دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Forage Quality of Range Species in the Steppe Rangelands of Changuleh, Ilam Province کیفیت علوفه گونه‌های مرتعی در مراتع استپی «چنگوله» استان ایلام 277 288 30017 10.22059/jrwm.2012.30017 FA حسین ارزانی استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران مهدی معمری دانشجوی دکتری مرتعداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران جواد معتمدی استادیار دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ایران ﻣﺎﺷﺎاﷲ محمد پور عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، ایران Journal Article 1970 01 01 One of the important factors to make a balance between number of grazing livestock and grazing capacity is whether forage contains sufficient energy and protein during grazing period or not. Therefore in this study, forage quality was evaluated for important species in steppe rangelands of Changuleh located in Ilam province. To do this, samples from four species of Hammada salicornia, Salsola lanchnantha, Convolvulus oxyphyllus and Pteropyrum noeanum, those made considerable components of rangelands vegetation in the region, were collected during three phenological stages (active growth, flowering and maturating) over 2008. Then chemical compositions were determined including crude protein (CP), acid detergent fiber (ADF), dray matter digestibility (DMD) and metabolizable energy (ME). According to the results, maximum CP was obtained from Hammada salicornia in active growth stage. Crude protein component of this species was more than critical level (7%) for sheep in the maintenance condition. Also in this species, ME was in higher critical level (8 Mj/kg) compared with the other species آگاهی و اطلاع از کافی بودن علوفة مراتع برای رفع نیازهای پروتئینی و انرژی مورد نیاز روزانة دام چراکننده در طول فصل چرا یکی از مهم‌ترین عوامل در تعادل دام و مرتع می‌باشد. به همین منظور در پژوهش حاضر کیفیت علوفة گونه‌های مهم مراتع استپی «چنگوله» ایلام مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش از 4 گونة مرتعی شامل؛ Hammada salicornia، Salsola lanchnantha، Convolvulus oxyphyllus و Pteropyrum noeanum که از گونه‌های مهم و عناصر اصلی تیپ‌های گیاهی مراتع منطقه مورد مطالعه می‌باشند، در سه مرحلة فنولوژیکی (رشد رویشی، گلدهی و بذردهی) در سال 1387 نمونه‌برداری شد. سپس شاخص‌های کیفیت علوفه شامل؛ درصد پروتئین خام (CP)، درصد الیاف نامحلول در شویندة اسیدی (ADF) درصد هضم‌پذیری مادة خشک (DMD) و مقدار انرژی متابولیسمی (ME) اندازه‌گیری شد. به‌منظور مقایسة گونه‌ها و مراحل رشد از نظر شاخص‌های کیفیت علوفه، از تجزیه و تحلیل واریانس و به‌منظور مشاهدة منابع تغییرات درون گروهی، از آزمون مقایسة دانکن استفاده شد. نتایج به‌ـدست آمده نشان می‌دهد که در بین گونه‌های مورد مطالعه، بیشترین درصد پروتئین خام (CP)، مربوط به گونة شور روی Hammada salicorniaبوده‏ ‏‏, که در مرحلة رشد رویشی می‌باشد و در هر سه مرحلة فنولوژی از حد بحرانی آن (7 درصد)، برای واحد دامی در حالت نگهداری بالاتر می‌باشد. همچنین مقدار انرژی متابولیسمی(ME) این گونه نیز در بالا‌ترین حالت نسبت به حد بحرانی (Mj/kg 8) در مقایسه با سایر گونه‌ها قرار دارد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30017_748e71fb6b9c21fb011594da1ce6b898.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 The Effect of Precipitation and Short - term Exclosure on the Rangeland Vegetation Cover of Ahmad-Abad, Zanjan تاثیر قرق کوتاه مدت و بارندگی بر پوشش مرتعی منطقه احمد آباد زنجان 289 299 30018 10.22059/jrwm.2012.30018 FA فرهاد آقاجانلو عضو هیأت علمی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، ایران مرتضی اکبرزاده استادیار موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، ایران احمد موسوی عضو هیأت علمی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، ایران Journal Article 1970 01 01 The effect of exclosure on the changes of vegetation cover of rangelands of Ahmad-Abad region located in Zanjan province has been studied during 2002 to 2006. Three transects comprises of 60 fixed quadrate were establish within exclosure area and outside as well. The changes of vegetation cover were studied to made comparison between the changes of manipulated factors and soil elements using t test. The results showed that total vegetation cover and vegetation cover of shrubs , perennial grasses and forbs of last year had significant difference compared to those of first year within exclosure (p<0.01). But the response of vegetative forms to exclosure, grazing and precipitation were the same. The average density of shrubs within and outside of the exclosure and that of perennial grasses within exclosure of the year 2002 in comparison with those of the year 2002 were significantly different (at a level 0.05 and 0.01, respectively). The comparison of vegetation cover of increaser species such as Crucianella glauca and Artemisia sieberi showed there are significant differences between years 2002 and 2006 within exclosure (significant levels of 0.05 and 0.01, respectively). The decreaser species within the exclosure has been increased compared with outside of the exclosure. Comparison of means of percentage of nitrogen and organic mater at two different