دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 67 1 2014 04 21 Determining of Effective Factors on Gully Longitudinal Advancement (Case study: Dareh Koreh Watershed) تعیین عوامل مؤثر بر رشد طولی فرسایش خندقی (مطالعة موردی: حوزة آبخیز دره کره) 117 126 50833 10.22059/jrwm.2014.50833 FA علی اکبر نظری سامانی استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران فاطمه توکلی کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان بوشهر حسن احمدی استاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران غلامرضا راهی دانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه مازندران Journal Article 2010 02 24 Gully erosion is one of the most destructive types of channeled water erosion that removes a<br />considerable volume of soil as it develops. This type of erosion consists of complex a geomorphic<br />process that has been known as an indicator of accelerated soil erosion. In this research the<br />advancement of 25 headcuts were assessed through digital interpretation of multi-temporal aerial<br />photos, field observations and GIS data analysis over the two periods of 1967-1995 and 1995-2008.<br />Moreover, the stepwise regression analysis procedure was applied to extract the effective factors on<br />gully head advancement (such as topography, physico-chemical soil attributes and morphology of<br />gully). The results indicated that the mean of gully head advancement over the periods of 1967-1995,<br />1995-2008 and the mean of two periods were measured 1.36, 1.23 and 1.3 m/y, respectively. Further,<br />regression analysis revealed that headcut's contribution area, distance of gully-head to ridge, height of<br />gully head cut and SAR are the main factors on gully head advancement. Therefore, distance to ridge,<br />headcut high and presence of plunge pool could use as suitable criteria to distinguish the active gullies<br />in order to prioritizing the conservation activities. فرسایش خندقی یکی از مخرب‌‌ترین اشکال فرسایش آبی است که با رشد و گسترش آن حجم درخور توجهی از خاک از دسترس خارج می‌شود. این فرسایش یک جریان پیچیدة ژئومورفولوژی و نشانة فرسایش پیشرفته و تخریب سرزمین است. در این تحقیق با استفاده از عکس‌های هوایی سال‌های ۱۳۴۶ و ۱۳۷۲ و با عملیات میدانی و سیستم اطلاعات جغرافیایی (<em>GIS</em>) گسترش طولی 25 خندق در منطقة دره کره طی دو دورة زمانی ۱۳۷۲‌ـ ۱۳۸۷ و ۱۳۴۶‌ـ ۱۳۷۲ اندازه‌گیری شد. همچنین، برای تعیین عوامل مؤثر بر گسترش طولی خندق‌ها از آنالیزهای رگرسیونی بین گسترش طولی خندق و فاکتورهای توپوگرافی، فیزیکی- شیمیایی خاک، و مورفولوژی خندق استفاده شد. نتایج نشان داد که متوسط گسترش طولی خندق‌ها در دوره‌های ۱۳۴۶‌ـ ۱۳۷۲، ۱۳۷۲‌ـ ۱۳۸۷، و میانگین دو دوره به ترتیب 36<sub>/</sub>1، 23<sub>/</sub>1، و 3<sub>/</sub>1 متر در سال اندازه‌گیری شده است. همچنین، بر اساس تجزیة رگرسیونی، پارامترهایی از قبیل مساحت حوزة آبخیز بالادست خندق، فاصلة بالاکند تا مرز حوزة آبخیز، ارتفاع بالاکند، و <em>SAR</em> مهم‌‌ترین شاخص‌های مؤثر بر رشد طولی خندق‌اند. بر پایة یافته‌ها، فاصلة رأس خندق تا مرز حوضة آن به همراه ارتفاع بالاکند به همراه مشاهدة حوضچة مستغرق در پای آن می‌تواند معیارهای مناسب و میدانی برای ارزیابی سریع مقدار فعالیت یک خندق جهت اولویت‌بندی کنترل آن در نظر گرفته شود. تجزیه رگرسیونی خندق رشد طولی عکس هوایی فاصله تا رأس فرسایش https://jrwm.ut.ac.ir/article_50833_5e44591d400c675c05dc8658a3b79bdb.pdf