دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 The effect of fire on the quantitative and qualitative characteristics of alpaine rangelands vegetation (case study: Lorestan research site) اثر آتش‌سوزی بر خصوصیات کمی و کیفی پوشش‌گیاهی علفزار ییلاقی (مطالعه موردی: سایت تحقیقاتی زاغه لرستان) 503 517 90844 10.22059/jrwm.2022.347771.1676 FA رضا سیاه منصور مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران. نادیا کمالی استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2022 08 27 Fire is the fastest cause of extensive changes in vegetation. The purpose of this research is to examine some of these changes. SO, after determining key area of four 200m transects and a distance of 100 m from each other, 10 plots 1m2 fixed on each of them, formed sample units in each field. This site burned in 2011 and 2013, in 2018 and 2019, random-systematic statistical collection was carried out in it. Results showed, in fire treatment the dominance of production and cover is with invader plants. Production of this class 52.05 and 209.1gr/m2 has been preserved in burnt area compared to control. Also, annual grasses have significant average difference in terms of production and canopy compared to other species. However, annual forbs had 1.5 times more production in fire than control. Although the amount of production in burnt area is more than control but, it doesnt mean an increase in the amount of allowable forage. The plant type in the burned fundamental change compared to the control by replacing annuals instead of permanent species. As result production, density and canopy cover of different palatability classes and growing forms also found fundamental changes. Fire is cause of changing in rangeland condition from excellent to average, the trend is positive in both treatments. The management of burnt fields is very specialized, and according to the existing conditions, it is strongly not recommended to create a fire either intentionally or accidentally in this area is vegetation zone form of Iran. آتش‌سوزی سریع‌ترین عامل ایجاد تغییرات گسترده در پوشش گیاهی است. هدف این تحقیق بررسی برخی از این تغییرات است. بنابراین پس از تعیین منطقه معرف ترانسکت‌های چهار عدد ترانسکت 200 متری با فاصله 100 متر و 10 کوادرات یک متر مربعی ثابت بر روی هر یک از آن‌ها، واحدهای نمونه در هر عرصه را تشکیل داد. این سایت در سال‌های 1390و 1392 در آتش سوخت و در سال‌های 1397 و 1398 آماربرداری به روش تصادفی- سیستماتیک در آن اجرا گردید. بررسی کلاس‌های خوشخوراکی نشان می‌دهد در تیمار آتش‌سوزی غالبیت تولید و تاجپوشش با گونههای مهاجم است. برتری تولید این کلاس علوفه‌ای با مقادیر 05/52 و 1/209 گرم بر متر مربع در عرصه سوخته نسبت به شاهد حفظ شده است. همچنین گندمیان یکساله از نظر تولید و تاج‌پوشش نسبت به سایر گونه‌ها دارای اختلاف میانگین معنی‌دار می‌باشند. اما، پهن برگان علفی 5/1 برابر مقدار تولید بیشتری در آتش‌سوزی نسبت به شاهد داشته‌اند. نتایج نشان می‌دهد هرچند مقدار تولید در عرصه آتش‌سوزی بیشتر از شاهد است اما الزاما به افزایش مقدار مجاز علوفه قابل برداشت منجر نشده است. تیپ در عرصه سوخته نسبت به شاهد با جایگزینی یک‌ساله‌ها بجای چندساله‌ها دچار تغییر اساسی گردید. در نتیجه تولید، تراکم و تاج پوشش کلاس‌های خوشخوراکی و فرم‌های مختلف رویشی نیز تغییرات اساسی یافت. آتش عامل تغییر وضعیت مرتع از عالی به متوسط است، گرایش در هر دو تیمار مثبت بود. با توجه به شرایط موجود، ایجاد آتش چه عمدی و چه سهوی در مراتع این منطقه از ناحیه رویشی ایران اکیدا توصیه نمی‌شود. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90844_bfaf97cdc324c53da64a5a1ad420e275.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Development of an integrated model based on Cellular automata and Markov chain to predict land use/cover changes, Case Study: Karaj City تدوین مدل تلفیقی سلول خودکار و زنجیره مارکوف جهت پیش بینی تغییرات پوشش/کاربری سرزمین، مطالعه موردی: شهرکرج 519 537 90845 10.22059/jrwm.2023.351534.1687 FA حانیه رضایی دانشجوی کارشناسی ارشد ارزیابی و آمایش سرزمین، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران،کرج، ایران. شراره پورابراهیم دانشیار، گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد کریم الدینی استادیار، گروه مهندسی برق، دانشکده مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه صنعتی اراک، اراک، ایران. Journal Article 2022 10 24 Due to the ability of land use/cover changes monitoring and predicting to understand the performance and health of ecosystems, this purposed method can provide possibility of sustainable land use management and planning, especially in the rapid change areas without master/land