برداری و توزیع منابع آب با کاهش تصدی‌گری دولت و مشارکت ذینفعان و جوامع محلی از طریق مدیریت مشارکتی امکان‌پذیر است. بر این اساس، تحلیل شبکۀ اجتماعی، به منزلۀ یک رویکرد در تحلیل روابط ذینفعان محلی به منظور مدیریت پایدار منابع آب توجه شده است. هدف از این پژوهش پایش اجتماعی شبکۀ ذینفعان محلی با استفاده از تحلیل شبکۀ اجتماعی در سامان عرفی صدرآباد در حوزۀ آبخیز ندوشن یزد است. این کار بر اساس دو پیوند اعتماد و مشارکت و با استفاده از شاخص‌های سطح کلان و میانی صورت گرفته است. نتایج حاکی از آن است که میزان انسجام و سرمایۀ اجتماعی متوسط است و پایداری و تعادل شبکه نیز در حد زیاد، ارزیابی می‌شود که نشان دهندۀ بالا بودن میزان انتقال یافتگی در پیوندهای اعتماد و مشارکت می‌باشد. همچنین میزان همبستگی بین دو پیوند اعتماد و مشارکت، بر اساس شاخص QAP، ۶۴ درصد و در حد زیاد و مناسب می‌باشد. نتایج شاخص میانگین فاصلۀ ژئودزیک نیز بر اساس دو پیوند اعتماد و مشارکت در حد بهینه و قابل قبول می‌باشد که نشان دهندۀ سرعت مناسب گردش اطلاعات خواهد بود. شبکۀ مدیریت آب در صدرآباد پتانسیل انسجام و سرمایۀ اجتماعی بیشتر را دارد، که پیش نیاز آن، بهره­گیری از وضعیت مناسب اعتماد در جهت افزایش مشارکت است. سرمایۀ اجتماعی اعتماد مشارکت شبکۀ اجتماعی منابع آب ندوشن 2019 11 22 739 753 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74608_b82b756177fd4e515959e9583285f746.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 اسماعیل شیدای کرکج عیسی جعفری رقیه جهدی آتش­سوزی از مهم­ترین عوامل اثرگذار بر اکوسیستم­های طبیعی است. این مطالعه به منظور بررسی اثر آتش‌سوزی بر ویژگی­های شیمیایی خاک، بانک بذر خاک و پوشش گیاهی در مراتع کوهستانی یکه ­برماق ‌واقع در بخش جنوبی پارک ملی گلستان انجام شد. پس از تعیین منطقۀ شاهد و آتش­سوزی، نمونه­برداری با استفاده از 5 ترانسکت‌ 200 متری و 5 پلات یک متر مربعی بر روی هر ترانسکت انجام شد و درصد پوشش تاجی، تراکم و تولید فرم­های رویشی ثبت گردید. در هر ترانسکت نیز یک پلات به صورت تصادفی جهت بررسی ویژگی‌های خاکی و بانک بذر خاک انتخاب شد، به طوری­که نمونه‌های خاک به منظور بررسی ویژگی‌های خاک از عمق 20-0 و 40-20 سانتی‌متر و نمونه‌های مورد استفاده جهت بررسی بانک بذر خاک نیز از دو عمق 5- 0 سانتی­متر و 10-5 سانتی­متر برداشت شد. به منظور بررسی اختلاف پارامترهای مورد مطالعه بین سایت‌های مورد نظر از آزمون‌های آماری تی مستقل و اختلاف بین عمق اول و دوم هر سایت از آزمون تی جفتی استفاده شد. مقایسۀ ویژگی­های خاک نشان می­دهد، فاکتور اسیدیته، پتاسیم، نیتروژن، فسفر، کربن، هدایت الکتریکی و ظرفیت تبادل کاتیونی در منطقۀ آتش‌سوزی بیشتر از شاهد بودند. طبق نتایج به­دست آمده میزان غنا و تنوع گونه‌ای منطقۀ شاهد نسبت به آتش‌سوزی بیشتر بوده است. علاوه بر این، تنوع و غنای بانک بذر خاک در عمق اول نسبت به عمق دوم، در هر دو منطقه بیشتر بوده است. آتش‌سوزی اکوسیستم‌های مرتعی بانک بذر خاک پارک ملی گلستان 2019 11 22 755 767 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74609_d36bfd20e7a2f267a2dffdf3505faff6.