depths, inside and outside of the exclosure, showed no significant differences between the start and end years of the study period. تاثیر قرق در روند تغییرات پوشش گیاهی مراتع طبیعی منطقه احمدآباد استان زنجان از سال 1380 تا 1385 با استقرار 3 واحد نمونه که هر کدام شامل دو نوار (ترانسکت) موازی به‌طول 30 متر، با 20قطعه (کوادرات) ثابت 1 متر مربعی در هر واحد نمونه (60 قطعه در 3 واحد نمونه) در داخل و همان تعداد در خارج قرق، مورد بررسی قرار گرفت. اندازه‌گیری مقدار تولید در داخل و خارج قرق در 20 قطعه تصادفی 1*1 متر مربعی به روش قطع و توزین و با جداسازی گونه‌ها انجام و پس از خشک شدن در هوای آزاد، مقدار تولید در واحد سطح محاسبه شد. برای مقایسه تغییر عامل‌های مورد بررسی و عناصر مربوط به خاک از آزمون t استفاده شد. نتایج نشان داد که پوشش تاجی کل، بوته‌ای‌ها، گراسهای دائمی و علفی‌های پهن‌برگ دائمی در سال آخر اجرای طرح نسبت به سال اول در قرق دارای اختلاف معنی‌دار است ( 01/0> p ). میانگین تراکم بوته‌ای‌ها در داخل و خارج قرق و علفی‌های دائمی در داخل قرق در سال 81 نسبت به سال 85 از اختلاف معنی‌دار برخوردار بوده (بترتیب در سطح احتمال خطای 05/0و 01/0) و مقایسه پوشش تاجی گونه‌های زیاد شونده نشان داد که پوشش تاجی گونه‌های Crucianella glaucaو Artemisia sieberi در سال 85 نسبت به سال 81 از اختلاف معنی‌داری در داخل قرق برخوردار است(به‌ترتیب در سطح احتمال خطای 05/0و 01/0). مقدار افزایش گونه‌های کم شونده در داخل قرق نسبت به خارج قرق بیشتر بوده و مقایسه میانگین درصد ازت و ماده آلی خاک در دو عمق متفاوت تفاوت معنی‌داری بین سال اول و آخر اجرای طرح نشان نداد . https://jrwm.ut.ac.ir/article_30018_9b098b19fa709cf80a9d7060eea01999.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Performance Assessment of Fuzzy Integrals as Aggregation Operators for Soil Suitability Analysis (Case Study: Silakhor Plain of Lorestan Province کارآیی انتگرال‌های فازی در انبوهش معیارهای به کار رفته در ارزیابی تناسب اراضی (بررسی موردی: دشت سیلاخور شهرستان دورود، استان لرستان) 301 314 30019 10.22059/jrwm.2012.30019 FA علیرضا امیریان‌چکان فارغ‌التحصیل دکتری پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران فریدون سرمدیان دانشیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران احمد حیدری استادیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران محمود امید دانشیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران جهانگرد محمدی دانشیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهر کرد، ایران ایناکو اده دانشیار دانشکده غذا، کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه سیدنی، استرالیا Journal Article 1970 01 01 The traditional fuzzy operators, such as t-norms, t-conorms and averaging operators have been used for soil suitability evaluation to aggregate criteria as an overall suitability index. However, such operators do not account for the degree of compensation common to human aggregation criteria, especially in the presence of conflicting criteria. Fuzzy integrals are powerful and flexible aggregation functions that combine the data provided by several information sources based on fuzzy measures. One of the most known fuzzy integrals is the Choquet Integral (CI) that is often used as a nonlinear aggregation tool that takes into account the interactions among the conflicting and interrelated criteria. CI has hardly ever been used in soil suitability evaluation. In this paper, we tested the CI performance as an aggregation operator to evaluate soil suitability for irrigated rice in Lorestan province, western Iran. To conduct standard fuzzy analysis, soil samples were taken from 29 farms under rice cultivation and for the purpose of validation, average dry matters of the three 1×1m quadrates were used to determine the grain yield of rice in each farm. Fuzzy membership values of seven evaluation criteria were combined using CI to obtain a single suitability index in each land unit. In order to validate the results, the soil suitability indices were tested and compared with the results obtained by Lukasiedwicz’s t-norm and t-conorm operator (CLO) by correlation with the measured rice yield. The results show R2 values were fairly high for both aggregated methods, but the soil suitability index obtained by the CI integral has significantly better agreement with rice yield (R2 = 0.83) than those obtained with the CLO (R2 = 0.75). These results call for further investigation of CI as an alternative, and perhaps a better, aggregation operator for soil suitability evaluation. عملگرهای مرسوم فازی از جمله t-نرم ها ، t-هم نرمها و عملگرهای میانگین‌گیری برای انبوهش معیارها و به دست آوردن شاخص نهایی تناسب در ارزیابی تناسب اراضی مورد استفاده قرار گرفته اند. این عملگرها در شرایطی که بین معیارها اثرهای متقابل وجود دارد اثر تعدیل کنندگی و جبران کنندگی معیارها نسبت به هم را در نظر نمی‌‌گیرند. از مهمترین عملگرهای فازی با قابلیت انعطاف و کارآیی بالا در حالت‌هایی که بین معیارها بر همکنش وجود دارد، انتگرال‌های فازی می‌باشند که داده‌های به دست آمده از منابع مختلف را بر پایه اندازه‌های فازی با هم ترکیب می‌کنند. انتگرال چاکوئت جزء شناخته شده ترین این انتگرال‌ها است که به ندرت در ارزیابی تناسب اراضی مورد استفاده قرار گرفته است. بنابراین در این پژوهش به منظور بررسی کارآیی آن، نمونه‌های