use plan. The present study has aimed to introduce Google Earth Engine to evaluate the pattern of land changes during 2006- 2021 and predict the pattern of future changes by using an integrated model based on Cellular automata and Markov chain using Google Earth Engine system. Three Landsat images (2006, 2014 and 2021) were classified using the support vector machine classifier method, and were simulated using the integrated model of cellular automata and Markov chain. In order to evaluate the accuracy of the predicted map of 2021, the classified map of the same year was applied. The accuracy of classified and simulated maps was Kno=0.812, Klocation=0.816, Kstandard=0.786 respectively. Evaluation of the land use/cover changes shows that between 2006 and 2035, the buildup areas will reach from 4839.01 hectares to 7199.76 hectares with increasing of 2360.75 hectares. These results indicate the necessity of land use planning principles. Simulation models can reduce the risks of long-term decision-making in land use management and Google Earth Engine can reduce the time and cost for classification and satellite image processing. آشکار سازی و پیش بینی تغییرات پوشش/کاربری سرزمین علاوه بر درک عملکرد و سلامت اکوسیستم ها، امکان مدیریت و برنامه ریزی سرزمین را خصوصا در مناطق با تغییرات سریع و اغلب ناهمسو با طرح‌های آمایش سرزمین فراهم می سازد. مطالعه حاضر سعی دارد علاوه بر معرفی قابلیت‌های گوگل ارث انجین با استفاده از مدل ترکیبی سلول خودکار و زنجیره مارکوف به پایش الگوی تغییرات سرزمین و پیش بینی الگوی تغییرات آتی بپردازد. جهت انجام تحقیق ابتدا سه تصویر لندست (2006، 2014 و 2021) با استفاده از روش طبقه‌بندی‌کننده ماشین بردار پشتیبان طبقه‌بندی شدند و با استفاده از نقشه های طبقه بندی شده (2014-2006) و (2021-2014)، و مدل ترکیبی سلول حودکار و زنجیره مارکوف برای سال های 2021 و 2035 شبیه سازی انجام شد. جهت ارزیابی دقت نقشه پیش بینی شده 2021 از نقشه طبقه بندی شده همان سال استفاده شد. دقت توافق بین نقشه‌های طبقه بندی شده و مدل‌سازی شده به ترتیب812/0 Kno=، 816/0Klocation=، 786/0 Kstandard= بود. ارزیابی روند تغییرات نشان می‌دهد که بین سال‌های 2006 تا 2035، مساحت طبقه انسان ساخت از 01/4839 هکتار به 76/7199 هکتار خواهد رسید و 75/2360 هکتار افزایش را شاهد خواهیم بود. این نتایج بیانگر لزوم توجه به برنامه های آمایشی در فرایند برنامه ریزی سرزمین است. استفاده از مدل های شبیه سازی می تواند خطرهای تصمیم گیری بلندمدت را در مدیریت سرزمین کاهش دهد. همچنین استفاده از گوگل ارث انجین موجب کاهش هزینه و زمان طبقه بندی و پردازش تصاویر ماهواره ای خواهد شد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90845_acd063652f2d7f04948bc5c4c7b67a34.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Flood potential assessment of the Kan basin using morphometric pharameters پتانسیل‌سنجی سیل‌خیزی حوزه آبخیز کن با استفاده از پارامترهای موروفومتریک 539 551 90985 10.22059/jrwm.2021.311132.1537 FA مهرنوش قدیمی استادیار گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران نادیا حاجی حسنی دانش آموخته کارشناسی ارشد، مخاطرات محیطی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران ایران. آرش ملکیان دانشیار گروه منابع طبیعی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. ابراهیم مقیمی استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2020 10 02 Sub-basin prioritization and morphometric characterization analysis is one of the efficient and low-cost tools in identifying flood hazards. The purpose of this study is to Prioritize the flood potential of watershed sub-basins using morphometric parameters, combines of model statistical correlation and multi-criteria decision making systems. 17 morphometric parameters including slope, elevation, curvature, Ruggedness number, elongation coefficient, circularity coefficient, equivalent rectangle, drainage density, Stream Length, coefficient Permeability, concentration time, duration-intensity of precipitation, land cover, land use, geology, Bifurcation Raito, Length of overland flow were studied. the relationship between parameters and weighting results showed that in AHP in climate and Morphotopography (slope, height, curvature, number of roughness) was one of the important factors of flooding. In ANP method, slope and concentration time (0.11) duration-intensity of rainfall (0.12) has become one of the most important factors in flooding. Ranking in AHP method showed that the sub-basins of Imamzadeh Davood, Taloon and Doab to Respectively with the highest score (0.74, 0.50, 0.38) and in the ANP method with the highest score (0.97, 0.51, 0.48) in