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 مرتضی صابری وحید کریمیان حمید نیک نهاد قرماخر هدف از مطالعۀ حاضر بررسی برخی از ویژگی­های رویشگاهی و کیفیت علوفه گیاه حنظل در رویشگاه­ها و مراحل مختلف رشد در مراتع استان سیستان و بلوچستان می­باشد. جهت بررسی تغییرات حیاتی گیاه در دو رویشگاه­ زابل و سراوان، مشاهدات مراحل مختلف فنولوژی در دورۀ فعالیت گیاه با بازدیدهای مرتب از نقاط مشخص صورت گرفت. ویژگی­های پوشش گیاهی، در پلات­های چهار متر مربعی در امتداد چهار ترانسکت 200 متری بررسی شد. در دو رویشگاه، نمونه­برداری خاک از عمق 30-0 سانتی­متری پای ریشه گیاه و منطقۀ عاری از گیاه جهت بررسی ویژگی­های فیزیکوشیمیایی خاک برداشت شد. شاخص­های کیفیت علوفه در سه مرحلۀ رشد رویشی، گلدهی و بذردهی به صورت تصادفی با 4 تکرار اندازه­گیری شد. نتایج دورۀ رویشی گیاه حنظل نشان داد، ظهور اولین برگ در اوایل فروردین ماه و پایان دورۀ رویش شهریور ماه می‎باشد. میانگین درصد تاج پوشش و تراکم در دو منطقه دارای تفاوت معنی­دار هستند (01/0p<). عمق ریشه­دوانی این گیاه در رویشگاه زابل و سراوان به­ترتیب 207 و 123 سانتی‌متر بود. نتایج نشان داد میزان هدایت الکتریکی و کربن و مادۀ آلی در پای بوتۀ مورد بررسی به شکل معنی­داری از منطقۀ شاهد بیشتر است. نتایج تجزیه و تحلیل خاک زیر گونۀ دو رویشگاه نشان داد درصد شن، سیلت، اسیدیته، آهک و کربن آلی در سطح 5 درصد (05/0p<) و مادۀ آلی در سطح 1 درصد معنی­دار می­باشد (01/0p<). همچنین میانگین­ها نشان داد درصد شن، اسیدیته، کربن آلی و مادۀ آلی در رویشگاه زابل بیشتر از سراوان بوده و میزان سیلت و آهک در خاک پای گیاه در رویشگاه سراوان بیشتر می‌باشد. نتایج شاخص­های کیفیت علوفه نشان داد، عامل رویشگاه تنها بر درصد پروتئین خام اثر معنی‌داری داشت (05/0p<). اما مراحل فنولوژی بر کلیۀ شاخص­های مورد بررسی اثر معنی‌داری دارد (01/0p<). با ازدیاد سن درصد پروتئین خام، هضم پذیری و انرژی متابولیسمی گیاه کاهش و درصد الیاف نامحلول در شویندۀ اسیدی افزایش ‌می­یابد. با توجه به عمق ریشه­دوانی و هم­زمانی رویش این گیاه با بادهای ۱۲۰ روزۀ سیستان، می­توان با کشت حنظل در مناطق برداشت رسوبات بادی از پدیده­های مخرب زیست­محیطی جلوگیری به عمل آورد. حنظل ویژگی‌های رویشگاهی کیفیت علوفه مراحل فنولوژی مراتع سیستان و بلوچستان 2019 11 22 769 784 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74610_7c7b8074ce122f249ae44495d0fae3b5.