دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Determining the effective determinants of rangeland performance using Analytical Hierarchy Process (AHP); case study of range manager community in the winter pastures of Semnan provinceتعیین عوامل مؤثر بر عملکرد مرتع با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) (مطالعۀ موردی: بخشی از مراتع قشلاقی استان سمنان)6756895695110.22059/jrwm.2015.56951FAسید حسنکابلیاستادیار دانشکدة کویرشناسی دانشگاه سمنانحسینآذرنیونداستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانعلی اکبرمهرابیاستاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقاتحسینارزانیاستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانسید مهدیحشمت الواعظیندانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانJournal Article20110524One of the conventional methods in identifying issues or making decisions in communities is considering the views of individuals of the community. The aim of this research is to determine the effective determinants of rangeland performance according to the views of range manager community in winter pastures of the Semnan province. Analytical Hierarchy Process (AHP) as a multi-criteria/quantitative approach was employed for this research. Firstly, determinants of rangeland performance were grouped into human (economic and social) and natural (topographic conditions, climatology, geology and soils) criteria. Then, the major sub-criteria were identified based on interviews, existing experiences and literature review. Pairwise Comparison of all identified criteria and sub-criteria were conducted based on semi-structured questionnaire and interviews with 30 range managers. Finally, analysis of questionnaires was carried out using AHP method within Expert choice software. According to results, season, precipitation and private ownership seem to be the most important factors, respectively. However, research community had more disagreements regarding the natural criteria compared to human ones.یکی از شیوه‌های مرسوم تحقیق دربارة شناخت موضوع یا تصمیم‌گیری در جوامع توجه به آرای افراد جامعه است. هدف از این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر عملکرد مرتع با توجه به دیدگاه‌های جامعة مرتع‌دار مراتع قشلاقی استان سمنان است. در این راستا، عوامل مؤثر بر عملکرد مرتع به عوامل انسانی (اقتصادی و اجتماعی) و طبیعی (شرایط توپوگرافی، ویژگی‌های اقلیمی، زمین‌شناسی و خاک) به منزلة معیار اصلی تقسیم شد. زیرمعیارها بر اساس مصاحبه، تجربیات و مرور منابع تعیین شد. پرسش‌نامة تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) تدوین شد و ارزش وزنی معیارها و زیرمعیارها بر اساس مصاحبه با سی نفر از مرتع‌داران تعیین شد. پرسش‌نامه‌ها با استفاده از نرم‌افزارExpert choiceتحلیل شد. بر اساس نتایج، میزان و فصل بارندگی و شیوة مالکیت از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده بودند. در مجموع، عوامل طبیعی اثر بیشتری در عملکرد مراتع داشت. اولویت عوامل طبیعی نسبت به عوامل انسانی برابر با 8/2 و بردار ویژة عوامل طبیعی 74/0 در برابر 26/0 بود. جامعة تحقیق در تشخیص اثر عوامل طبیعی، نسبت به آثار عوامل انسانی، اختلاف‌نظر بیشتری داشت.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56951_c15195a2b05a7c71389302876168bc05.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Assessment of aggregate stability and determination of instability mechanism of marly soils in Taleghan watershedارزیابی پایداری خاکدانه ها و تعیین مکانیسم ناپایداری خاک های حوضۀ آبخیز طالقان6917105695210.22059/jrwm.2015.56952FAمحسنآرمیناستادیار دانشگاه یاسوجحسناحمدیاستاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران0000-0001-7375-3108حسنروحی پوردانشیار مؤسسة تحقیقات جنگلها و مراتع کشورعلیسلاجقهدانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانمحمد حسینمهدیاندانشیار پژوهشکدة حفاظت خاک و آبخیزداریوجیههقربان نیا خیبریدانشجوی دورة دکتری محیط زیست دانشگاه ملایرJournal Article20111020Due to the constraints in determining of soil susceptibility to water erosion or soil erodibility through field tests, use of laboratory methods on small soil samples, are easy to implement and far less expensive and time-consuming. among different laboratory methods based on the soil properties, those relating to aggregate stability have received much attention. In this study, by relying on observations and changes in the macroscopic scale of homogeneous work units in marly soils of taleghan watershed, with 3260 hectares in area, 84 points as the soil sampling points were selected.In order to distinction between aggregate breakdown mechanisms and assessing of soil structural behavior in different environmental conditions, aggregate stability is measured with respect to three treatments fast wetting, slow wetting and stirring after pre-wetting using Le Bissonnais method. Results showed that aggregate breakdown mechanisms have a significant influence on aggregate stability. The instability main mechanism of marly soils in Taleghan watershed is slaking that caused by the compression of entrapped air during fast wetting and this situation can occur during rain storms on dry soils and irrigation flooding. So it seems that the method of agricultural land irrigation can be one of the most important soil erosion factors in the study area.