the sub-basins of Imamzadeh Davood, Talun and Sangan They are located in the first to third places and the intensity of flooding in them is higher than other sub-basins. According to the results, relationship between the equivalent rectangle (width) and the circularity showed a strong correlation between these two variables. اولویت بندی زیر حوضه‌ها و تحلیل خصوصیات مورفومتریک یکی از ابزار های کارآمد و کم هزینه، در شناسایی مخاطرات سیلاب است. این تحقیق با هدف بررسی پتانسیل سیل‌خیزی زیرحوضه‌های آبخیز کن با استفاده از پارامتر‌های مورفومتریک، مدل ترکیبی همبستگی آماری و سیستم‌های تصمیم‌گیری چند معیاره انجام شده است. 17 پارامتر مورفومتریک از قبیل شیب، ارتفاع، انحنا، عدد ناهمواری، ضریب کشیدگی، ضریب گردی، مستطیل معادل، تراکم زهکشی، طول جریان آبراهه، ضریب نفوذپذیری، زمان تمرکز، مدت-شدت بارش، پوشش گیاهی، کاربری اراضی، زمین شناسی، نسبت انشعاب، طول جریان زمینی در نظر گرفته شده است. نتایج وزن دهی نشان داد که درAHP معیار اقلیم و مورفوتوپوگرافی (شیب، ارتفاع، انحنا، عدد ناهمواری) و در روش ANP شیب و زمان تمرکز (0/11) مدت-شدت بارش (0/12) جزء مهمترین عوامل موثر در سیل خیزی برآورد شده است. طبق روش تاپسیس نتایج حاصل از این رتبه بندی در روشAHP نشان داد که زیر حوضه‌های امامزاده داوود، طالون و دوآب به ترتیب با کسب بیشترین امتیاز (0/74،0/50، 0/38) و در روش ANP زیر حوضه‌های امامزاده داوود، طالون و سنگان با کسب بیشترین امتیاز (0/97، 0/51، 0/48) در رتبه اول تا سوم قرار دارند. طبق نتایج همبستگی ارتباط بین مستطیل معادل (عرض) و نسبت گردی نشان دهنده همبستگی قوی بین این دو متغیر بوده است. نتایج نشان داد این مدل دارای دقت بالا بوده و مورفومتریک زیرحوضه‌ها تاثیر زیادی در سیل خیزی دارند به طوری که زیر حوضه امام زاده داوود و سنگان جزو مناطق پرخطر در این حوضه محسوب می‌شوند و سیلاب های بیشتری در این مناطق رخ داده است. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90985_bcefdfc768b9ac35f66dae0f28b9d1d5.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Spatial prediction of soil classes using C5.0 boosted decision tree model Abyek Area پیش‌بینی مکانی کلاس‌ خاک به کمک مدل درخت تصمیم‌گیری C5.0 تقویت شده با بوستینگ در اراضی شهرستان آبیک 553 572 90987 10.22059/jrwm.2022.343766.1662 FA میلاد ممتازی بروجنی دانشگاه تهران، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، گروه علوم خاک فریدون سرمدیان استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2022 05 29 Soil resource management is essential to maintain community production and the environment. Soil is usually used to produce agricultural products and livestock fodder. As a result, the mapping of high-resolution digital maps is crucial for the distribution of soil and soil properties and land management. The decision tree model is a widely used method for predicting soil class in digital soil mapping studies. This study aimed to provide a digital soil mapping in four levels of taxonomy using a decision tree with Boost-reinforced C5.0 algorithm using satellite data and digital Elevation Model and geological maps as environmental variables in 41,000 hectares of Abyek Area. This area was identified using randomized gridding of the geographic location of 128 soil profiles and then described, sampled, and classified. In this research, using the principal component analysis method on environmental variables, 20 environmental variables were selected as the representative of stacking factors for modeling. Multiresolution Valley Flatness Index is the most important environmental variable that was selected as input for the model. The results of the overall accuracy of the integrated model for predicting taxonomic levels of the Order, Suborder, great group, and subgroup were shown to be 89%, 85%, 58%, and 58%, respectively. The study also examined the effect of the boosting technique on the tree model, which showed that all taxonomic levels were better predicted by using the boost model than when no boosting was used and boosting resulted in an increase in overall accuracy and kappa coefficient It turned out. مدیریت منابع خاک بستر اساسی برای حفظ تولیدات جامعه و محیط زیست است. خاک‌ها به‌طور معمول برای تولید محصولات کشاورزی و علوفه برای دام‌ها مورد‌استفاده قرار می‌گیرند. درنتیجه تولید نقشه‌های رقومی باقدرت تفکیک‌مکانی بالا برای توزیع خصوصیات و کلاس‌های خاک جهت مدیریت خاک و سرزمین بسیار مهم است. مدل‌ درخت تصمیم ، یک روش پرکاربرد برای پیش‌بینی کلاس خاک در مطالعات نقشه‌برداری‌رقومی خاک می‌باشد. هدف از این مطالعه تهیه نقشه‌رقومی خاک در چهار سطح تاکسونومیک با استفاده از مدل درخت تصمیم با الگوریتم C5.0 تقویت‌شده با بوستینگ با کمک داده‌های ماهواره‌ای و