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 دلارام ضیایی رفعت زارع بیدکی علی اصغر بسالت پور آگاهی از میزان رواناب و رسوب تولید شده از اراضی گوناگون گام مهمی در مدیریت کاربری اراضی است. از آنجایی که اندازه­گیری این مقادیر همیشه امکان­پذیر نیست، شبیه سازی رواناب و رسوب، راهی جهت نیل به مدیریت جامع حوزۀ آبخیز خواهد بود. در این مطالعه، برای شبیه­سازی رواناب و رسوب کاربری­های مختلف زمین شامل مرتع، زارعت، باغ و اراضی شهری در حوزۀ آبخیز بهشت آباد که بخش مهمی از حوزۀ آبخیز کارون شمالی می­باشد، مدل SWAT مورد استفاده قرار گرفت. بدین منظور، از داده­های دبی و رسوب روزانه ایستگاه­های آب­سنجی واقع در حوزۀ مطالعاتی استفاده شد و پس از تحلیل حساسیت و واسنجی مدل، تحلیل عدم قطعیت مدل با استفاده از الگوریتم SUFI-2 صورت گرفت. بر اساس نتایج حاصله از ارزیابی کارایی مدل SWAT، مقادیر معیارهای آماری NS و R² برای رواناب در مرحلۀ واسنجی به ترتیب 69/0 و71/0 و در مرحلۀ اعتبارسنجی 64/0 و 66/0 و برای رسوب در مرحله واسنجی به ترتیب 72/0 و 73/0 و در مرحلۀ اعتبار سنجی 66/0و 71/0 به دست آمد که توانایی مدل در برآورد صحیح دبی جریان، رواناب و رسوب در حوزۀ آبخیز بهشت آباد را تأیید می­نماید. همچنین نتایج نشان داد که اراضی کشت دیم با رواناب سطحی متوسط 190 میلیمتر و رسوب متوسط 5/24 تن بر هکتار در سال و باغات با میانگین 80 میلیمتر رواناب سطحی و متوسط تولید رسوب 63/1 تن بر هکتار در سال به ترتیب بیشترین و کمترین مقادیر متوسط سالیانۀ تولید رواناب و رسوب را دارند. تحلیل حساسیت مدیریت کاربری اراضی فرسایش استان چهارمحال و بختیاری 2019 11 22 785 799 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74611_12970a8c919a505af2ecaf855ff5bae1.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 فریدون قدیمی پگاه جوادی شریف در آبخوان­های آبرفتی دنیا مخلوط شدگی آب­های شور و شیرین، فعالیت­های کشاورزی، پساب­های صنعتی و شیرابه­های زباله­های شهری و روستایی مهم­ترین منابع تهدید کنندۀ آب­های زیرزمینی هستند. در این تحقیق 46 نمونۀ آب از چاه­های دشت اراک برداشت و متغیرهای فیزیکی و شیمیایی آن­ها تعیین و مورد تحلیل آماری چند متغیره قرار گرفت. تحلیل عاملی بر روی متغیرهای فیزیکی، شیمیایی آب­های زیرزمینی آبخوان اراک نقش مهمی در تفکیک انواع آلاینده­ها در منطقه داشته است. تحلیل عاملی مرحله­ای، پنج عامل را در متغیرهای هیدروشیمیایی آبخوان اراک مشخص نمود. در عامل اول متغیرهای EC، TDS، Cl، SO4، Ca، Mg و Na منشأ طبیعی داشته که مخلوط شدگی آب شور حاصل از پلایای میقان و آب شیرین آبخوان مسبب آن است. در عامل دوم HCO3 منشأ طبیعی و ناشی از انحلال سنگ آهک­های ارتفاعات جنوب اراک و HNO3منشأ انسانی و حاصل نفوذ چاه­های جذبی شهری و فعالیت­های کشاورزی  است. منشأ عناصر در عامل سه و چهار یعنی Zn، Cu، Fe و Mn انسانی و ناشی از فعالیت­های صنعتی و دفن زباله شهری و عامل پنجم یعنی F نیز ناشی از فعالیت­های کشاورزی یعنی مصرف کودهای فسفاته است. این مطالعه هم­چنین نشان داد که تحلیل عاملی مرحله­ای روشی مناسب برای تفکیک منشأ آلاینده­ها است. بنابراین، بایستی اقدامات لازم در خصوص کنترل آلودگی­های انسانی از منابعی چون فاضلاب شهری اراک، پساب کشاورزی و صنعتی توسط سازمان­ها و شرکت­های مربوطه صورت گیرد. آمار چند متغیره تحلیل عاملی مرحله‌ای آلودگی آب زیرزمینی آبخوان اراک 2019 11 22 801 818 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74612_3a4227d1352ea5ca445121d496701cd1.