با توجه به محدودیتهای موجود در تعیین میزان حساسیت خاک به فرسایش آبی یا فرسایشپذیری خاک از طریق آزمونهای میدانی، کاربردِ روش‌های آزمایشگاهی روی نمونههای کوچک خاک (کمتر از 100 گرم)، افزون بر ساده‌بودن، نیازمند هزینه و وقت کمتری است. نتایجِ پژوهشهای مختلف در این زمینه بیانگر آن است که از بین روش‌های مختلف آزمایشگاهی، مبنی بر استفاده از خصوصیات خاک، آزمونهای مربوط به ساختمان خاک و پایداری خاکدانه‌ها مؤثرتر است و به آن‌ها بیشتر توجه شده است. در این تحقیق، با تکیه بر مشاهدات و تغییرات ماکروسکوپی در مقیاس واحدهای همگن، در بخشی از خاکهای حوضة آبخیز طالقان، به وسعت 3260 هکتار، 84 نقطه به عنوان نقاط نمونهبرداری خاک انتخاب شد. به منظور تمایز بین مکانیسمهای شکستگی خاکدانه‌ها و ارزیابی رفتار ساختمانی خاکها در شرایط مختلف محیطی، پایداری خاکدانه‌ها با لحاظکردن سه تیمار خیسشدن سریع خاکدانه‌ها، خیسشدن آهستة خاکدانه‌ها و شکستگی ناشی از تکاندادن خاک پس از خیسکردن اولیه و با استفاده از روش لیبیسونایس اندازه‌گیری شد. اثر اَشکال مختلف فرسایش آبی بر پایداری خاکدانه‌ها نیز با استفاده از شاخص پایداری مرطوب خاکدانه‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد مکانیسمهای مختلف شکستگی خاکدانه‌ها اثر معنی‌داری در میزان شکستگی خاکدانه‌ها دارد. مکانیسم ناپایداری خاکهای طالقان فرایند واریختگی است که در اثر فشار هوای محبوسشده در هنگام خیسشدن سریع خاکدانه‌ها ایجاد می‌شود و این شرایط هنگام وقوع بارانهای شدید روی خاک خشک رخ میدهد. همچنین، نتایج نشان داد اختلاف معنی‌داری بین پایداری مرطوب خاکدانه‌ها در اَشکال مختلف فرسایش آبی وجود ندارد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56952_bfbd6bf20e9b1e2429ee021f958e23a2.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Evaluation of Desertification based on climate and water criteria (Case study: Kashan plain)ارزیابی بیابان‌زایی بر اساس دو معیار آب و اقلیم (مطالعۀ موردی: دشت کاشان)7117235695310.22059/jrwm.2015.56953FAریحانهمسعودیدانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانغلامرضازهتابیاناستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران0000-0002-0597-0757حسناحمدیاستاد دانشگاه آزاد اسلامی ـ واحد علوم تحقیقات تهران0000-0001-7375-3108شهرامخلیقی سیگارودیدانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانJournal Article20120305Desertification is a major problem in many countries. International efforts have been considered to combat and prevent this phenomenon. The most important cases of these measures are the United Nations Convention to Combat Desertification. In this study, IMDPA model and GIS were used to assess desertification phenomena in Kashan Plain. Some indices of Climate and water criteria were selected to consider for each condition of the region. Final desertification intensity was calculated based on geometric average of the selected criteria and their indices. The numerical value was classified in 5 classes including non-significant, low, medium, severe and very severe and desertification intensity map was drawn using GIS in the studied period. According to the results, among the studied indices, the groundwater level depletion, EC and Transu aridity index with 3/82, 3/04 and 3/01 numerical values are the most effective factors. The threshold of ground water level, EC and Transu aridity index were determined respectively: more than50 cm/year, 2250-5000((μmohs)⁄(cm)) and 0/05-0/2. Also, the case study has classified in medium class of desertification with DS=2/4. Regarding the determined thresholds were specified the sensitive areas, and the required equipment are proposed to install on these areas for observing the thresholds.بیابان‌زایی مشکل بسیاری از کشورهاست؛ تا کنون به منظور جلوگیری و مقابله با این پدیده اقدامات و کوشش‌‌هایی انجام گرفته است. یکی از مهم‌ترین اقدامات صورت‌گرفته در این زمینه کنوانسیون مقابله با بیابان‌زایی سازمان ملل است. در این پژوهش، با استفاده از مدل IMDPA و با نرم‌افزار GIS، به ارزیابی بیابان‌زایی در دشت کاشان پرداخته شد. دو معیار آب و اقلیم انتخاب شد و برای هر یک، با توجه به شرایط منطقه، شاخص‌‌هایی انتخاب شد. با تعیین میانگین هندسی شاخص‌ها و سپس معیارها، شدت بیابان‌زایی کل محاسبه شد و ارزش کمّی در پنج کلاس‌‌‌ـ غیرقابل ملاحظه، کم، متوسط، شدید و بسیار شدید‌ـ تقسیم شد و با استفاده از GIS نقشة شدت بیابان‌زایی منطقه در دوره‌‌های مطالعاتی رسم شد. بر طبق نتایج به‌دست‌آمده از ارزش عددی معیارها و شاخص‌‌های مورد مطالعه، سه شاخصِ افت آب زیرزمینی، هدایت الکتریکی آب و شاخص خشکی ترانسو به‌ترتیب با ارزش عددی 82/3، 04/3 و 01/3 بیشترین تأثیر را دارا بودند. آستانه‌‌های هشدار برای افت آب زیرزمینی بیش از 50 سانتی‌متر در سال، شاخص هدایت الکتریکی 2250 ـ 5000 و شاخص خشکی ترانسو 05/0 ـ 2/0 تعیین شد. همچنین، کل منطقه با ارزش عددی DS=2/4 در کلاس متوسط شدت بیابان‌زایی قرار گرفت. با توجه به آستانه‌‌های به‌دست‌آمده بر اساس روش پایش، مناطق حساس شناسایی شد و تجهیزات لازم برای نصب در این نواحی به منظور رصد آستانه‌ها پیشنهاد شد تا در صورت عبور از حد آستانه هشدار لازم صادر شود.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56953_f9824361cad00166c0fa68104184d253.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Assessment on the Effects of Super Absorbent Polymer Application on Plants Survival and Costs in Planting Projects
(Case study: Semnan Province)بررسی تأثیر استفاده از پلیمر فراجاذب آب در نهال کاری عرصه‌های بیابانی از نظر میزان استقرار و هزینه (مطالعۀ موردی: استان سمنان)7257385695410.22059/jrwm.2015.56954FAمحمدجعفریاستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران0000-0002-3484-7723علیطویلیدانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران0000-0003-2268-6341یحییاسماعیلپوراستادیار دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه هرمزگان0000-0002-9816-899Xحسینآذرنیونداستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانمحمدزارع چاهوکیدانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهرانحمید رضااصغریدانشیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه شاهرودJournal Article20120903Abstract In this study the effects and costs of application of two kinds of super absorbent polymer on the establishment and surviving of seedlings was investigated. Experiments were done in the field and on two kind of soil with different salinity (EC: 4.5 and 8 dsm-1). The results showed: the establishment rate of seedling in control was about 40 percent. The percentage of seedling establishment in the hydrogel treatments significantly increased and statistically is equal to the optimal surviving of the seedling (80%). Soil salinity on seedling establishment in the same treatments did not produce significant differences. The results were compared with a similar project to determine the costs and benefits. Based on the results a 30 percent reduction in water usage per round and 33 to 50 percent reduction in the number of irrigation replicate were recorded. The costs in compare to the normal project varied from -2 to 29 percent respectively for treatment Herbosorb® 0.5% and Aquasorb 1%. The treatments Herbosorb® and Aquasorb with usage level of 0.5% caused about 2.5 percent for each one percent increasing in the cost. There is no significant increase in the percentage of seedling survival by using 1% super-absorbent compared to 0.5 percent.