خاک و محصول از 29 مزرعه زیر کشت برنج در دشت سیلاخور شهرستان دورود در استان لرستان برداشت گردید. درجه‌های عضویت فازی به دست آمده از توابع عضویت فازی برای هفت خصوصیت اراضی با استفاده از انتگرال چاکوئت با هم ترکیب و یک شاخص تناسب نهایی برای هر مزرعه به دست آمد. به منظور اعتبار سنجی روش، شاخص‌های تناسب به دست آمده از این روش و شاخص‌های به دست آمده از عملگر ترکیبی لوکاسویچ (ترکیبی از t-نرم و t-هم نرم) با مقدار محصول برنج مقایسه گردید. نتایج نشان داد با وجود اینکه ضریب تبیین بین شاخص‌های به دست آمده از دو عملگر و مقدار محصول برنج نسبتا بالا بود ولی این همبستگی برای انتگرال چاکوئت بیشتر(83/0R2=) از عملگر ترکیبی لوکاسویچ بود (75/0R2=). همچنین مقادیر جذر میانگین مربعات خطاها (RMSE) برای انتگرال چاکوئت و عملگر ترکیبی لوکاسویچ به ترتیب برابر با 7/252 و 25/306 به دست آمد. لذا می‌توان نتیجه گرفت انتگرال چاکوئت از کارآیی بیشتری برای انبوهش معیارها در ارزیابی تناسب اراضی برخوردار است https://jrwm.ut.ac.ir/article_30019_c64ea53e5dfb09a73a1fa7249d264840.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Statistical Analysis of Hydrological Regime Changes in Rivers of Western Part of Orumieh Lake Basin بررسی آماری تغییرات رژیم هیدرولوژیک رودخانه‌ها‌ی بخش غربی حوزة آبخیز دریاچه ارومیه 315 328 30020 10.22059/jrwm.2012.30020 FA مهدی تیموری عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی شیروان ، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران علی فتح‌زاده استادیار استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، مجتمع آموزش عالی اردکان، ایران Journal Article 1970 01 01 The discharge data used for hydrological modeling should be the long-term suitable random data without trend and jump which is followed a specific statistical distribution. In this study, the above mentioned conditions were evaluated for 31 years period (1974-2004) of annual mean discharge data of 10 gauging stations of West Azarbaijan province. For this purpose, the non-parametric Spearman correlation coefficient as well as Mann-Kendall method, non-parametric Run-test, non-parametric without distribution test of CUSUM and Kolmogorov–Smirnov test were used to trend, jump, stochastic and distribution analysis of data, respectively. The results showed that data of all stations were stochastic with no jump and trend (except Pol-e-Bahramloo gauging station). Also, data of most of the stations followed the gamma probability distribution function برای بهره‌گیری از داده‌های جریان رودخانه در مدل سازی‌های هیدرولوژیک باید داده‌های مناسب، طولانی مدت و دارای شرایط ویژه مانند داده‌های فاقد روند، بدون جهش، تصادفی و نیز تعیین بهترین تابع توزیع در اختیار داشت. در این پژوهش به بررسی شرایط فوق در داده‌های متوسط سالانه جریان 10 ایستگاه هیدرومتری در استان آذربایجان غربی در بازه زمانی 31 ساله (1383-1353) پرداخته شده است. به این منظور برای بررسی روند از روش ناپارامتری ضریب همبستگی اسپیرمن و آزمون من‌کندال، در مورد تصادفی بودن داده‌ها از آزمون ناپارامتری ران آزمون، برای بررسی جهش از آزمون ناپارامتری بدون توزیع مجموع تراکمی و برای مطالعه بهترین تابع توزیع از آماره کلموگروف اسمیرنوف برای مقایسه توابع احتمالاتی مختلف استفاده گردید. نتایج این پژوهش نشان داد که تمام ایستگاه‌ها دارای داده‌های تصادفی، بدون جهش و فاقد روند (بجز ایستگاه پل بهراملو) بودند. همچنین بیشتر آنها از تابع توزیع احتمالاتی گاما تبعیت می‌کنند. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30020_b14f532c15bcad2f61691c1cc1a54493.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Applicability of Various Reconstruction Methods of Hydrometric Data (Case Study: Sefidroud Basin) بررسی کارایی روش‌های مختلف در بازسازی داده‌های هیدرومتری (بررسی موردی: حوزة آبخیز سفیدرود) 329 340 30021 10.22059/jrwm.2012.30021 FA حجت‌ا... جلیلیان دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد آبخیزداری، دانشگاه تهران، ایران قباد رستمی‌زاد دانشجوی دکتری علوم آبخیزداری، دانشگاه تهران، ایران صالح آرخی استادیار دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایران Journal Article 1970 01 01 The necessity of using discharge data in hydrological designs and regional programming is an unavoidable matter. Unfortunately, malfunctioning of observation instruments, natural disasters and other problems sometimes result in incomplete or missing data. Having of data related to time series is necessary for every investigation about hydrometeorology. Thus missing data should be estimated in a proper way. There are different methods for generation of missing data which estimates the data with regard to particular parameters. In this study, we have used four methods including linear regression, multiple regression, Longbein method and Thomas-Fiering method for reconstruction of hydrometric data including monthly and annual discharge, sediment and water quality data. Results showed that among various methods, in 192 cases of reconstruction of monthly average discharge of 17 stations, Longbein and multiple regression methods in 33% and 27% of the cases have provided the best results, respectively. Two-variable regression in 8 of 17 stations had the best answer and it is suitable for estimating of annual average discharge. Also results indicated