مدل رقومی ارتفاع و نقشه‌های زمین‌شناسی و ژئومورفولوژی به عنوان متغیرهای محیطی در 41000 هکتار از اراضی شهرستان آبیک می‌باشد. این منطقه با استفاده از روش شبکه‌بندی تصادفی مکان جغرافیایی 128 پروفیل خاک مشخص شد و سپس تشریح، نمونه‌برداری و طبقه‌بندی شدند. در این تحقیق با استفاده از روش تحلیل مولفه اصلی بر روی متغیرهای محیطی، درنهایت بیست متغیر‌محیطی به عنوان نماینده‌ی فاکتورهای خاکسازی جهت مدلسازی انتخاب گردید. شاخص همواری دره با درجه تفکیک بالا مهمترین متغیر‌محیطی می باشد که به عنوان ورودی مدل انتخاب گردید. نتایج دقت کلی مدل بوست شده برای پیش‌بینی سطوح تاکسونومیک رده، زیررده، گروه‌بزرگ، زیرگروه به ترتیب 89%، 85%، 58%، 58% نشان داده شد. در این مطالعه همچنین اقدام به بررسی تاثیر روش بوستینگ بر روی مدل درختی گردید، که نتایج نشان داد کلیه سطوح تاکسونومیک با استفاده از مدل بوست شده بهتر از زمانی که از بوستینگ استفاده نشد، پیش‌بینی شدند و بوستینگ سبب بالارفتن دقت کلی و ضریب کاپا گردید. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90987_5fcbc99b83e2b0507207b8ef3544ac99.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 An analysis of rangeland beneficiaries' perceptions of participatory governance in rangelands (Case study: rangelands of Aq Qala city, Golestan province) تحلیلی بر ادراکات بهره‌برداران مرتعی از حکمرانی مشارکتی در مراتع (مطالعه‌ موردی: مراتع شهرستان آق‌قلا استان گلستان) 573 590 90988 10.22059/jrwm.2022.345089.1668 FA سیده خدیجه مهدوی استادیار گروه منابع طبیعی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، نور، ایران. مائده یوسفیان استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش محمدرضا شهرکی کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، گرگان، ایران. رضا اورمرز کارشناس ارشد اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان گلستان، گرگان، ایران. Journal Article 2022 06 27 The need to decentralize government at the local level can guarantee the participation of rangeland beneficiaries. So the present study has analyzed the perceptions of rangeland beneficiaries of participatory governance in Incheh salt marshes in Golestan province. The research is descriptive-survey and statistical population consists of 120 beneficiaries, 92 of whom were selected as the sample size. The questionnaire was the main tool of data collection and participatory governance was evaluated with 32 items in the form of 9 components. The validity of the questionnaire was obtained by experts and its reliability was obtained by calculating the Cronbach's alpha coefficient. Statistical calculations based on SPSS25. The results showed that the "implementation" and "conflict resolution" with the highest and "planning" and "coordination" with the lowest were at the highest and lowest levels of governance index, respectively. On the other hand, according to the average obtained in the participatory governance index (3.58), the tendency of governance is toward community-oriented management. There was a positive and significant relationship between the variables of livestock history, number of livestock, age, annual income and the tendency to rule in the rangeland. According to the obtained results and also the importance of rangeland governance, the involvement of beneficiaries in the preparation of rangeland plans and projects and the use of their rich native knowledge, holding classes in line with the cooperative activities of beneficiaries with the Department of Natural Resources and Watershed Management as a representative of the government are the most important suggestions of this research. نیاز به تمرکززدایی دولت در سطوح محلی می‌تواند تضمینی برای مشارکت بهره‌برداران مرتعی باشد. در همین راستا تحقیق حاضر به تحلیل ادراکات بهره‌برداران مرتعی از حکمرانی مشارکتی در مراتع اینچه‌شوره‌زار استان گلستان پرداخته است. تحقیق از نوع توصیفی بوده که به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری آن را 120 بهره‌بردار تشکیل داده‌اند که 92 نفر از آن‌ها به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. پرسشنامه ابزار اصلی جمع‌آوری اطلاعات بود که حکمرانی مشارکتی با 32 گویه در قالب 9 مؤلفه ارزیابی شد. به طوری که روایی پرسشنامه از طریق کارشناسان و پایایی آن با محاسبۀ ضریب آلفای کرونباخ به دست آمد. محاسبات آماری بر اساس نرم‌افزار SPSS25 صورت گرفت. نتایج نشان داد، شاخص‌های «اجرا» و «حل تعارضات» با بیشترین مقدار و دو شاخص «برنامه‌ریزی» و «هماهنگی» با کمترین مقدار به ترتیب در بالاترین و پایین‌ترین سطح شاخص حکمرانی در مراتع قرار گرفتند. از طرفی، با توجه به میانگین به دست آمده در شاخص حکمرانی مرتع (58/3)، تمایل حکمرانی به سمت مدیریت جامعه‌محور می‌باشد. بین متغیرهای سابقه دامداری، تعداد دام، سن، میزان درآمد سالانه با تمایل به حکمرانی در مرتع رابطۀ مثبت و معنی‌داری وجود داشت. با توجه به نتایج به دست آمده و همچنین جایگاه و اهمیت حکمرانی مراتع، دخالت دادن بهره‌برداران در تهیه و تدوین طرح‌ها و پروژه‌های مرتعی و استفاده از دانش غنی بومی آن‌ها، برگزاری دوره‌ها و کلاس‌های آموزشی در راستای فعالیت‌های مشارکتی بهره-برداران با اداره منابع طبیعی و آبخیزداری به عنوان نماینده دولت، از جمله مهم‌ترین پیشنهادات تحقیق حاضر می‌باشد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90988_ad6fc89677d3350e7196cb54de45ddf9.