در این پژوهش تأثیر و هزینة کاربرد دو نوع هیدروژل به نامهای تجاری آکوازورب و هربوزورب بر افزایش استقرار نهالها در دو نوع خاک با شوری 5/4 و 8 دسیزیمنس/ متر) مطالعه شد. فراجاذبها در دو سطح 5/0 و 1 درصد وزنی در هنگام کاشت نهالها به صورت هیدراته با خاک مخلوط شد. کاشت نهالها در عرصة طبیعی با استانداردهای دستورالعمل فنی کاشت نهال منابع طبیعی انجام گرفت. در پایان نتایج نشان داد میزان استقرار نهالها در تیمار شاهد حدود 40 درصد است و درصد استقرار نهالها در بستر غنیشده با هیدروژل به طور معنیدار و تا حد مطلوب (۸۰ درصد) افزایش یافته است. شوری خاک تفاوت معنی‌داری در استقرار نهالها ایجاد نکرد. با مقایسة نتایج با طرحی اجراشده در زمان و شرایط مشابه، مقدار افزایش هزینه و صرفهجویی در مصرف آب تعیین شد. مقایسة مذکور نشان داد مصرف آب در هر دور 30 درصد و تعداد دورة آبیاری 33 تا 50 درصد کاهش یافته است. میزان افزایش هزینه نسبت به طرح شاخص از 2- تا 29 درصد به‌ترتیب برای هربوزورب با سطح 5/0 درصد و آکوازورب با سطح 1 درصد اندازه‌گیری شد. با توجه به این نتایج کاربرد فراجاذب هربوزورب با سطح 5/0 درصد و آکوازورب 5/0 با حدود 5/2 درصد افزایش استقرار به ازای هر یک درصد افزایش هزینه بهترین تیمار بودند. کاربرد فراجاذب به میزان 1 درصد در مقدار استقرار نسبت به تیمار 5/0 درصد افزایش معنی‌داری نداشت، بنابراین، موجب اتلاف منابع می‌شود و در این شرایط پیشنهاد نمیشود.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56954_831e681259c01a1dff3ebd47b86ed57f.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Effects of cement mulch combinations on sand dunes fixationبررسی تأثیر مالچ سیمانی بر تثبیت ماسه های روان7397505695510.22059/jrwm.2015.56955FAمحمد رضااختصاصیاستاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه یزدفاطمه ساداتحضیرئیکارشناسارشد مهندسی منابع طبیعی، مدیریت مناطق بیابانیJournal Article20130312Mulching is one of the methods of sand movement control to prepare condition for permanent fixation. Oil mulches have been used in Iran. Because of high cost and negative environmental impacts of oil mulches, changes in mulches type and mulching methods is vital. Therefore, for the first time in Iran, different combinations of cement and lime were examined as stabilizer. Sandy soil from the Yazd-Ardakan plain is used as bed treatment and Portland cement were used as the mulch in this research. The treatments were prepared using different ratios of the above mentioned materials. One liter of water was added to each mulch combinations and were sprinkled on the plot of 100 cm (length) × 30 cm (width) ×4 cm (height) sands. A completely randomized design is used as research plan with three repeating. Physical parameters, such as thickness, compressive strength, which are created by mulches, and wind erodibility of the treatments were measured. The measured data were analyzed using SPSS statistical software. Results show that by increasing the amount of cement, soil crust resistance increases. The combination mulch of cement 400 gr, sand 800 gr, and lime 10 gr is selected as the best treatment, because it can be prepare optimum physical conditions for sand dune fixation. In addition, the cost of field cement mulching estimated 30% lower than oil mulching.یکی از روش‌های معمول برای کنترل حرکت ماسههای روان مالچ‌پاشی بر سطح آنهاست. تا کنون در ایران از مالچهای نفتی برای تثبیت تپه‌های ماسه‌ای استفاده میشده است. تخریب محیط زیست به وسیلة مالچهای نفتی و همچنین هزینههای زیاد استفاده از آن‌ها باعث شده است که مراکز پژوهشی کشور در تحقیق بر روی تغییرِ نوع و شیوه‌های مالچ‌پاشی فعال شوند. در این تحقیق، برای نخستین بار در کشور ایران، از نسبتهای مختلف سیمان و آهک و ماسة بادی به عنوان مالچ طبیعی استفاده شد. بدین منظور، از تپه‌های ماسه‌ای دشت یزد- اردکان به عنوان بستر و ترکیب‌های مختلف سیمان پرتلند، ماسة بادی و آهک به عنوان تیمارهای مالچ سیمانی استفاده شد. به هر تیمار یک لیتر آب اضافه شد. سپس، بر روی پلاتهایی به ابعاد 100 × 30 و 30 سانتی‌متر عمق ماسة بادی پاشیده شد. این تحقیق در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام شد. سایر عوامل فیزیکی، مانند ضخامت، مقاومت فشاری سلههای ایجادشده و میزان فرسایشپذیری از سطح تیمارها، اندازه‌گیری شد. دادهها با نرم‌افزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد، با افزایش مقدار سیمان، مقاومت سلههای ایجادشده در سطح خاک افزایش می‌یابد. از آنجا که تیمار ترکیبی 400 گرم سیمان و 10 گرم آهک و 800 گرم ماسه پاسخ‌گوی حداقل شرایط فیزیکی لازم برای تثبیت ماسههای روان بود، این تیمار مناسبترین تیمار انتخاب شد. هزینههای اجرایی مالچ جدید نیز حدود 30 درصد هزینههای مالچ نفتی برآورد می‌شود.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56955_e31006037e018e47a36bf1d079a216cb.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Determining of landuse effects on sediment yield of watershed through sediment fingerprinting technique of suspendedload and bed materials in Taleghani catchment, Khorram Abadتعیین نقش کاربری اراضی در تولید رسوب معلق و کف بر پایۀ منشأیابی رسوب در حوضۀ طالقانی، خرم آباد7517655695610.22059/jrwm.2015.56956FAکاظمنصرتیدانشیار دانشکدة علوم زمین دانشگاه شهید بهشتیفروزاناحمدیدانشجوی دکتری ژئومورفولوژی- مدیریت محیطی، دانشگاه شهید بهشتیعلی اکبرنظری سامانیدانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران0000-0003-0648-9743محمد رضاثروتیاستاد دانشکدة علوم زمین دانشگاه شهید بهشتیJournal Article20130127Soil erosion is one of the most destructive phenomena which cause significant ecological changes in many areas. Soil conservation and erosion control is essential because of the irreparable damage caused by soil erosion. Soil conservation programs will not achieve until to find adequate methods of combating land degradation and ways to reduce the sediment. Therefore, we need to have enough knowledge of the sediment sources and identify places to be at high risk to soil erosion. In this study we used fingerprinting technique in the Taleghani catchment, Khorram Abad city, Lorestan Province to determine the contributions of sediment sources including agricultural, rangeland, and forest in sediment yield. In view of this, 39 soil were collected from different sources: agriculture, rangeland, forest and channel bank and 19 sediment samples including 11 samples from bed sediment and 8 samples from suspended runoff, respectively. 