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 مهرنوش قدیمی با توجه به اینکه پایش و ارزیابی تغییرات بدنۀ سدهای خاکی با استفاده از روش­های نقشه­برداری زمینی وقت­گیر و پرهزینه است، لذا با بررسی­های به­عمل آمده در مشکلات مشابه در سطح دنیا روش تداخل سنجی راداری به­عنوان یک روش نوین جهت بررسی جابجایی بدنۀ سد معرفی شده است. بدین منظور در این تحقیق با هدف بررسی تغییرات بدنۀ سد طالقان از 68 تصویر Sentinel1-Aدر بازۀ زمانی 2018- 2014 از نرم­افزارGMTSAR استفاده شد. همچنین تکنیک تداخل سنجی راداری به کمک روش طول باز کوتاه[1] برای به­دست آوردن سری زمانی به­کار گرفته شد. نتایج سری زمانی نشان داد که حداکثر میزان نشست سد mm/y۳ در راستای دید سنجنده می­باشد. به منظور توجیه تغییرات بدنۀ سد طالقان تحقیقاتی بر روی ریپ رپ[2] بدنۀ سد انجام شد. این نتایج متأثر از فرسایش و هوازدگی می­باشد که به دلیل ضریب نفوذ نامطلوب و مقاومت نامناسب در سنگ­هایی که دارای ساختار آذرین بیرونی و ریولیتیکی می­باشد، منجر شد تا این مصالح تحت اثرات جوی و دمای منطقه دچار وارفتگی و ریزش شوند که نتایج آن به­صورت جابجایی در سطح پایین دست بروز نموده است. بررسی­های به­عمل آمده بیانگر توانایی روش تداخل­سنجی راداری در پایش سدهای خاکی و سازه­های با اهمیت می­باشد که اطلاعات آن نقش به­سزایی در تحلیل رفتار سدها و تکمیل اندازه­گیری­های ابزار دقیق خواهد داشت. [1] Small baseline subset [2] Riprap تداخل سنجی راداری سد طالقان SBAS GMTSAR Sentinel1-A 2019 11 22 819 829 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74613_ed1bdb42a6cf300bcabe062d9db047ce.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 محسن کاظمی صادق ناجی دومیرانی سادات فیض نیا حسن خسروی آشکارسازی تغییرات سطح دریاچه­ها و تالاب­ها و اراضی اطراف آن­ها طی دوره­های زمانی معین یکی از راهکارهای دست­یابی به مدیریت پایدار دریاچه­ها و تالاب­ها است. در این پژوهش جهت پایش تغییرات سطح و کاربری اراضی اطراف دریاچۀ مهارلو از تصاویر ماهواره­ای لندست سال­های 1381 و 1394 با اعمال تصحیحات هندسی و اتمسفری بر روی آن­ها، استفاده شده است. برای تهیۀ تغییرات کاربری اراضی و نقشۀ شدت تغییرات از تکنیک­ تفاضل سادۀ تصاویر و تجزیه و تحلیل مؤلفه­های اصلی (PCA) و منطق فازی (FUUZY LOGIC) استفاده شده است. نتایج حاصل از تغییرات سطح و کاربری اطراف دریاچۀ مهارلو نشان می­دهند که طی سال­های 1381 تا 1394  سطح آب دریاچه 87 درصد کاهش داشته است. با کاهش سطح آب دریاچه، میزان اراضی خاک بدون پوشش و شوره­زار به ترتیب به میران 46 درصد و 85 درصد افزایش یافته است. نتایج حاصل از شدت تغییرات نشان می­دهد که 82 درصد تغییرات، داری شدتی بین 100-50 درصد بوده است. بیشترین شدت تغییر با کاهش 22 درصدی مساحت آن مربوط به گسترۀ آبی دریاچۀ مهارلو است. کاهش سطح آب دریاچۀ مهارلو دارای پیامد­های متفاوتی است که نیازمند مدیریت و برنامه­ریزی­های صحیح برای جلوگیری از تخریب اکوسیستم آن­ها و خطرات ناشی از کاهش سطح آب در سال­های اخیر است. دریاچۀ مهارلو آشکارسازی تغییرات تحلیل مؤلفه‌های اصلی منطق فازی 2019 11 22 831 842 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74594_97a3b9f1e87532b5412a9fa5d42f6298.