that we cannot use of relation between discharge-water quality and discharge-sediment to reconstruct data using above mentioned methods in the Sefidroud basin. متاسفانه در ایران به دلایل مختلف از قبیل خرابی دستگاه‌ها، عدم برداشت داده‌ها، سوانح طبیعی و... بعضی داده‌ها در ایستگاه‌های هیدرومتری ثبت نشده‌اند که موجب بروز نواقص آماری و ایجاد مشکلاتی در تجزیه و تحلیل ایجاد می‌کند. لذا ناگزیر باید این داده‌های گمشده به طریقی برآورد شوند. روش‌های مختلفی برای بازسازی داده‌های گمشده وجود دارند که هرکدام با دخالت دادن متغیرهای ویژه‌ای داده‌ها را برآورد می‌کنند. در این پژوهش از چهار روش رگرسیون تک متغیره، رگرسیون دو متغیره، لانگبین و توماس فیرینگ برای بازسازی داده‌های هیدرومتری شامل دبی ماهانه، دبی سالانه، رسوب و کیفیت آب بهره گرفته شده است. نتایج به‌دست آمده در این پژوهش نشان داد که بین روش‌های مختلف بازسازی دبی متوسط ماهانه در 17 ایستگاه مطالعاتی، از 192 مورد بازسازی، روش لانگبین با 66 مورد (33%) و روش رگرسیون دو متغیره با 52 مورد (27%) بهترین روش‌های بازسازی دبی متوسط ماهانه می‌باشند، و روش رگرسیون دو متغیره از بین 17 ایستگاه در 8 ایستگاه بهترین جواب را داده است و برای برآورد دبی متوسط سالانه مناسب می‌باشد. همچنین نتایج این پژوهش نشان داد که از رابطه بین دبی- رسوب و دبی- کیفیت آب برای بازسازی این داده‌ها با استفاده از روش‌های بکارگرفته شده در این پژوهش نمی‌توان استفاده کرد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30021_50560e2c7b50a322ea85ae3aa46f887f.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Flood Forecasting Using Artificial Neural Networks and Nonlinear Multivariate Regression (Case Study: Taleghan Watershed) پیش‌بینی سیل با استفاده از شبکه عصبی مصنوعی و رگرسیون چندمتغیره غیرخطی (مطالعه موردی: طالقان) 341 349 30022 10.22059/jrwm.2012.30022 FA مریم خسروی کارشناسی¬ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران علی سلاجقه دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران محمد مهدوی استاد دانشکده علوم فنون دریایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال‏، ایران محسن محسنی ساروی استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 1970 01 01 It is necessary to use empirical models for estimating of instantaneous peak discharge because of deficit of gauging stations in the country. Hence, at present study, two models including Artificial Neural Networks and nonlinear multivariate regression were used to predict peak discharge in Taleghan watershed. Maximum daily mean discharge and corresponding daily rainfall, one day antecedent and five days antecedent rainfall, sum of five days antecedent rainfall and monthly mean temperature were extracted in Gatehdeh, Mehran, Alizan, Joestan and Gelinak hydrological units and entered into neural network model (from upstream to downstream, respectively). The feed forward network was used with one hidden layer and back-propagation algorithm. Then, the models were trained, validated and tested in three stages. The observed and estimated peak discharges of the models were compared based on RMSE and r. The results showed that neural network has better performance than nonlinear multivariate regression. با توجه به کمبود ایستگاه‌های اندازه‌گیری در کشور، لزوم استفاده از مدل‌های تجربی برآورد دبی‌ حداکثر لحظه‌ای بسیار ضروری است. در این پژوهش از دو مدل شبکه عصبی و رگرسیون چندمتغیره غیرخطی برای پیش‌بینی دبی اوج در حوزة آبخیز طالقان استفاده گردید. با استفاده از آمار دبی‌های متوسط حداکثر روزانه و بارش‌های متناظر، یک روز قبل و پنج روز قبل و مجموع بارندگی پنج روزه و همچنین دمای میانگین ماهانه در واحدهای هیدرولوژیک گته‌ده، مهران، علیزان، جوستان و گلینک (به ترتیب از قسمت سراب به سمت پایاب) استخراج و به عنوان ورودی وارد مدل شبکه عصبی شدند. نوع شبکه مورد استفاده شبکه عصبی پیشخور با یک لایه مخفی با الگوریتم پس‌انتشار بود که با استفاده از داده‌ها مذکور، مدل طی سه مرحله آموزش، اعتبارسنجی و آزمون شد. دبی‌های اوج مشاهده‌ای و پیش‌بینی شده در هر دو مدل بر اساس معیار ارزیابی RMSE و r مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان دهندة عملکرد بهتر شبکه عصبی نسبت به رگرسیون چندمتغیره غیرخطی است. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30022_deb9333cd0d32e492088b910a688b764.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Study of Flight Height and Spatial Resolution of Aerial Photography in Estimating Canopy Cover Percentage of Shrub Lands تأثیر تغییر ارتفاع پرواز و قدرت تفکیک مکانی عکس های هوایی در برآورد درصد تاج پوشش مراتع بوته زار 351 359 30023 10.22059/jrwm.2012.30023 FA ملوک رویان فارغ‌التحصیل کارشناسی‌ارشد رشته مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران عادل سپهری دانشیار دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران عبدالرسول سلمان ماهینی دانشیار دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران Journal Article 1970 01 01 Remote sensing and aerial photographs are used to produce medium to small scale images. However, for detailed information especially to estimate rangeland vegetation canopy cover there is a need to larger scale images. It is therefore necessary to study the technical applicability of different devices such as short range light airplanes, kites, gliders and balloons. In this research, we focused