11 tracers including C, N, P, Na, K, Cu, Zn, Mg, Mn, Fe and Ca were selected as the primary tracers. The results showed that discriminant function analysis were selected Mg, C, Zn and Ca as the optimum set of tracers that can discriminate 3 sediment sources. Mixing model results showed that the contribution of each sediment source is 53.37, 30.37, and 16.26 percent for agriculture, rangeland, and forest, respectively. These results were consistent with the evaluation results of nitrogen and organic carbon stocks. The results of this study can be used in selecting most appropriate erosion control method the study area and generalized to similar areas.پدیدة فرسایش خاک از مخربترین پدیدههایی است که موجب خسارتهای فراوان در بسیاری از مناطق می‌شود. از طرفی، کارایی هرچه بیشتر پروژههای حفاظتِ خاک مستلزم آگاه‌بودن از اطلاعاتِ تغییرات زمانی و مکانی رسوبات تولیدی در یک آبخیز است. با توجه به اینکه بخش اعظم رسوب‌های خروجی از یک حوضه طی وقایع زمانی سیلابی انجام می‌شود، تمرکز بر منشأیابی رسوبات حمل‌شده به هنگامِ سیلاب، اعم از بار معلق یا کف، در طراحی نوع عملیات حفاظت خاک بسیار مؤثر است. در این بررسی با تفکیک منابع رسوب در قالب کاربری‌های مختلف اراضی و واحدهای سنگ‌شناسی و با بهره‌گیری از روش منشأیابی رسوب سهم هر یک از منابع رسوب در تولید رسوب حوضة آبخیز طالقانی تعیین شد. بدین منظور، در این مطالعه، 39 نمونه خاک از منابع مختلف در سطح حوضه و 19 نمونه از رسوب تولیدی حوضه (شامل 11 نمونه از رسوبات کف بستر و 8 نمونه از رواناب خروجی حوضه) برداشت شد. یازده عنصر (Fe، Mn، Mg، Zn، Cu، K، Na، P، N، C و Ca) ردیابهای اولیه در نظر گرفته شد. پس از اندازه‌گیری غلظت ردیابها، با استفاده از آنالیز آماری و تجزیة تابع تشخیص، ردیابهایِ Zn، C، Mg وCa به عنوان ترکیب بهینه برای منشأیابی و تفکیک کاربری‌های اراضی انتخاب شدند؛ در حالی که هیچ ردیابی برای تفکیک واحدهای سنگ‌شناسی از یکدیگر شناسایی نشد. ناتوانی در تفکیک واحدهای سنگ‌شناسی از یک سو به دلیل فقدانِ تنوع (سه سازند) و از سوی دیگر آهکی‌بودن سازند تله‌زنگ و تأثیر بیشتر آن در تولید بار محلول است. نتایج مطالعه نشان داد با استفاده از مدلهای چندمتغیرة ترکیبی، سهم منابع مختلف در تولید رسوب به دست آمد: کشاورزی، مرتع و جنگل به‌ترتیب برابر با 4/53، 4/30 و 2/16 درصد. همچنین، ردیابهای واردشده در مدل ترکیبی مبیّن تأثیر مدیریت کاربری و تفاوت بارز کاربری‌های مختلف در تغییر ترکیب شیمیایی خاک است.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56956_0a8def49379d5ec481cca3487ea75340.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Analysis of land use changes impacts and demographic changes
(Case study: Taleghan barrier surrounding villages)تحلیل آثار توسعه بر تغییرات کاربری اراضی و تغییرات جمعیتی (مطالعۀ موردی: منطقۀ طالقان)7677785695810.22059/jrwm.2015.56958FAسعیدهحیدریکارشناسارشد مرتع‌داری دانشگاه تهرانعلی اکبرمهرابیاستاد گروه دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقاتمحسنمحسنی سارویاستاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهرانسکینهساعدی اوجقازکارشناسارشد مرتع‌داری دانشگاه تهرانJournal Article20130131The concept of land use transition highlights that land use change is non-linear and is associated with other societal and biophysical system changes. Changes in human systems has resulted in changes in the natural system such as changes in land use. Land use change causes not only environmental factors like geography and topography are important, but social factors examined such as population growth or decline as well as changes in land use is a mix of economic, social and physical problems. Human societies and their environment, such as feedback, change, uncertainty and adaptation of interaction is social and biophysical changes associated with land use change is non-linear. Changes in human systems with natural systems, such as changes in land use will change. Landuse change causes not only environmental factors like geography and topography should not be involved in social factors such as population growth or decline as well as changes in land use is a mix of economic, social and physical problems. Migration impacts on economic activity seriously and may be initiate land use changes. this study was conducted To analyze the effects of Taleghan dam construction on developments in a human population and land use change analysis in a natural system,In general it can be suggested that in the years before the Taleghan dam, the area's population has been decreasing And pasture lands in the lower level of the population is in decline, but after the dam construction the lands become values in the area and seasonal population increases.سیستمهای انسانی و طبیعی دینامیک پیچیدهای دارند. تغییراتِ سیستمهای انسانی در سیستم طبیعی بازخوردی بر جای میگذارد. در تغییرات کاربری اراضی نهتنها عوامل محیطی، مانند شرایط جغرافیایی، اثرگذار است، بلکه فاکتورهای انسانی، مانند تغییرات جمعیتی، نیز اثرگذار است، زیرا تغییرات کاربری اراضی تلفیقی از مسائل فیزیکی و اجتماعی- اقتصادی است. مهاجرت بهشدت بر فعالیتهای اقتصادی تأثیر میگذارد و ممکن است آغازگر تغییرات کاربری اراضی باشد. برای تحلیل و بررسی آثار احداث سد طالقان بر تحولات جمعیتی در سیستم انسانی و همچنین تحلیل تغییرات کاربری اراضی در سیستم طبیعی تحقیق حاضر انجام شده است. در این پژوهش، نخست نقشة تغییرات کاربری اراضی تهیه شد. سپس، با محاسبة نرخ تغییرات کاربری اراضی و همچنین نرخ رشد جمعیت به تحلیل نتایج پرداخته شد. به طور کلی، پیش از احداث سد طالقان، منطقة طالقان با کاهش جمعیت همراه بود و، در پی این کاهش جمعیت، میزان اراضی مرتعی نیز در حال کاهش بود، اما، پس از احداث سد طالقان، زمین در این منطقه ارزش یافته و بر جمعیت فصلی افزوده شده است.