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Investigation of development probability of Dorema ammoniacum in arid rangelands of Southern Khorassan regarding environmental conditions using MAXENT بررسی امکان توسعه گونه مرتعی Dorema ammoniacum با لحاظ شرایط رویشگاهی و استفاده از مدل آنتروپی حداکثر در مراتع خشک استان خراسان جنوبی 591 605 90989 10.22059/jrwm.2022.345786.1671 FA علی طویلی دانشیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران سیده مطهره حسینی دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد جعفری استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج ایران علی گلکاریان استادیار دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2022 07 14 MAXENT model was used to evaluate the probability of Dorema ammoniacum development in rangelands of Southern Khorassan. Presence data of D. ammoniacum was recorded based on field survey and GPS application. Nine environmental information layers were used to model potential habitat of the understudy species. Relationship between species presence and environmental parameters was determined using maximum entropy. Map of species distribution was achieved. Results showed that the probability of D. ammoniacum is higher in regions with the following environmental characteristics; elevation of 1017-1933 m, average temperature of 13.96 to 15.17 ºC, average precipitation of 112- 131 mm, slope of 0-14% and LST range between -4 to 10 ºC. An AUC of 92 demonstrated that MAXENT is a suitable model for prediction of D. ammoniacum distribution and potential habitat. در این مطالعه به منظور بررسی امکان توسعه گونه مرتعی وشا (Dorema ammoniacum) و مدل‌سازی رویشگاه بالقوه آن و بررسی برخی عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش این گونه گیاهی در استان خراسان جنوبی از مدل حداکثر آنتروپی (MAXENT) <br />استفاده گردید. داده‌های حضور گونه به وسیله روش شعاعی با استفاده از بازدیدهای میدانی، پیمایش‌های زمینی با استفاده از GPS و سیستم اطلاعات جغرافیایی در منطقه مورد مطالعه ثبت شد. 9 لایه اطلاعاتی شامل لایه‌های محیطی سنگ‌شناسی، ارتفاع از سطح دریا، درصد شیب سطح زمین، جهت شیب، شاخص رطوبت توپوگرافی، شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش‌گیاهی، متوسط بارندگی سالیاته، متوسط درجه حرارت سالیانه و دمای سطح زمین مورد استفاده قرار گرفتند. با استفاده از حداکثر آنتروپی رابطه میان رخداد گونه و عوامل محیطی تعیین گردید و گستره رویشی گونه به صورت نقشه نمایش داده‌شد. با توجه به منحنی‌های عکس‌العمل گونه نسبت به متغیرهای محیطی، گونه گیاهی وشا در محدوده ارتفاعی 1017 تا 1475 و 1475 تا 1933 متر با درجه حرارت سالیانه 96/13تا 17/15 درجه سانتی‌گراد، متوسط بارندگی 112 تا 131 میلی‌متر درسال و محدوده شیب 14-0 درصد از امکان و احتمال رخداد بیشتری برخوردار است. همچنین امکان حضور و گستره رویشی این گونه در ارتباط با عامل محیطی دمای سطح زمین (LST) در محدوده 4- تا 10 درجه سانتی‌گراد، بیشترین مقدار است. همچنین نتایج مدل حداکثر آنتروپی برای گونهDorema ammoniacum با AUC برابر با 92 درصد نشان از عملکرد بالای مدل در مدل‌سازی و پیش‌بینی رخداد گونه را دارد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90989_bd3505b4ef84af804d1405737c8db96e.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Factor analysis and zoning of qualitative parameters of groundwater resources in Arsanjan Plain, Fars Province تحلیل عاملی و پهنه‌بندی پارامترهای کیفی منابع آب زیرزمینی (مطالعه موردی: دشت ارسنجان استان فارس) 607 626 90990 10.22059/jrwm.2022.346190.1673 FA بهمن کواری دانشجوی دکتری، گروه مهندسی منابع طبیعی، پردیس دانشگاهی قشم، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران. یحیی اسماعیل‌پور استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس علی‌اکبر موسوی دانشیار بخش علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0001-8458-3765 ام البنین بذرافشان دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران ارشک حلی ساز استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران Journal Article 2022 07 23 The main source of water in the Arsanjan plain is underground