on suitable flight height for rangeland vegetation canopy cover estimation using large scale balloon images in Incheh Broon area where we conducted field tests in September 2010. The balloons ascended to heights of 5, 10, 25, 50 and 100 m and higher. Using the taken images, vegetation canopy covers were estimated and compared with those obtained from field measurements. Results show that there is no significant difference between field and image estimation of canopy cover for heights lower than 100 m. We therefore suggest using balloon images acquired from up to 100 m height for estimating rangeland vegetation canopy cover. ابزار عکس‌های هوایی به همراه فن‌آوری سنجش از دور و با فراهم کردن تصاویر کوچک مقیاس برای کسب اطلاعات کلی از مراتع مفید می‌باشند، اما برای دستیابی به اطلاعات جزیی‌تر در حد سانتی‌متر و کمتر، در زمینه برآورد درصد تاج‌پوشش‌ گیاهی، نیاز به تصاویر با مقیاس بزرگتر است. اگرچه ماهواره‌هایی با توان تفکیک بالاتر همانند ماهواره‌های Geo eye، 1Worldview و2Worldview تصاویر بزرگ مقیاس از سطح زمین ارائه می‌دهند اما هنوز لازم است از روش‌های ساده‌تر و کم هزینه‌تری همچون هواپیماهای سبک کوتاه‌برد، کایت، گلایدر و بالون برای انجام این امر استفاده شوند از این رو لازم است جزئیات فنی کاربرد استفاده از آنها مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش برای تعیین ارتفاع مناسب پرواز بالون و تهیه عکس‌های بزرگ مقیاس به منظور اندازه‌گیری درصد تاج‌پوشش گیاهی در مراتع دشتی اینچه‌برون انجام شد. درصد تاج‌پوشش گیاهی بوته‌ای توسط برداشت میدانی در واحدهای نمونه‌برداری برآورد شد. با ارسال بالون در ارتفاعات 5، 10، 25، 50 و 100 متر و بالاتر عکس‌های هوایی از محدوده مورد مطالعه تهیه شد. درصد تاج‌پوشش گیاهی بوته‌ای به‌وسیلة رقومی کردن بوته‌ها در واحدهای نمونه‌برداری در هر عکس در هر یک از ارتفاع‌های مذکور، تعیین شد و به‌وسیلة آزمون تجزیه واریانس نتایج اندازه‌گیری زمینی درصد تاج پوشش با نتایج برآورد درصد تاج‌پوشش در هر یک از عکس‌های گرفته شده مقایسه گردید. نتایج نشان داد بین درصد تاج‌پوشش برآورد شده بر روی زمین و درصد تاج‌پوشش حاصل از تصاویر تا ارتفاع 100 متر اختلاف معنی‌دار وجود ندارد و می‌توان به‌وسیلة عکس‌های تهیه شده در ارتفاعات مختلف با استفاده از بالون برآورد نااریبی از درصد تاج‌پوشش بوته‌زارها با دقت و صحتی معادل برآورد زمینی اما در وسعت بیشتر و در زمان کمتر به دست آورد. از این رو، ارتفاع پرواز 100 متر با توجه به دقت برآورد تاج‌پوشش گیاهی و میدان دید وسیع برای عکس‌برداری از مراتع بوته‌زار برای برآورد تاج‌پوشش گیاهی مناسب تشخیص داده شد. به‌نظر می‌رسد افزایش توان تفکیک مکانی دوربین مورد استفاده می‌تواند حداکثر ارتفاع مناسب برای برآورد درصد تاج پوشش گیاهی را افزایش دهد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30023_528a4368015db18e0c3ad1f2fc31d7cd.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Classification and Ordination of Vegetation Cover in Arid and Semi-arid Rangelands (Case study: Nir Rangelands of Yazd Province) طبقه‌بندی و رسته‌بندی پوشش گیاهی مراتع مناطق خشک و نیمه‌خشک (بررسی موردی: مراتع منطقة نیر استان یزد) 361 378 30024 10.22059/jrwm.2012.30024 FA محمدعلی زارع‌چاهوکی دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران مسعود یوسفی کارشناس‌ارشد سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج وزارت جهاد کشاورزی، ایران محمد جعفری استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران حسین آذرنیوند استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران مرجان شفیع‌زاده نصرآبادی دانش آموخته کارشناسی ارشد منابع طبیعی دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 The current research was carried out to find out the most effective environmental factors in plant species occurrence by classification and ordination methods. For this purpose, the study was conducted in Nir rangelands of Yazd province and topography, climate, soil and grazing intensity data of the region were determined. Sampling method was randomized–systematic and within each sampling unit 3-5 parallel transects with 300-500 m length, each containing 30-50 quadrates (according to vegetation variations) were established. Quadrate size was determined for each vegetation type using the minimal area; hence suitable quadrate size for different species was determined 1*2m–10*10m (2-100 m2). Soil samples were taken from 0-30 and 30-80 cm in starting and ending points of each transect. Measured soil properties included gravel, texture, available moisture, saturation moisture, organic matter, lime, gypsum, pH and electrical conductivity. To analyze environmental data, classification (using TWINSPAN) and ordination (using PCA, CCA) were used. The results indicated that soil salinity, texture and available water play the main role in distribution of plant species. در این پژوهش برای بررسی تغییرات پوشش گیاهی در ارتباط با متغیرها محیطی از روش‌های طبقه‌بندی و رسته‌بندی استفاده شد. بدین منظور، اطلاعات پوشش گیاهی و متغیرها رویشگاهی از قبیل پستی و بلندی، اقلیم، خاک و شدت چرای دام در مراتع نیر استان یزد جمع‌آوری شد. نمونه‌برداری از پوشش گیاهی به روش نظام مند (تصادفی-سیستماتیک) از طریق قطعه (پلات)‌گذاری در امتداد 3 تا 5 نوار (ترانسکت) 500-300 متری انجام شد. سطح قطعه‌ها به روش سطح حداقل بین 2 تا 100 متر مربع و تعداد آنها با توجه به تغییرات پوشش گیاهی، 30-50 قطعه تعیین گردید. در ابتدا و انتهای هر نوار یک پروفیل حفر و از دو عمق 30-0 و 80-30 سانتی‌متر نمونه خاک برداشت شد. ویژگی های خاک مانند سنگریزه، بافت، رطوبت اشباع، رطوبت قابل دسترس، آهک، گچ، ماده آلی، اسیدیته و هدایت الکتریکی اندازه‌گیری شدند. برای طبقه‌بندی پوشش گیاهی از روش TWINSPAN و برای رسته‌بندی از روش‌های PCA و CCA استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که از بین متغیرهای مورد بررسی، ویژگی‌های بافت، هدایت الکتریکی رطوبت قابل دسترس خاک از مهمترین متغیرها تأثیرگذار بر پراکنش پوشش گیاهی منطقه هستند. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30024_87694e9af40f9d88d8ae06e6724526fb.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Evaluation of Groundwater Recharge-Renewability by Analysis of Hydrological Processes, Water Mass Balance, and Using Tracers(Case Study: Hashtgerd Watershed) ارزیابی تجدیدپذیری و تغییر حجم آبخوان به کمک تحلیل فرایندهای هیدرولوژیک، هیدروژئولوژیک و ردیاب های شیمیایی (بررسی موردی: حوزة آبخیز هشتگرد) 379 393 30025 10.22059/jrwm.2012.30025 FA فرود شریفی عضو هیأت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری کشور، ایران Journal Article 1970 01 01 This paper has focused on the application of hydro- geochemical techniques in conceptualizing of groundwater and to estimate recharge/discharge and the renewability of aquifer in Hashtgerd Watershed, Iran. At first, the aquifer boundary was defined based on data of existing wells and basin morphologic conditions. Estimation of recharge rate at different depth intervals by using tracer mass balance was done for 291 representative groundwater samples which includes 195 samples from soil and water of unsaturated zone in depths of 30 to 90 m (sampling in each meter), 10 samples were taken from rainfall, five samples from Qanats and 21 samples from wells and 60 samples taken from surface water in the study area. Based on water balance technique applying to a 7 year measured data and evaluation of hydrological and hydro- geological processes in the Watershed, average groundwater depletion was calculated at 0.37 m/year that indicated annual recharge rate of 245 million cubic meter (mcm) and over use of storage capacity of the aquifer. The groundwater studies showed that the natural recharge from direct rainfall is about 2% of total recharge. The annual recharge rate over an area of 752 km2 varies from 2.3 to 15.1 mm/yr. The required time for aquifer recharge from rainfall for the aquifer of 30 m thickness in the southern part of the aquifer is 1200 years while for aquifer of 90 m thickness in the north, recharge time is around 1100 years. On the other hand, in north and south of the aquifer, transitivity rates are 2500 and 300 m2/day, respectively with the groundwater renewability of 2.92 years which shows the importance of renewability of groundwater via concentrated/linear recharge from fractured zones. Studies of direct recharge in other parts of the world have shown that direct recharge rates may vary from zero to around 40% of mean rainfall volume. The results of this study revealed that around 98% of aquifer recharge occurs via concentrated/linear recharge from fractured zones with the average renewability of three years. Then it is recommended to consider the above mentioned geologic features in concentrated recharge of aquifer in saturated zone by watershed management, floodwater spreading and vegetation cover improvement projects. در این پژوهش با ارزیابی و تحلیل ارتباط فرایندهای هیدرولوژی و هیدروژئولوژی، مقدار تغذیه و تخلیه سفره آب زیرزمینی و زمان تجدیدپذیری آب آبخوان در حوضه هشتگرد بررسی شده است. ابتدا، محدوده سفره، به کمک مورفولوژی دشت و اطلاعات چاه‌های موجود تعیین و سپس بررسی هیدروژئوشیمیایی شامل نمونه‌برداری و تحلیل صورت گرفت. در این پژوهش، در کل از تجزیه شیمیایی کامل تعداد 291 نمونه استفاده شده است. از این تعداد 195 نمونه از آب و خاک محیط غیراشباع در عمق 30 تا 90 متر ( نمونه‌گیری در هر مترعمق)، 10 نمونه از بارش، پنج نمونه از آب قنات، 21 نمونه از آب چاه‌های دشت و 60 نمونه از آب 6 رودخانه برداشت شده است. بر پایه داده‌های بیلان آبی، متوسط تغذیه سالانه آبخوان حدود 245 میلیون متر مکعب و متوسط افت سطح آب زیرزمینی در یک دوره 7 ساله حدود37/0 متردر سال می‌باشد که نشانه استفاده بیشتر از ظرفیت تجدیدپذیری آبخوان است. با توجه به نتایج این پژوهش، مقدار تغذیه طبیعی سفره از طریق بارش مستقیم حدود 3 درصد مقدار بارش می‌باشد. سهم تغدیه طبیعی بارش در محدوده آبخوان حدود 2 درصد از کل تغذیه راشامل می شود. در یک منطقه 752کیلومتر مربعی تغذیه از3/2 تا 1/15 میلی‌متر درسال در تغییر بوده و زمان لازم برای رسیدن تغذیه طبیعی ناشی از بارش به سطح سفره در جنوب آبخوان با ضخامت آبرفت 30 متر حدود 1200 سال، ودر منطقه شمالی آبخوان با عمق آبرفت 90 متر حدود 11000 سال بدست آمده است. از طرف دیگر، تغذیه متمرکز از طریق منافذ، درز و شکاف‌های ستون آبرفت با قابلیت آبگذری 2500 متر مربع در روز در شمال آبخوان و 300 متر مربع در روز در جنوب آن دارای زمان تجدیدپذیری بالقوه 92/2سال است، که نشاندهنده نقش مهم مقدار و سرعت تجدیدپذیری تغذیه متمرکز سفره آب زیرزمینی می‌باشد. بررسی‌ها روی تغذیه در سایر نقاط جهان حاکی از این است که تغذیه مستقیم از طریق بارش از صفر تا حدود 40% حجم متوسط بارش را شامل می شود. پژوهش حاضر نشان داد که در این منطقه نزدیک به98% از تغذیه آبخوان به صورت تغذیه متمرکز یا خطی صورت می‌گیرد و با سرعت تجدیدپذیری حدود سه سال به سطح سفره می‌رسد. با این وجود باید مدیریت آبخوان و نقش مهم تغذیه متمرکز و واداری (از محل شکستگی‌ها، منافذ، درز و شکاف‌های ستون آبرفت به صورت جریان اشباع و یا نزدیک به آن) از طریق اقدامات آبخیزداری، پخش سیلاب و تقویت پوشش گیاهی بیشتر مورد توجه قرار‌گیرد. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30025_bf5614ec93b9caafecdd10243efc5a4c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Landslide Risk Zoning Potential by Analytical Hierarchy Process (AHP) and Multivariate Regression (MR) (Case Study: Upstream of North Karoon Basin) پهنه‌بندی پتانسیل خطر زمین لغزش به روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و رگرسیون چند متغیره (MR) (مطالعه موردی: سراب حوضه کارون شمالی) 395 409 30026 10.22059/jrwm.2012.30026 FA کورش شیرانی دانشجوی دکتری ژئومرفولوژی دانشگاه اصفهان، ایران محمدرضا حاجی هاشمی جزی کارشناسی‌ارشد بیابانزدایی، ایران سیدعلی نیک‌نژاد کارشناسی‌ارشد بیابانزدایی، ایران سلیمان رخشا کارشناس‌ارشد محیط‌زیست، ایران Journal Article 1970 01 01 In western and southern watersheds of Isfahan province, combinations of natural and human factors have caused numerous landslides related damages. One of the main strategies for restricting the damage caused by the landslide is to avoid these regions. For this purpose, it is necessary to prepare precise landslide hazard zonation map for such areas. For this purpose, by aerial photos, satellite images, geological maps and field studies , landslide inventory map was prepared in of the upstream watersheds of Karoon Basin called Marber River Basin with an area of 800 square kilometers. Then, nine factors including lithology, slope, land use, rainfall, vegetation cover, aspect, and lineaments elements such as road, fault and drainages were studied as 54 parameters. To enhance accuracy, speed and ease of analysis, all spatial and descriptive data were interred into GIS and 27466 homogeneous units were obtained by overlapping of the mentioned map layers. Analytical Hierarchy Process (AHP) and Multivariate Regression (MR) were used for multi criteria decision analysis and the results showed that both methods have the same accuracy in the separation of zones (lines) with the specific index of landslide risk.. But AHP approach of regression data, based on total quality index as an indicator of the accuracy of the learning has higher acceptability. This is related to this fact that the method has considered all 54 effective parameters due to the inherent performance of natural phenomena and events involved with the landslide. Based on multivariate regression method, only 30 of 54 variables were significant at 95% and 99% levels and r coefficient of regression equation was 57% which is quite acceptable در حوزه‌های آبخیز غربی و جنوبی استان اصفهان، ترکیب عوامل طبیعی و انسانی موجب وقوع خسارت‌های زیاد ناشی از زمین لغزش‌ها شده است. یکی از راهکارهای مهم برای کاهش خسارت های ناشی از وقوع زمین لغزش‌ها، دوری جستن از این مناطق است. به‌این منظور باید نقشه پهنه بندی خطر زمین لغزش دقیقی برای این مناطق تهیه شود. برای انجام این پژوهش در آغاز به‌وسیله عکس‌های هوایی، نقشه‌های زمین شناسی موجود و بررسی‌های میدانی نقشه پراکنش زمین لغزش‌ها در حوضه رودخانه ماربر از زیر‌حوضه‌های بالا دست رودخانه کارون با وسعت 800 کیلومتر مربع تهیه شد. سپس ? عامل سنگ شناسی، شیب، کاربری اراضی، بارش، پوشش گیاهی، جهت شیب، و عناصر خطی جاده، گسل و آبراهه درقالب 54 متغیر مورد بررسی قرار گرفت. برای بیشتر کردن دقت، سرعت و سهولت تحلیل از سیستم اطلاعات جغرافیایی در نرم افزار ArcGIS استفاده شد. از هم‌پوشانی نقشه‌های مذکور، 27466 واحد همگن حاصل شد که پایه اعمال روابط حاصل از دو روش تحلیل رگرسیونی چند‌متغیره (MR) و سلسله مراتبی (AHP) از مدل‌های تصمیم‌گیری چند معیاری (MADM) شد. تجزیه و تحلیل نتایج به‌دست آمده نشان داد، هر دو روش، دارای دقت یکسانی در جداسازی پهنه‌های (رده‌های) خطر با شاخص زمین لغزش مشخص می‌باشند. اما روش سلسله مراتبی مبتنی بر دادهای رگرسیونی، بر پایه شاخص مجموع کیفیت که به‌عنوان شاخص صحت از آن یاد می‌گردد، دارای مطلوبیت بیشتری می‌باشد. این مسئله ناشی از بکارگیری تمامی متغیرهای (54 متغیر) ناشی از عملکرد ذاتی و همزمان تمامی پدیده‌های طبیعی و دخیل در رخ‌داد زمین‌لغزش می‌باشد. براساس روش آماری چند متغیره، فقط 30 متغیر از مجموع 54 متغیر در سطح 95% و 99% معنی دار بوده و مابقی اختلاف معنی داری ندارند. ضریب r برای معادله رگرسیون 57% به دست آمد که کاملاً قابل قبول می‌باشد https://jrwm.ut.ac.ir/article_30026_61aefb2a87b3effee402225fe4868b94.