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56958_78c409525c3446e8a17748d27d532ab4.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Assessing of interpolation methods in order to snow water equivalent estimationارزیابی روش‌های درون‌یابی در برآورد آب معادل برف7797935695910.22059/jrwm.2015.56959FAشهربانوعباسی جندانیدانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایرانعلیفتحزادهاستادیار، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، یزد، ایرانJournal Article20130302Snow is one of the main components of hydrological cycle in most of mountainous basins. Since collecting the snow data (e.g. snow water equivalent data) is very difficult and time consuming, some effort is necessary to develop methods to estimate spatially variation of snow depth distribution. In the present study, the at-site SWE data of 14 stations located in the west of Isfahan providence for the period 1989-2010 were spatialized applying four methods composing the Kriging, the Co-Kriging, the Radial Basis Functions (RBF) and the Inverse Distance Weighting (IDW). In order to reach this purpose, first, the normality of data was checked using the Kolmogorov – Smirnov test. The homogeneity, the stability and the trend of data were tested employing the semivariogram approach. Then the appropriate data of each year was entered into the ArcGIS 9.3 to conduct the methods. Finally, the best method for spatializing the SWE data was selected based on the RMSE values. The results showed that the RBF method provided the best results for most of the years. Furthermore, it was found that the amount of SWE reduced from the south and west to the north and east of the basin.برف یکی از مؤلفههای اصلی چرخة آب در بسیاری از حوضه‌های کوهستانی دنیاست. با توجه به اینکه جمعآوری دادههای دقیق در این مورد نیازمند صرف وقت و هزینة بسیاری است و گاهی سخت و غیرممکن به نظر میرسد، استفاده از روش‌های زمین‌آماری، به منزلة تکنیکی برای تبدیل دادههای نقطه‌ای به منطقه‌ای، میتواند راهگشا باشد. در این تحقیق، با استفاده از دادههای چهارده ایستگاه برفسنجی غرب استان اصفهان، پهنه‌بندی آب معادل برف در دورة آماری 1368 ـ 1389 با استفاده از چهار روش زمین‌آماری و قطعی کریجینگ، کوکریجینگ، تابع شعاع‌محور و عکس فاصلة وزنی در محیط نرم‌افزاری ArcGIS 9.3 انجام شد. بدین منظور، نخست آزمون نرمال‌بودن کولموگراف- اسمیرنوف برای دادهها اجرا و سپس واریوگرام دادهها به منظور تعیین همگنی، ایستایی و روند دادهها ترسیم شد. پس از تشخیص تناسب دادهها و آماده‌سازی آن‌ها در محیط 9.3 ArcGIS، برای هر سال با مقایسة چهار روش ذکرشده و بر اساس کمترین میزان RMSE، بهترین روش درون‌یابی برای پهنه‌بندی انتخاب و نقشههای پهنه‌بندی ترسیم شد. نتایج نشان میدهد که در بیشتر سالهای این دورة آماری در منطقة مورد نظر روش تابع شعاع‌محور نتایج بهتری ارائه میدهد. علاوه بر این، نتایج نشان میدهد که میزان آب معادل برف از سمت جنوب و غرب حوزه به سمت شمال و شرق کاهش می‌یابد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56959_51be12b3867a37636fddfee6716a6109.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Sensitivity Analysis of objective functions in linear programming model for land use optimization in the Adineh-Masjed watershedتحلیل حساسیت توابع هدف در مدل برنامه ریزی خطی به منظور بهینه سازی کاربری اراضی حوضۀ آبخیز آدینه‌مسجد7958085696010.22059/jrwm.2015.56960FAحشمت الهآقارضیعضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزیمهدیمردیاندانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساریعلی اکبرداوودی راددانشجوی دکتری آبخیزداری دانشگاه تربیت مدرس و عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزیداوودنیک کامیدانشیار پژوهشکدة حفاظت خاک و آبخیزداریJournal Article20130211Land use Optimization using linear programing is a method in watershed management for access to production sustainability and decreasing of soil erosion. The sensitivity analysis of the model can with investigation of results influence form changes in input parameters, lead to decrease the uncertainty in decision-making of management programs. So in this research, linear programming model using Lingo software was applied to land use optimization in the Adineh Masjed watershed, Markazi province. Then was investigated a sensitivity analysis in changes of -50 to +50 percent form area of land use type on based benefit maximization and soil erosion minimization variables. According to results, objective functions are sensitive very low in conditions of changes dry farm area maximum. So that with decreasing 10% from its, benefit rate reduced equal to 3.5%, 4.2% and 2.6% for current land use, management land use and standard land sue, respectively. Also soil erosion rate reduced equal to 0.18% and 0.19% for current land use and management land use, respectively; but it increased in standard land sue equal to 0.34%. Also the results showed benefit variability is related to dry farm area and erosion variability is related to rangeland area.بهینهسازی کاربری اراضی، با استفاده از مدل برنامهریزی خطی، یکی از روش‌های مدیریتی برای رسیدن به پایداری تولید و کاهش فرسایش خاک است. در این میان، تحلیل حساسیت مدل میتواند، با بررسی تأثیرپذیری نتایج از تغییرات پارامترهای ورودی، عدم قطعیت در تصمیم‌گیری برنامههای مدیریتی را کاهش دهد. بر این اساس، در تحقیق حاضر، با استفاده از مدل برنامهریزی خطی و به کمک نرم‌افزار Lingo، بهینهسازی کاربری اراضی در حوضة آبخیز آدینه‌مسجد در استان مرکزی انجام شد. سپس، در دامنة مجاز تغییرات 50- تا 50+ درصدی سطح کاربری‌های اراضی، با توجه به ضرایب بیشینهساز سود و کمینهساز فرسایش، به تحلیل حساسیت مدل پرداخته شد. طبق نتایج، مقادیر توابع هدف فقط نسبت به حداکثر سطح اراضی دیم، آن هم به مقدار خیلی کم، حساسیت نشان میدهند؛ به طوری که، با کاهش 10 درصدی حداکثر سطح اراضی دیم، میزان درآمد در وضعیت فعلی 5/3 درصد، در وضعیت اعمال مدیریت 2/4 درصد و در وضعیت استاندارد 6/2 درصد کاهش می‌یابد. از طرفی، مقدار فرسایش در وضعیت فعلی 18/0 درصد و در وضعیت اعمال مدیریت 19/0 درصد کاهش می‌یابد. اما، در وضعیت استاندارد 34/0 درصد افزایش می‌یابد. همچنین، نتایج نشان داد تغییرپذیری سود از تغییرات سطح اراضی دیم متأثر است؛ در حالی که تغییرپذیری فرسایش از تغییرات سطح کاربری مرتع تأثیر میپذیرد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56960_504384bc331d76ff3a7c40c9b0ce69b2.