دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 1 2016 05 21 Vegetation Changes Procedure Inside and Outside of Exclosure in Tanglaybid Rangelands of Yazd Province (2000-2005) روند تغییرات پوشش گیاهی در داخل و خارج قرق در مراتع تنگ لایبید استان یزد طی سال‏های 83-1379 229 244 61776 10.22059/jrwm.2016.61776 FA علی بمان میرجلیلی دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران محمدرضا فاضل پور عقدائی دکترای آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران فریبا زکی زاده دانش‌آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران Journal Article 2014 05 06 Grazing animals affect rangeland vegetation structure and function both directly and indirectly.<br />These effects can be assessed in exclosures. In this study, vegetation changes inside and outside of<br />exclosures of Tanglaybid rangelands, located in south-western part of Yazd province, have been<br />investigated. Vegetation changes study was carried out in 3 key areas inside and also 3 key areas<br />outside of exclosure and lasted for 5 years (2000-2005). Every key area included 3 transects of 100<br />meters long and 40 meters intervals. The transects were selected vertical to slope, including 10<br />fixed plots (2×1 m2). Vegetation cover, density and frequency percentage of each plot species were<br />measured annually. The random- systematic method was applied as a sampling method. Vegetation<br />changes inside and outside of exclosure were assessed, in a completely random plan, applying<br />Duncan's test (P < 0.05). The results showed that vegetation cover percentages increased<br />significantly (P < 0.05), inside the exclosure comparing to outside of it. Mean coverage of annual<br />and perennial grasses and also bushes, inside the exclosure comparing to its outside increased 47,<br />38 and 7%, respectively. Thus, in present research, exclosure has positive effects on vegetation<br />cover changes of several species. Frequency percentage results showed that there was no significant<br />difference, inside against outside the exclosure in 2000, 2001, 2002, 2003, and 2004. Regarding<br />density, there was significant difference only in 2001.The results can be considered in future<br />management of the area's rangelands and similar regions throughout Iran چرای دام به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم بر ساختار و پویایی پوشش گیاهی مراتع تأثیر دارد. این اثرها را می‌توان با انجام قرق در سطح مرتع مورد ارزیابی قرار داد. در این تحقیق تغییرات پوشش گیاهی در داخل و خارج قرق در مراتع تنگ لایبید، واقع در جنوب‌‌غربی‌ شهر یزد، مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعه تغییرات پوشش گیاهی در سه منطقه کلید در داخل و سه منطقه کلید در خارج قرق در طی 5 سال (83-1379) انجام شد. در هر منطقه کلید 3 ترانسکت 100 متری، بصورت عمود بر شیب، به فاصله 40 متر از همدیگر تعبیه شده و در هر ترانسکت 10 پلات 1×2 متر مربعی به صورت ثابت به فاصله معین از همدیگر مستقر شد و هر ساله از پوشش تاجی، تراکم و درصد فراوانی گونه‌های داخل هر پلات اندازه‌گیری بعمل آمد. روش نمونه‌برداری به صورت تصادفی سیستماتیک بوده است. تغییرات در داخل و خارج قرق توسط آزمون دانکن، در سطح خطای 5 درصد، در قالب طرح کاملا تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت نتایج حاصل از آزمون دانکن نشان داده است که میزان درصد تاج پوشش گونه‌های گیاهی در داخل قرق نسبت به خارج قرق در سطح 5 درصد معنی‌دار بوده است، به‌طوری‌که میانگین پوشش‌های علفی یکساله، چند ساله و بوته‌ای‌ها در داخل قرق نسبت به خارج قرق به‌ترتیب  38،47 و 7 درصد افزایش داشته است. بنابراین، در این تحقیق، قرق اثر مثبتی در تغییرات پوشش تاجی گونه‌های متعدد نشان داده است. نتایج درصد فراوانی نشان داد که در سال 1379،1380،1381،1382 و1383 عرصه قرق نسبت به غیر قرق تفاوت معنی‌داری نداشته و در مورد تراکم، تنها در سال 1380 منطقه قرق نسبت به منطقه غیر قرق تفاوت معنی‌داری داشته است. نتایج حاصله می‌‌‌تواند در مدیریت آینده مراتع منطقه و عرصه‌های مشابه آن در سطح کشور،  مورد توجه قرار گیرد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_61776_de1e1eeb1a4c68b1b3ac469e8be18821.pdf