water, which has been exploited in the past with Aqueduct and now with numerous wells. For knowing about the quality conditions of these sources; multivariate statistical analysis and interpolation methods were used in three years with different rainfall. Factor analysis determined the key indicators of underground water quality and mapping was done with interpolation methods. The maps were classified using the Jenks optimization method of classification and the area of each class in each year calculated. Based on the results of factor analysis, EC, TH and Sodium concentration were selected with factor loadings of 0.843, 0.889 and 0.991, respectively. The RBF interpolation method for the sodium parameter was suitable in all three years of the study. For parameters of EC and TH, RBF-MQ method and LIP method had the least error in 2014 and 2015. Mapping spatial changes of the three mentioned parameters showed that in 2015, when the rainfall was lower than the average, the area of the regions with low values decreased. Due to the quantity and quality of its changes, sodium concentration parameter has a good potential to be used as an indicator of changes of the quality of underground water in response to climatic or management factors. In general, it is suggested that in assessment of the groundwater quality of Arsanjan Plain, the proximity factor to Bakhtegan Salt Lake, in addition to factors related to climate and watershed, should be considered. منبع اصلی آب دشت ارسنجان آب زیرزمینی بوده که در گذشته با کاریز و اکنون با چاه‌های پرشمار در حال بهره‌برداری است. برای آگاهی از شرایط کیفی این منابع، روش‌های تحلیل آماری چندمتغیره و میان‌یابی در سه سال با بارندگی متفاوت به کار گرفته شد. تحلیل عاملی شاخص‌های کلیدی کیفیت آب زیرزمینی را تعیین نمود و نقشه‌سازی با روش‌های میان‌یابی انجام شد. نقشه‌های تولید شده با استفاده از روش بهینه‌سازی جنک طبقه‌بندی و مساحت هر طبقه در هر سال محاسبه شد. بر اساس نتایج تحلیل عاملی، هدایت الکتریکی (EC)، سختی کل (TH) و غلظت سدیم به ترتیب با بار عاملی ۸۴۳/۰، ۸۸۹/۰ و ۹۹۱/۰ انتخاب شدند. روش میان‌یابی RBF برای پارامتر سدیم، در هر سه سال مورد مطالعه مناسب بود. برای پارامترهای قابلیت هدایت الکتریکی و سختی کل در سال‌های ۱۳۹۴ و ۹۵ روش RBF-MQ و در سال 1397 روش LIP کمترین خطا را داشتند. نقشه‌سازی تغییرات مکانی سه پارامتر یاد شده نشان داد در سال 1395 که بارندگی کمتر از میانگین بوده، مساحت مناطق با مقادیر کم کاهش یافته است. پارامتر غلظت سدیم بدلیل کمیت و کیفیت تغییرات آن پتانسیل مناسبی برای کاربرد به عنوان نشانگر تغییرات کیفیت آب زیرزمینی در پاسخ به عوامل اقلیمی یاا مدیریتی دارد. به طور کلی پیشنهاد می‌شود در تحلیل کیفیت آب زیرزمینی دشت ارسنجان، عامل مجاورت با دریاچه شور بختگان، علاوه بر عوامل مرتبط با اقلیم و حوزه آبخیز باید در نظر گرفته شود. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90990_ddb93d5ac2eacd68b421c75d8b7bbc12.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Effect of different levels of water salinity on evapotranspiration and yield of Atriplex canescens تأثیر سطوح مختلف شوری آب بر میزان تبخیر و تعرق و عملکرد گیاه Atriplex canescens 627 637 90991 10.22059/jrwm.2023.350686.1679 FA مرتضی شاه نوری کارشناسی ارشد آبخیزداری، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران. مریم آذرخشی استادیار، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه، ایران. مهدی بشیری استادیار، گروه مهندسی طبیعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه، ایران. حسن رضایی مقدم دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. Journal Article 2022 11 02 Evapotranspiration as an important component of the hydrological cycle plays a major role in the study of water balance in watersheds. The purpose of present research was to investigate the response of Atriplex canescens to different levels of water salinity and the effect of irrigation water salinity levels on actual evapotranspiration under lysimetric conditions. For this purpose, four treatments inclusive 0, 25%, 50%, and 75% of maximum salinity tolerance of Atriplex canescens with 3 replications were considered which equal as zero, 19.6, 39.2, and 58.8 ds/m of Sodium Chloride. The lysimeters were placed in greenhouse and two Atriplex canescen shrubs were cultivated in per lysimeter. 