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Groundwater quality study for agricultural purposes by geostatistical analysis (Case study: Hashtgerd Plain, Alborz Province)بررسی کیفیت آب زیرزمینی جهت مصارف کشاورزی بر اساس تحلیل های زمین آماری (مطالعۀ موردی: دشت هشتگرد استان البرز)8098205696110.22059/jrwm.2015.56961FAآرشملکیاندانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران0000-0001-8174-6784مهسامیردشتوانکارشناسارشد آبخیزداری دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایرانJournal Article20130306Nowadays, with the increasing exploitation of groundwater resources, optimal use of these resources is more and more necessary. geostatistical methods can be used to assess and monitor the quality of groundwater resources. Hashtgerd Plain is the case study of this investigation. In this study firstly, by using data from qualitative data which were harvested from 41 Piezometric wells, different qualitative parameters were evaluated, then by using the geostatistical methods such as: Kriging, Co-kriging and IDW the best model for mapping for aquifer quality classification was selected. Results showed that most of the indicators are better simulated by Co-kriging method, based on mutual evaluation and RMSE. The parameters of SAR and EC were selected in order to determine the irrigation water quality parameters according to Wilcox diagram. Based on these two parameters by using ArcGIS v.10 software zoning maps were prepared. Results showed that 99% of the aquifer is classified in the category of good quality irrigation water (C2S1) and 1% level in the aquifer is classified as middle class (C3S1) based on Wilcox diagrams. The results of the study can be used in aquifer management and irrigation management in the agricultural purposes.امروزه، با توجه به افزایش بهرهبرداری از منابع آب زیرزمینی، لزوم توجه به استفادة بهینه از این منابع بیش از پیش ضروری به نظر میرسد. از روش‌های زمین‌آمار می‌توان برای ارزیابی و پایش کیفیت منابع آب زیرزمینی بهره برد. منطقة مورد مطالعه در تحقیق حاضر آبخوان دشت هشتگرد است. در این تحقیق نخست، با استفاده از دادههای کیفی برداشت‌شده از 41 حلقه چاه پیزومتری منطقه، مقادیر پارامترهای کیفی گوناگون در هر چاه بررسی شد. سپس، به کمک روش‌های زمین‌آماری کریجینگ، کوکریجینگ و IDW بهترین مدل برای پهنه‌بندی کیفی آبخوان انتخاب شد. نتایج نشان داد برای بیشتر شاخص‌‌های کیفی آب زیرزمینی بر اساس ارزیابی متقابل و RMSE، کوکریجینگ بهتر از سایر روشها شاخص‌‌های کیفی را شبیهسازی می‌کند. سپس، از میان پارامترهای کیفی دو پارامتر SAR و EC برای تعیین کیفیت آب آبیاری به روش ویلکوکس انتخاب شد و نقشههای پهنه‌بندی بر اساس این دو پارامتر با استفاده از امکانات زمین‌آماری نرم‌افزار ArcGIS نسخة 10 تهیه شد. نتایج تعیین کیفیت آب آبیاری در آبخوان نشان داد که 99 درصد سطح آبخوان بر اساس روش طبقهبندی ویلکوکس برای تعیین کیفیت آب آبیاری در ردة خوب (C2S1) و 1 درصد از سطح آبخوان در ردة متوسط (C3S1) قرار می‌گیرد. از نتایج پژوهش حاضر می‌توان در مدیریت آبخوان منطقه و همچنین مدیریت آبیاری در کشاورزی منطقه استفاده کرد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56961_c1116cb3a7926c97afdfa5b2c8f81cd3.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Regional flood frequency analysis using multiple regression method
(Case study: hydrometric stations of Qazvin province)تحلیل منطقه‌ای فراوانی سیلاب با استفاده از روش رگرسیون چندمتغیره (مطالعۀ موردی: ایستگاه‌های آب‌سنجی استان قزوین)8218335696410.22059/jrwm.2015.56964FAجمالمصفاییدکتری آبخیزداری، دانشگاه یزدداوداخضریاستادیار گروه مرتع و آبخیزداری دانشگاه ملایرسعیدرشوندعضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوینجوادعطاییکارشناس شرکت آب منطقه ای استان قزوینJournal Article20130430One of the important parameters in the design of flood control structures is to determine flood peak discharge for various return periods. A primary issue of planners in the face with flood is lack of data or insufficient data. One of the most reliable strategies is generalizing the results from sites with observed data to ungauged locations. The main goal of this study is regional flood frequency analysis using multiple regression method for Qazvin province of Iran. 8 out of 23 existing hydrometric station were removed because of the short-term statistics and construction of storage dam at upstream. The results of factor analysis showed that perimeter, equivalent diameter, time of concentration, length of main waterway and area were the main variables affecting flood magnitude. The remaining 15 stations were divided into two homogenous regions using cluster analysis. Homogeneity of these two regions was confirmed using homogeneity and heterogeneity tests of L-moments. Based on the best-fit criteria of Zdist, GNO distribution with the statistic of 0.29 has the best fit for the entire region but for one and two homogeneous regions, GLO and GPA distributions with the statistics equal to 0.09 & 1.56 have the best fit respectively. After calculating parameter values for selected distributions, discharges with different return periods were estimated for all stations. Then, regression relations were obtained between peak discharge and factors affecting flood peak for each return periods at two homogeneous regions. Peak discharges at ungauged locations can be estimated for different recurrence interval using these relationships.