دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 77 3 2024 10 22 Spatio-temporal assessment of changes in groundwater quality in Qazvin Plain ارزیابی تغییرات مکانی و زمانی کیفیت منابع آب زیرزمینی در حوزه آبریز دشت قزوین 353 369 98851 10.22059/jrwm.2024.370962.1744 FA لیلا داوودی معماراطاقور گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران 0000-0002-9245-9796 ابراهیم فتائی گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران 0000-0002-9245-9796 مهدی تاج آبادی گروه علوم زمین، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بابک نعیمی گروه زیست شناسی، دانشگاه اترخت، اترخت، هلند Journal Article 2024 01 23 Assessing the quality of water resources is an important aspect of improving their management. Given the importance of groundwater resources in the Qazvin Plain, and to have a better understanding of the status of these resources, this study has focused on examining the quality of groundwater for drinking and agricultural purposes. For this purpose, using hydrogeochemical parameters, two quality indicators for drinking water and irrigation were selected to investigate and study the quality of groundwater in the years 2012, 2016, and 2020. Based on the results, quality indicator maps for drinking and irrigation water were classified, and the percentage of each class's area and their average values were obtained for different land uses using ArcMap 10.8.2 software, to consider the mutual effect of land use on groundwater quality. The results showed that the average drinking water quality index in the years 2012, 2016, and 2020 were 135.02, 128.30, and 127.38 respectively, indicating an improvement in drinking water quality. The average groundwater quality index for irrigation in recent years was 62.21, 63.51, and 63.39 respectively. Generally, the quality of groundwater for drinking and agricultural purposes in the northern regions was better than in the southern regions, while the groundwater in the central and eastern parts of the plain, which includes abandoned and neglected lands, has become increasingly restricted for irrigation over time. The results demonstrated that the area of land with suitable quality groundwater for drinking is decreasing. During the study period, the area of good class has decreased, while the area of poor class has increased. ارزیابی کیفیت منابع آب یکی از موارد با اهمیت برای بهبود مدیریت آن‌ها می‌باشد. با توجه به اهمیت منابع اب زیرزمینی در دشت قزوین، و به منظور اگاهی بیشتر از وضعیت این منابع، در این مطالعه به بررسی کیفیت آب زیرزمینی برای مصارف شرب و کشاورزی پرداخته شده است. به این منظور با استفاده از پارامترهای هیدروژئوشیمیایی، دو شاخص کیفیت آب آشامیدنی و آبیاری جهت بررسی و مطالعه کیفیت آب زیرزمینی در سال‌های 1391، 1395 و 1399انتخاب گردیدند. بر اساس نتایج، نقشه‌های شاخص‌های کیفیت آب آشامیدنی و آبیاری کلاس‌بندی شدند و درصد مساحت هر کلاس و مقدار میانگین آن‌ها در کاربری اراضی‌های مختلف با استفاده از نرم افزار ArcMap 10.8.2 به دست آمد، تا اثر متقابل کاربری اراضی بر روی کیفیت آب زیرزمینی در نظر گرفته شود. نتایج نشان داد میانگین شاخص کیفیت آب آشامیدنی در سال‌های 1391، 1395 و 1399 به ترتیب 02/135، 30/128 و 38/127 به دست آمد که بهبود کیفیت آب شرب را نشان می‌دهد. در حالی که میانگین شاخص کیفیت آب آبیاری در این سال‌ها به ترتیب 21/62، 51/63 و 39/63 حاصل شد. کیفیت آب زیرزمینی برای مصارف شرب و کشاورزی در بخش‌های شمالی منطقه بهتر از بخش‌های جنوبی بود، درحالی که در بخش‌های مرکزی و شرقی دشت که شامل اراضی بایر و رها شده است، برای مصرف آبیاری دارای محدودیت زیاد یا شدید می‌باشند که با مرور زمان محدودیت آب برای آبیاری بیشتر شده است. نتایج مشخص نمود که مساحت اراضی دارای آب زیرزمینی با کیفیت مناسب برای مصرف شرب، در حال کاهش است و در طول دوره مورد مطالعه از مساحت کلاس خوب کاسته شده و بر میزان مساحت کلاس ضعیف افزوده شده است. https://jrwm.ut.ac.ir/article_98851_652925e776f5719e03527ae279359d3b.pdf