5 liters of water with mentioned salinities were added to each lysimeter every two weeks. During the vegetative period of the plant, from 6th March to 15th of August of 2019, the measurement of evapotranspiration was done by weighing the lysimeters at intervals of one week. After the end of the experiments, the weights of shoots and roots of each treatment were measured in wet and dry situation. The results showed that evapotranspiration decreased from 3.94 to 2.84 liters with increasing salinity of irrigation water from zero to 58.8 ds/m, and there was a significant difference between control and 58.8 ds/m salinity treatments at 5% level. By increasing salinity from 0 to 19.6, 39.2 and 58.8 ds/m, the dry weight of shoots increased compared to control treatment 20.13%, 41.87% and 11.55% respectively. Therefore, with the conditions of the present researchو Atriplex Canescens was produced the highest amount of dry shoot in 39.2 ds/m salinity. تبخیروتعرق به عنوان یکی از اجزای مهم چرخه هیدرولوژیک نقش بسیار بزرگی در مطالعه بیلان آب حوزه‌های آبخیز دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی واکنش گیاه Atriplex canescens نسبت به سطوح مختلف شوری آب و تاثیر سطح شوری آب آبیاری بر مقدار تبخیروتعرق واقعی در شرایط لایسیمتری می‌باشد. به این منظور چهار تیمار صفر، 25%، 50% و 75% حداکثر تحمل شوری گیاه آتریپلکس کانسنس معادل با صفر، 6/19، 2/39 و 8/58 دسی زیمنس بر متر نمک کلرید سدیم در سه تکرار در نظر گرفته شد. لایسیمترها در گلخانه مستقر شده و در هر لایسیمتر دو بوته کشت شد. هر دو هفته یکبار 5 لیتر آب با شوریهای ذکر شده به هر لایسیمتر اضافه شد. اندازه‌گیری تبخیروتعرق با توزین لایسیمترها از تاریخ 15 اسفند1397 تا 24 مرداد 1398 با فاصله زمانی یک هفته انجام شد. پس از اتمام آزمایشها وزن اندامهای هوایی و زیرزمینی گیاهان هر تیمار به صورت تر و خشک اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد با افزایش شوری آب آبیاری از صفر تا 8/58 دسی زیمنس بر متر، میزان تبخیروتعرق از 94/3 به 84/2 لیتر کاهش یافت، و بین تیمار شاهد و شوری 8/58 دسی زیمنس بر متر تفاوت معنی‌داری در سطح 5 درصد وجود داشت. با افزایش میزان شوری از تیمار صفر به 6/19، 2/39 و 8/58 دسی زیمنس بر متر وزن خشک اندام هوایی 13/20 %، 87/41% و 55/11 % نسبت به شاهد افزایش داشته است. بنابراین با شرایط تحقیق حاضر آتریپلکس کانسنس در شوری 2/39 دسی‌زیمنس بر متر بیشترین مقدار اندام خشک هوایی را تولید کرده است. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90991_7000098350c2aeb4b297a3c459845a90.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 Comparison of outlier detection methods and their impact on rangeland measurement and Assessment studies مقایسه روش های شناسایی داده های پرت و تاثیر آنها در مطالعات اندازه گیری و ارزیابی مراتع 639 660 90992 10.22059/jrwm.2023.350908.1682 FA مسلم رستم پور استادیار گروه مرتع و آبخیزداری و عضوگروه پژوهشی خشکسالی و تغییر اقلیم، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران Journal Article 2022 11 07 This study compared of univariate outlier detection methods among vegetation data in a study of the effect of grazing intensity in the rangelands of arid regions. For this purpose, after measuring the vegetation cover in the rangeland and before the statistical analysis, the presence of outlier data was examined as the assumption of parametric comparison tests. In this study, eight methods including the boxplot and IQR (Tukey method), standard deviation of the mean (three-sigma rule), median absolute deviation (Hampel method), trimmed mean, 1st percentile and 99th percentile, The Chi Square test (χ²), the Grubbs Test (ESD) and the Rosner test (generalized ESD) were used. The results showed that the vegetation cover of rangelands with light and moderate grazing intensity was not normally distributed (Shapiro-Wilk test: p≤0.05). Even deletion of outliers did not lead to a normal distribution, but it resulted in the homogeneity of variances (Levene's test: p≥0.05). The modified Z-score and the Grubbs and Rosner tests (p≥0.05) did not identify outliers from the vegetation cover data. Among the methods evaluated, the boxplot and MAD method, which are not dependent on the mean, are more suitable for the vegetation cover. Therefore, before performing any comparison test, a combination of visual and statistical methods is recommended to evaluate the presence of outliers. این تحقیق به مقایسه روش‌های شناسایی داده پرت تک متغیره در بین داده‌های درصد پوشش گیاهی در یک مطالعه ارزیابی تاثیر شدت چرا در مراتع مناطق خشک می‌پردازد. بدین منظور، پس از اندازه‌گیری درصد پوشش گیاهی در مرتع و قبل از تحلیل آماری، وجود یا عدم وجود داده پرت به عنوان پیش فرض آزمون‌های پارامتریک فرضیه مقایسه‌ای بررسی شد. در این تحقیق از هشت روش شامل نمودار جعبه‌ای (Boxplot) و دامنه میان چارکی (روش Tukey)، انحراف معیار از میانگین (قانون Three-sigma)، انحراف مطلق از میانه (روش Hampel)، میانگین پیراسته، مقادیر