تعیین دبی اوج سیل برای دوره‌‌های برگشت مختلف یکی از پارامترهایِ مهمِ طراحیِ سازههای کنترل سیل است. مشکل عمدة برنامهریزان در مقابله با سیل فقدان داده یا بی‌کفایتی دادههای موجود است. تعمیم نتایج از مناطق دارای آمار به مناطق فاقد آمار یکی از مطمئنترین راهکارهاست. هدف اصلی این تحقیق نیز تحلیل منطقه‌ای فراوانی سیلاب در استان قزوین با استفاده از روش رگرسیون چندمتغیره است. از 23 ایستگاه هیدرومتری هشت ایستگاه، به دلیل آمار کوتاهمدت و وجود سد مخزنی در بالادست، حذف شد. تحلیل عاملی مشخص کرد که پنج عامل‌ـ محیط حوضه، قطر دایرة معادل، زمان تمرکز، طول آبراهة اصلی و مساحت حوضه‌ـ مهم‌ترین عوامل مؤثر در پیک سیلاب‌اند. پانزده ایستگاه باقی‌مانده، با به‌کارگیری تحلیل خوشهای، به دو منطقة همگن تقسیم و همگنی این نواحی با استفاده از آزمونهای همگنی گشتاورهای خطی تأیید شد. بر اساس معیار نکویی برازش (Zdist) گشتاورهای خطی، توزیع نرمال تعمیمیافته با آماره‌ای معادل 29/0 بهترین توزیع برای کل منطقه بود. اما، برای نواحی همگن 1 و 2 به‌ترتیب توزیعهای لجستیک تعمیمیافته و پارهتوی تعمیمیافته، با آماره‌هایی برابر با 09/0 و 56/1، دارای بهترین برازش بودند. پس از محاسبة مقادیر پارامترهای توزیعهای منتخب، مقادیر دبی با دورة بازگشتهای مختلف برای همة ایستگاهها برآورد شد. سپس، در هر منطقة همگن و برای هر دورة بازگشت، روابط رگرسیونی بین دبی حداکثر سیل و عوامل مؤثر بر دبی اوج سیلاب تهیه شد؛ با این روابط، می‌توان دبی اوج سیل با دورة بازگشتهای مختلف را در حوضه‌های فاقد آمار برآورد کرد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56964_d22050ea937ee457eeba22953aeea057.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Comparing plant functional types in an old-field and a natural rangeland vegetationمقایسۀ گروههای عملکردی گیاهی در اراضی دیم رهاشده و پوشش طبیعی مرتع8358515696510.22059/jrwm.2015.56965FAمحمدجنگجودانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهدفریبانوع دوستمربی گروه زیست‌شناسی، دانشکدة علوم پایه، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیای بهبهانفهیمهرفیعیکارشناسارشد زیست‌شناسی، دانشکدة علوم، دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20140102This research was conducted to compare plant functional types (PFT) and traits in an old-field (abandoned for 28 years) and a control site, in the Baharkish rangelands, Quchan, Iran. In the both sites, 40 randomized quadrates were established. Floristic list, frequency, canopy cover and 20 vegetative, phenological and morphological plant traits were measured for all plant species, within each quadrate. According to the Pearson correlation analysis, and by using R software, 9 plant traits including life form, plant canopy, reproduction mode, reserve organ, root type, leaf phenology, growth form, life cycle, and regeneration mode, were known as the major plant functional traits. Data classification and ordination were applied on a matrix of 9 traits ×112 species, by using CANOCO and TWINSPAN softwares. It led to identification of 5 plant functional types. Total canopy cover of two PFT was significantly (70%) reduced and that of three PFT’s were relatively (10-20%) increased in the abandoned field. In conclusions, plants being annual, therophyte, geophytes, and rhizomatus are tolerant, whereas those being perennial (phaneropyte, chemaphyte, hemicryptophyte), having tap root system, and wide canopy cover are known as sensitive to ploughing disturbance.این تحقیق به منظور مقایسة صفات و گروههای عملکردی گیاهی در مرتع شخم و رهاشده (پس از 28 سال) و مرتع قرق در منطقة بهارکیش قوچان در استان خراسان رضوی انجام شد. در دو سایت شخم‌خورده و شاهد چهل واحد نمونهبرداری یک متر مربعی به روش سیستماتیک تصادفی مستقر شد. در هر پلات فهرست گونههای گیاهی، فراوانی، پوشش تاجی و بیست صفت رویشی، فنولوژیکی و تولیدمثلی اندازه‌گیری و ثبت شد. بر اساس آنالیز همبستگی پیرسون، با استفاده از نرم‌افزار R، نُه صفت‌ـ شکل زیستی، تاج گیاه، روش تولیدمثل، ساختار ذخیرهای، نوع ریشه، دورة رویشی برگ، شکل رویشی، دورة زندگی و روش تکثیر‌ـ صفات عملکردی انتخاب شدند. طبقهبندی و رستهبندی دادهها در ماتریس نُه صفت در 112 گونه، با استفاده از نرمافزارهایCANOCO و TWINSPANS، به تفکیک پنج گروه عملکردی منجر شد. درصد پوشش کل دو گروه عملکردی در اراضی شخم‌خورده به طور معنی‌داری (70 درصد) کاهش یافت، ولی درصد پوشش سه گروه عملکردی به طور نسبی (10 ـ 20 درصد) افزایش یافت. بر اساس نتایج این تحقیق، گیاهان یک‌ساله با صفات و شکل زیستی تروفیت، ژئوفیت، ریزومدار در مقابل تخریب شخم مقاوم‌اند، ولی گیاهان چندساله (فانروفیت، کامفیت، همیکریپتوفیت) و گیاهانی که سیستم ریشهای راست و تاج پوشش گسترده دارند در مقابل تخریب ناشی از شخم حساس‌اند.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56965_6b358f801ada9141e413c0b7e7e360f0.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Mapping Soil degradation based on Geopedological method and GLASOD model using GIS in East Qazvin Provinceتهیۀ نقشۀ تخریب خاک بر مبنای روش ژئوپدولوژی و مدل گلاسود با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی در شرق استان قزوین8538675696710.22059/jrwm.2015.56967FAخالدحاجی ملکیدانشجوی دکتری علوم خاک دانشگاه زنجان0009-0007-9940-9330سیدروحالهموسویکارشناسارشد علوم خاک دانشگاه تهران0000-0002-7420-3746منوچهرگرجیدانشیار علوم خاک دانشگاه تهرانفریدونسرمدیاناستاد علوم خاک دانشگاه تهران0000-0001-9894-2765Journal Article20140225Nowadays, the importance of soil conservation in agriculture and natural resources, with the goal of preventing its deterioration and degradation are necessary. Soil and land degradation as a direct cause of the threat to the global environment and human welfare is evident. In this study soil degradation mapping was carried out in East Qazvin. Soil map using geopedological method by integration of information layer of lithology, geomorphic and pedogenic was prepared in ArcGIS9.3 software. Data from soil maps with field studies was used as input in GLASOD model and the soil degradation map was prepared. In this study soil map units was used as basis of soil degradation status investigating in the region. Results showed that less than 25% of the study area has a low degree of degradation and in the present circumstances do not require specific management actions, but in other parts of the region, with various degrees of soil degradation was observed. Soil chemical properties degradation include decrease of soil organic matter, loss of soil nutrients and soil salinity are the most important aspects affecting on soil degradation of region. At total of 16,630 hectares of land, about 4028 ,5987, 5128 and 866 respectively low, middle, high and very high soil degradation class are located. Thus according to the results to prevent the spread of this process in this area, management actions is recommended.