دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 4 2021 02 19 The effect of substrate and stimulating hormone on germination characteristics of Salvadora persica ‎ اثر نوع بستر کشت و هورمون محرک بر خصوصیات جوانه‌زنی گونۀ Salvadora persica 816 831 80537 10.22059/jrwm.2020.296712.1456 FA مرتضی صابری استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل، ایران. سهیلا نوری استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل، ایران. فهیمه رشیدی دانشجوی کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکدۀ آب و خاک، دانشگاه زابل، ایران. Journal Article 2020 01 27 Germination is one of the most important stages of plant growth that may be affected by different stresses in ‎natural environments. This study was kind aimed to investigate the effects of substrate and different levels of ‎gibberellic and indole butyric acid on germination characteristics of Salvadora persica seeds in 2019. Two factors ‎was considered consist of substrate (in four types (1- pit moss, 2 - cocopit and 3 - pit moss 50% + sand 50% 4 - ‎Cocopit 50% + 50% sand), and gibberellic acid (in two levels 250 and 500 ppm) and indole butyric acid (in two ‎levels 250 and 500 ppm). Then, the effect of these two factors and distilled water as the control in three ‎replications on seed germination and seedling growth of Salvadora persica was investigated using a completely ‎randomized factorial design. The results showed that the substrate had a significant effect on germination ‎percentage, root length, shoot length, seedling, fresh root weight, shoot fresh weight and seed vigor index ‎‎(p < 0.01). Seed pretreatment with gibberellic and indole butyric acid hormones had a significant effect on all ‎studied characteristics. Interaction of substrate type and pretreatment with hormones had a significant effect on ‎germination percentage, root length, shoot length, seedling and seed vigor index (p < 0.01) and had no significant ‎effect on root and shoot fresh weight. The highest germination percentage was obtained in cocopeat and ‎gibberellic acid 250 ppm (73%).  جوانه‌زنی از مهم­ترین مراحل رشد گیاهان است که ممکن است در محیط‌های طبیعی تحت تأثیر تنش‌های مختلفی قرار گیرد. این پژوهش با هدف بررسی اثرات نوع بستر کاشت و سطوح مختلف جیبرلیک و ایندول بوتریک اسید بر خصوصیات جوانه­زنی بذر گونۀ <em>Salvadora persica</em> در سال ۱۳۹۸، با دو فاکتور بستر کشت در چهار نوع (1- پیت ماس ،2- کوکوپیت، 3- پیت ماس %50+ ماسه %50 و 4- کوکوپیت 50%+ ماسه 50%) و فاکتور دوم شامل جیبرلیک اسید (دو سطح ۲۵۰ و ۵۰۰ پی پی ام) و ایندول بوتریک اسید (دو سطح ۲۵۰ و ۵۰۰ میلی گرم بر لیتر) انجام شد. سپس آزمایش فاکتوریل در قالب طرح پایۀ کاملاً تصادفی اثر دو فاکتور مذکور و آب مقطر به عنوان شاهد در سه تکرار بر جوانه­زنی بذر و رشد اولیۀ گیاهچۀ گیاه <em>Salvadora persica</em> بررسی شد. نتایج نشان داد بستر کشت بر درصد جوانه­زنی، طول ریشه­چه، ساقه­چه، گیاهچه، وزن تر ریشه­چه، وزن تر ساقه­چه و شاخص بنیۀ بذر در سطح آماری یک درصد اثر معنی­دار داشت. همچنین پیش تیمار بذور با هورمون­های جیبرلیک و ایندول بوتریک اسید بر کلیۀ صفات مورد بررسی در این آزمایش اثر معنی­دار در سطح یک درصد داشت. اثر متقابل نوع بستر و پیش تیمار با هورمون­ها بر صفات درصد جوانه­زنی، طول ریشه­چه، ساقه­چه، گیاهچه و شاخص بنیۀ بذر اثر معنی­دار در سطح یک درصد داشت و بر وزن تر ریشه­چه و ساقه­چه اثر معنی­دار نداشت. به­طوری­که بیشترین درصد جوانه‌زنی در بستر کشت کوکوپیت و جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی پی ام برابر با ۷۳ درصد حاصل شد. همچنین بالاترین طول گیاهچه در اثر کاربرد بستر پیت ماس و جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی پی ام برابر با ۶/۲۹سانتی متر به­دست آمد. به­طور کلی با توجه به اهمیت گونۀ <em>Salvadora persica</em> به لحاظ دارویی، صنعتی و حفاظتی پیشنهاد می‌شود از پیش تیمار بذر با جیبرلیک اسید ۲۵۰ پی‌پی‌ام و بستر کشت ترکیبی کوکوپیت و ماسه برای تسریع در روند جوانه‌زنی و تولید نهال این گونه استفاده گردد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_80537_d3cca3bf7378ea89b59f833efb90e6de.pdf