صدک 1 و 99، آزمون کای اسکوئر (χ²)، آزمون گرابز (ESD) و آزمون روزنر (generalised ESD) استفاده شد. نتایج نشان داد که داده‌های درصد پوشش گیاهی مراتع با شدت چرای سبک و متوسط توزیع نرمال ندارند (آزمون شاپیرو-ویلک: 05/0 (P≤. حتی حذف داده پرت نیز منجر به نرمال شدن داده‌ها نشد، اما منجر به همگن شدن واریانس خطا شد (آزمون لیون: 05/0 (P≥. از هشت روش مورد استفاده، روش Z اصلاح شده و آزمون‌های گرابز و روزنر (05/0 (P≥، هیچکدام از داده‌های درصد پوشش گیاهی را به عنوان داده پرت تشخیص ندادند. از بین روش‌های مورد مطالعه، نمودار جعبه‌ای و روش انحراف مطلق از میانه که به میانگین وابسته نیستند، برای داده‌های پوشش گیاهی مناسب‌ترند. از این‌رو قبل از انجام هرگونه آزمون فرضیه مقایسه‌ای، استفاده ترکیبی از دو روش چشمی و آماری برای بررسی وجود یا عدم وجود داده‌های پرت توصیه می‌شود. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90992_b49c16bb87add29efd2ce8dd486480d6.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 75 4 2022 12 22 The effectiveness of Clark's Instantaneous unit hydrograph model (IUH) on the spatial resolution of different digital elevation models تاثیرپذیری مدل هیدروگراف واحد لحظه‌ای کلارک از دقت مدل‌های مختلف رقومی ارتفاع 661 674 90993 10.22059/jrwm.2023.351357.1683 FA فریبا اسماعیلی دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران مهدی وفاخواه استاد گروه آبخیزداری، دانشکده منابع‌طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. وحید موسوی استادیار گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. Journal Article 2022 11 19 The current study evaluates the effectiveness of Clark's Instantaneous Unit Hydrograph (IUH) model from the accuracy of different Digital Elevation Models (DEMs) including TOPO, ALOS PALSAR, ASTER, SRTM and GTOPO in the Amameh watershed. For this purpose, at first, 34 rainfall-runoff events were selected. Also, the drainage network, the length and slope of the main river in each of the five DEMs were calculated using Arc GIS software. Then, the 30-minute isochrone map of the watershed was extracted using the spatial distribution of travel time method. Finally, the dimensions of Clark's IUH were estimated for each rainfall-runoff event and DEM. The results showed that with the decrease in the length of the main river following the decrease in DEM spatial resolution, the number of isochrone has been decreased, so that TOPO DEM has estimated the largest number of isochrone with the largest estimate of the length of the main river. The average percentage of the Relative Error (RE) of the runoff volume was estimated as 22.92, 26.68, 27.7, 32.15 and 35.66% respectively for the aforementioned DEMs. Regarding peak flow estimation, there is a significant difference between the average RE values in different DEMs. So that the lowest average value of the RE is related to TOPO DEM with a value of 31.7%. On the other hand, the Root Mean Square Error (RMSE) values also show that TOPO DEM has the lowest RMSE value (3.39 m3) compared to other DEMs. In general, it can be said that the use of TOPO DEM in Clark's IUH model will provide acceptable results. پژوهش حاضر تاثیر پذیری مدل هیدروگراف واحد لحظه‌ای کلارک را از دقت مدل‌های مختلف رقومی ارتفاع (DEM) TOPO، ALOS PALSAR، ASTER، SRTM و GTOPO در حوزه‌آبخیز امامه مورد ارزیابی قرار می‌دهد. برای این منظور ابتدا 34 واقعه بارش – رواناب انتخاب شد. همچنین شبکه آبراهه، طول و شیب آبراهه اصلی در هر یک از پنج مدل رقومی ارتفاع، با استفاده از نرم‌افزارArc GIS، محاسبه شد. سپس نقشه همزمان تمرکز 30 دقیقه حـوزه آبخیز با استفاده از روش توزیع مکانی زمان پیمایش استخراج شد. در نهایت ابعاد هیدروگراف واحد لحظه‌ای کلارک برای هر واقعه بارش – رواناب و به تفکیک DEM برآورد شد. نتایج نشان داد با کاهش طول آبراهه اصلی به دنبال کاهش دقت DEM، تعداد خطوط هم زمان تمرکز کاسته شده، به طوریکه TOPO DEM با بیشترین برآورد از طول آبراهه اصلی، بیشترین تعداد خطوط هم‌زمان تمرکز را تخمین زده است. متوسط درصد خطای نسبی حجم رواناب به ترتیب برای DEMهای مذکور به ترتیب برابر با 92/22، 68/26، 7/27، 15/32 و 66/35 درصد برآورد شد. در مورد تخمین دبی اوج اختلاف قابل توجهی بین مقادیر متوسط خطای نسبی در DEM های مختلف وجود دارد. به طوری که کمترین مقدار متوسط خطای نسبی مربوط به TOPO DEM با مقدار 7/31 درصد می‌باشد. از سوی دیگر مقادیر خطای RMSE نیز نشان می‌دهد TOPO DEM نسبت به سایر مدل‌های مختلف رقومی ارتفاع کمترین مقدار خطا ( m39/3) را داشته است. به طور کلی می‌توان گفت استفاده از TOPO DEM در مدل هیدروگراف واحد لحظه‌ای کلارک نتایج قابل قبولی را ارائه خواهد داد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_90993_a4d21d72a2fe72c4c02936fbc0e076e6.pdf