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 عبدالحسین محمدی رضا قضاوی روح الله میرزایی حمید رضا ناصری نوسان و تغییر سالیانۀ بارندگی همواره پوشش گیاهی را تحت­تأثیر قرار می­دهد. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر بارش بر تغییرات پوشش­گیاهی در کویر میقان واقع در شهر اراک و مدل­سازی آن می‌باشد. بدین منظور از تصاویر ماهواره­ای سنجندۀMODIS  استفاده شد. شاخص­های NDVI، DVI، RVI و EVI جهت پایش تغییرات پوشش­گیاهی و بررسی رابطۀ (خطی و غیرخطی) آن با داده‌های بارش منطقه به­طور هم­زمان (اردیبهشت ماه)، یک ماه تأخیر (فروردین ماه) و دو ماه تأخیر (اسفند ماه) در طول دورۀ آماری 2017-2000 استخراج شد. تحلیل روند تغییرات بارندگی با استفاده از آزمون ناپارامتری من-کندال انجام شد. طی این آزمون مقادیر بارش حداقل طی دورۀ 18 ساله روند افزایشی داشت و در بین شاخص­های پوشش گیاهی، شاخص NDVI حداکثر و میانگین روند افزایشی را نشان دادند. نتایج نشان داد که ارتباط غیرخطی از نوع درجۀ سوم بین بارش و پوشش گیاهی قوی‌تر از روابط خطی، درجۀ دوم، توانی، لگاریتمی و نمایی بود. طی بررسی در گام هم­زمان، حداکثر همبستگی برابر با 62/0 بین شاخص DVI و بارش به دست آمد. در بررسی با یک گام تأخیر، حداکثر همبستگی برابر با 44/0 بین شاخص NDVI و بارش وجود داشت. بررسی با دو گام تأخیر نشان داد که حداکثر همبستگی برابر با 52/0 بین شاخص RVI و بارش است. مدل­سازی پوشش گیاهی با استفاده از بارندگی هم­زمان و تا دو ماه تأخیر، نشان داد که شاخص­های DVI، RVI و  EVIدرگام هم­زمان بهترین رابطۀ رگرسیونی را ارائه می‌دهند، در حالی­که برای شاخص NDVI بهترین رابطۀ رگرسیونی با بارش دو ماه قبل بود. بارش پوشش گیاهی آزمون من-کندال کویر میقان گام تأخیر 2019 11 22 843 852 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74614_74c8617c570f3a8dfe6bc35e88db7507.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 علی اکبر نظری سامانی محمود صمدی قشلاق آرش ملکیان در توسعه منابع آبی موجود، عوامل متعددی تأثیرگذار می‌باشد که از جمله این عوامل می‌توان به نقش عوامل ساختاری نظیر گسل‌ها، درز و شکاف‌ها و عوامل ژئومورفولوژیک همچون زبری توپوگرافیکی منطقه اشاره کرد. این پژوهش به بررسی تأثیر این عوامل در وضعیت منابع آب کارستی و در نهایت رخداد چشمه‌ها در منطقه البرز میانی می‌پردازد. عوامل مذکور در قالب لایه‌های اطلاعاتی مؤثر بر ذخیره آب زیرزمینی در سامانه‌های سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش‌ازدور تهیه، سپس لایه‌های مذکور با لایه چشمه‌ها مورد تلاقی قرار رفت و از نظر آماری (همبستگی چند متغیره و تحلیل عاملی) مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته و ارتباط آن‌ها با یکدیگر مشخص شد. نتایج بیانگر ارتباط نزدیک بین فراوانی چشمه‌ها و مقدار آبدهی سالانة آنها با شاخص های ژئومرفومتری انحنای دامنه و شاخص موقعیت توپوگرافیک است. با توجه به نتایج به دست آمده از همبستگی پیرسون، متغیرهای ارتفاع، تراکم خطواره و تراکم زهکشی در سطح 99% معنی‌دار می‌باشند. بر همین اساس آبدهی چشمه‌ها با تراکم زهکشی رابطه مستقیم و با ارتفاع و تراکم خطواره رابطة عکس دارد. همچنین با توجه به انجام تحلیل عاملی 17 متغیر مؤثر بر بروز و دبی چشمه‌ها، شش عامل دارای مقدار ویژه بزرگ‌تر از 1 هستند و در تحلیل باقی ‌مانند. این شش عامل می‌توانند تقریباً 73.5 درصد از تغییرپذیری (واریانس) متغیرها را توضیح دهند. این روابط نشانگر نقش بارز عوامل مذکور در استعدادیابی منابع آبی در مناطق کارستی می‌باشد. سنجش‌ازدور زبری توپوگرافیکی کارست چشمه ژئومرفومتری 2019 11 22 853 863 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74615_9dbd50c284a8b85f6adca760f2c29f3c.pdf

2019-11-22 10.22059

مرتع و آبخیزداری 5044-2008 5044-2008 1398 72 3 رویا وزیریان علی اکبر کریمیان علیرضا افشانی محمد تقی دستورانی در مدیریت مشارکتی مناطق خشک، تحلیل روابط اجتماعی بین کشاورزان ضروری می‏باشد. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی و تحلیل شبکۀ اجتماعی کشاورزان در پیوندهای اعتماد و مشارکت در فعالیت‏های آبیاری، بازاریابی و کشت در سه روستای آریان، حارث‏آباد و رباط سرپوش واقع در منطقة سبزوار است. بدین منظور، ابتدا با استفاده از روش‏های مطالعات کیفی رویکرد پیمایشی، روش مشاهدۀ مستقیم و مصاحبه، جامعۀ هدف شناسایی گردید. سپس بر اساس روش کمی تحلیل شبکه، چهار شاخص مهم تراکم، دوسویگی، انتقال‏پذیری و میانگین فاصلهۀ ژئودزیک در پیوندهای اعتماد و مشارکت در فعالیت‏های کشاورزی در شبکۀ کشاورزان ارزیابی گردید. براساس نتایج میزان تراکم در چهار پیوند مورد بررسی، در روستای آریان بیش از سایر روستاها بوده که نشان‏دهندۀ انسجام اجتماعی بیشتر در این روستا می‏باشد. همچنین نتایج میزان شاخص دوسویگی و انتقال پذیری در پیوندهای مورد بررسی نشان‏دهندۀ تعادل، توازن و پایداری بیشتر شبکه در روستای آریان نسبت به سایر روستاها بوده، در نتیجه سرمایۀ اجتماعی در این روستا بیشتر است. نتایج میانگین فاصلۀ ژئودزیک نیز بیانگر مطلوب‌ترین فاصلۀ ژئودزیک در بین کشاورزان در روستای آریان می‌باشد. افزایش انسجام، یگانگی و اتحاد در این روستاها، موجب افزایش سرعت گردش و تبادل اطلاعات و همچنین افزایش سرمایۀ اجتماعی در آن­ها خواهد گردید و هماهنگی و دسترسی افراد به یکدیگر با صرف هزینه و زمان کمتری موفق­ خواهد بود. بنابراین تقویت اعتماد و مشارکت اجتماعی جهت افزایش سرمایۀ اجتماعی و توانمندسازی جوامع محلی به عنوان یک ضرورت جهت مدیریت مشارکتی موفق در این مناطق الزامی است. تحلیل شبکۀ اجتماعی اعتماد مدیریت مشارکتی سرمایۀ اجتماعی سبزوار 2019 11 22 865 878 https://jrwm.ut.ac.ir/article_74616_14cd14e64b8df5ce7766fca0671fe0bf.pdf