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Investigation of Sand Drift Potential by Wind (Case Study: Kashan Plain) بررسی توان جابجایی ماسه‌های بادی در دشت کاشان 411 422 30027 10.22059/jrwm.2012.30027 FA طیبه مصباح‌زاده دانشجوی دکتری بیابان زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران حسن احمدی استاد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران Journal Article 1970 01 01 Sand dunes mobility is one of the serious problems in arid regions. Since wind regime is one of the important factors in sand dunes formation, its frequency, direction and magnitude can be effective. Amount of wind energy and its directional variability (wind regime) have significant control on the morphology and maintenance of aeolian landforms. By recognizing of morphometric and morphodynamic characteristics, it is possible to control soil erosion. Thus, statistical analysis of wind data using Tsoar index (sand dunes mobility index) in the study area was considered to understand wind regime role in volume and direction of transported sediments. Sand drift potential amount of the study area is 100.8 v.u. and sand flux is 2.358 m3/m.year resulted from Lettau – Lettau equation. Considering wind erosion power, the study area is in low class based on Fryberger & Dyne (1979) classification. In spring the wind blowing pattern has west direction and is different from other seasons. Also, the most frequency of blowing wind higher than threshold velocity occurs in this season. Unidirectional index value is 0.64 for this region that results formation of transverse dunes (barkhanoid). تحرک تپه‌های ماسه‌ای یکی از مشکلات جدی در مناطق خشک است. رژیم باد، فراوانی، جهت وزش و سرعت باد می‌تواند از عوامل موثر در شکل‌گیری تپه‌های ماسه‌ای باشد. مقدار انرژی باد و تغییر آن در جهت‌های مختلف (رژیم بادی) تأثیر زیادی روی مرفولوژی، نگهداری و تغییر شکل رخساره‌های فرسایش بادی دارد. در این پژوهش با تجزیه و تحلیل آماری داده‌های بادسنجی در منطقه کاشان، نقش رژیم بادی در حجم و جهت انتقال رسوبات مورد بررسی قرار گرفت. مقدار پتانسیل حمل ماسه در منطقه کاشان حدود 8/100 واحد برداری است که بر پایه طبقه‌بندی فرای‌برگر و دین (1979) از نظر قدرت فرسایشی باد در کلاس کم قرار می‌گیرد و دبی حمل ماسه براساس معادله لتو– لتو (1978) برابر 358/2 مترمکعب بر متر بر سال(m3/m.year) می‌باشد، الگوی وزش باد در بهار از سمت غرب می‌باشد که متفاوت با فصل‌های دیگر است و همچنین بیشترین درصد فراوانی بادهای بیشتر از سرعت آستانه فرسایش در این فصل مشاهده شد. مقدارشاخص همگنی (UD)1 برای این منطقه 64/0می‌باشد که زمینه را برای ایجاد تپه‌های عرضی (بارخانوئیدی) فراهم کرده است. https://jrwm.ut.ac.ir/article_30027_21e033e671ad818de8d66cf93bc0e873.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 65 3 2012 11 21 Ability of Flow Discharge and Suspended Sediment Concentration for Prediction of Phosphorus Concentration (Case Study: Kojour Watershed) توانایی داده‌های دبی جریان و رسوب معلق در برآورد غلظت فسفر (بررسی موردی: حوزة آبخیز کجور) 423 432 30028 10.22059/jrwm.2012.30028 FA حمزه نور دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشگاه ترتیب مدرس، ایران سیدخلاق میرنیا دانشیار دانشگاه تربیت مدرس، ایران ملیحه سادات ظریف‌معظم کارشناس‌ارشد آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، ایران Journal Article 1970 01 01 Some contaminants associate with soil particles and, thus, their transport and fate in the environment is determined by the soil erosion processes. Eutrophication, low oxygen levels and high nutrient (nitrogen and phosphorus) concentrations in reservoirs, canals and other water courses, is a common water pollution feature. Phosphorus (P) is one of the major plant nutrients and also the major nutrients controlling eutrophication of surface water. P load pulsed by heavy rainfall may damage the ecological quality of downstream. The present study was conducted in Kojour Watershed located in Mazandaran province.The results showed that P loss varied from 0.26 gr lit-1 to 1860.64 gr lit-1. It also proved that P concentration could not estimated by flow discharge, while sediment concentration can estimate loss of P with determination coefficient and estimation error of 94% and 23%, respectively. The results could facilitate the application of given methods obtained in the present study to other ungauged watersheds with similar conditions and leading to the suitable soil and water management and planning. گروهی از آلاینده‌ها متصل به ذرات خاک می‌باشند، در این حالت انتقال و سرنوشت این مواد در محیط زیست توسط فرآیند فرسایش خاک تعیین می‌گردد. مغذی شدن، کاهش اکسیژن و بالا رفتن غلظت عناصر غذایی (فسفر و نیتروژن) مخازن، کانال‌ها و سایر منابع آب از مهمترین عواقب آلودگی آب‌ها می‌باشند. فسفر از یک سو جزء عناصر حیاتی در رشد و نمو جانداران بوده و از سوی دیگر از عوامل مهم در آلودگی منابع آب و مغذی شدن آنها به‌شمار می‌آید. وارد شدن مقدار زیادی فسفر به رودخانه طی بارندگی بر کیفیت منابع آب پایین دست اثر سویی دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی هدررفت فسفر و برآورد غلظت لحظه‌ای این عنصر به‌وسیله داده‌های دبی و غلظت رسوب در حوزه آبخیز کجور واقع در استان مازندران انجام شده است. حداقل و حداکثر غلظت فسفر در این پژوهش به‌ترتیب 26/0 و 64/1860 گرم در لیتر اندازه گیری شد. نتایج همچنین نشان داد که برآورد مقدار غلظت فسفر به‌وسیله مقدار دبی امکان‌پذیر نبود در حالی که با داشتن غلظت رسوب معلق می‌توان با ضریب همبستگی و خطای تخمین به ترتیب 94 و 23 درصد مقدار فسفر همراه رسوبات را به‌دست آورد. نتایج پژوهش حاضر به‌روشنی گواهی بر توانایی مناسب روابط به دست آمده در برآورد غلظت فسفر در حوزه آبخیز مذکور و سایر مناطق با شرایط مشابه به‌منظور ارتقاء برنامه‌ریزی‌های حفاظت آب و خاک می‌باشد https://jrwm.ut.ac.ir/article_30028_6b5915a530f38f2615ba58d6174fe48b.pdf