امروزه، توجه به اهمیت حفاظت از منابع خاک در کشاورزی و منابع طبیعی با هدف جلوگیری از تخریب و انحطاط آن ضروری به نظر میرسد. تخریب خاک و اراضی، به منزلة عاملی مستقیم، در تهدید محیط زیست جهانی، رفاه انسان و جامعه مشهود است. این تحقیق به منظور تهیة نقشة تخریب خاک در شرق استان قزوین انجام شد. نقشة خاک منطقه، با استفاده از روش ژئوپدولوژی، از تلفیق لایههای اطلاعاتی لیتولوژیک، ژئومورفیک و پدوژنیک در محیط سامانة اطلاعات جغرافیایی تهیه شد. اطلاعات به‌دست‌آمده از نقشة خاک همراه مطالعات میدانی به عنوان ورودی در مدل گلاسود به کار برده شد و سرانجام نقشة تخریب خاک منطقه تهیه شد. در این تحقیق واحدهای نقشة خاک مبنای بررسی وضعیت تخریب در منطقه قرار گرفت. نتایج نشان داد کمتر از 25 درصد از اراضی مطالعه‌شده دارای درجة کم‌تخریب‌اند و در شرایط فعلی به مدیریت خاصی نیاز ندارند، ولی در سایر بخشهای منطقه تخریب خاک با درجات مختلف مشاهده شد. تخریب خواص شیمیایی خاک‌ـ شامل کاهش مواد آلی، هدررفت مواد غذایی و شوری خاکهاـ از مهم‌ترین جنبههای تأثیرگذار در روند تخریب خاکهای منطقه است. از مجموع 16630 هکتار اراضی مطالعه‌شده حدود 4028 هکتار از اراضی در کلاس تخریب کم، 5987 هکتار در کلاس تخریب متوسط، 5128 هکتار در کلاس تخریب زیاد و 866 هکتار در کلاس تخریب بسیار زیاد خاک قرار دارند. بنابراین، با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، اقدامات مدیریتی برای جلوگیری از گسترش این فرایند در منطقه پیشنهاد می‌شود.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56967_84e5594ae35c1e20d29ae569cfdd71f9.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Autecology study of Platychaete aucheri Boiss. in arid ecosystems, south of Fars provinceمطالعۀ بوم شناسی فردی گیاه ریش پهن .Platychaete aucheri Boiss در خشک بوم های جنوب فارس8698845696810.22059/jrwm.2015.56968FAغلام عباسقنبریانعضو هیئت‌علمی، بخش منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شیراززهرایزدان پناهکارشناسارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شیرازJournal Article20140529َAutecology of Platychaete aucheri Boiss. was studies in south parts of Fars. Climatic data, topography and soil characteristics , vegetation attributes and phenology of desire species were studies. The nutritive value in three major stages was determined. The results showed the plant is able to grow under conditions of low rainfall and high temperature , but has little tolerance to cold and frost . The habitat altitude ranges from 543 to 1120 meters above sea level, slope aspect of south and southeast and 7 to 80 percent slope. Average canopy cover of species is between 8.15 to 29 percent. The soils of habitats were neutral to alkaline, non-saline, poor in organic matter and nutrients and the texture is sandy loam. The protein content (%) decreases during phonological stages (at high level 4.53% in flowering stage), also this protein content alone do not satisfy the livestock requirements. Due to the essential oils, the deep root system, woody aerial parts and as well as hairy leaf and stem, grazing pressure can be tolerated. Generally, P.aucheri has several benefits such as adaptation to hot and dry habitats of southern Fars, grazing resistant of life form, attractiveness of beekeeping, uses in traditional medicine and valuable role in controlling water and wind erosion may be introducing and considering as a multiple use species in combat desertification projects and reclamation of winter south rangelands of the country. Knowing of best methods to propagation and successful establishment of this endemic species requires further research.در این پژوهش، بوم‌شناسی فردی گیاه بوتهای و انحصاری ایران با نام ریش‌پهن Platychaete aucheri Boiss. در بخشهای جنوبی استان فارس، که متعلق به ناحیة رویشی خلیج- عمانی است، مطالعه شد. اطلاعات اقلیمی، پستی و بلندی، خاک‌شناسی و ویژگی‌های تیپ گیاهی (تراکم به روش نزدیک‌ترین همسایه، تاج پوشش به روش ترانسکت نقطه‌ای) و فنولوژی گونه بررسی شد. همچنین، کیفیت علوفه در سه مرحلة مهم رشد گیاه‌ـ شامل رویشی، گل‌دهی و بذردهی‌ـ در آزمایشگاه تعیین شد. نتایج نشان داد گیاه P.auchri قادر به رویش در شرایط بارندگی اندک (بیشینة 285 میلیمتر) و دمای زیاد (بیشینة 6/49 درجة سانتی‌گراد) است؛ البته، اندکی در مقابل سرما و یخبندان تحمل دارد. این گیاه محدودة ارتفاعی از 543 تا 1120 متر از سطح دریا، جهات دامنه رو به جنوب و جنوب شرقی و شیبهای 7 تا 80 درصد را ترجیح میدهد. متوسط تاج پوشش این گونه از 8/15 تا 29 درصد متغیر است. خاک رویشگاههای مورد بررسی دارای بافت شنی- لومی و غیر شور و از نظر مواد آلی و عناصر غذایی فقیر است. با افزایش سن گیاه، میزان پروتئین موجود در اندام هوایی روندِ کاهشی را نشان میدهد و در بهترین حالت (53/4 درصد پروتئین در مرحلة گل‌دهی) نیز پروتئین موردِ نیازِ دام را برآورده نمیسازد. این گیاه، به دلیل دارابودن اسانس، سیستم ریشهای عمیق، اندامهای هوایی چوبی و کرک در سطح برگ و ساقه، به‌خوبی فشار چرای دام را تحمل می‌کند. به طور کلی، گیاه ریش‌پهن، به دلیل سازگاری با محیط گرم و خشک جنوب فارس (در محدودة مراتع شهرستانهای لار، لامرد، جهرم و داراب)، شکل رویشی بوتهای مقاوم به چرای دام، جذابیت در پرورش زنبور عسل، کاربردهای دارویی در طب سنتی و دارابودنِ نقشی باارزش در کنترل فرسایش آبی و بادی، گونهای چندمنظوره است و در طرحهای مقابله با بیابان‌زایی و احیای مراتع قشلاقی نواحی جنوب کشور می‌توان از آن استفاده کرد. آگاهی از روش‌های بهینة تکثیر و استقرار این گونة انحصاریِ ایران نیازمند پژوهشهای تکمیلی است.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56968_0fff3d32af80b4fa5a585d6fb54828c5.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222Investigation of the role of temporal distribution of precipitation on forage production value of the rangelandبررسی نقش زمان وقوع بارش در میزان تولید علوفۀ مراتع8858995697010.22059/jrwm.2015.56970FAمریمآذرخشیاستادیار دانشگاه تربت حیدریه، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، ایران0000-0001-9533-0296محمدمهدویاستاد دانشگاه تهران، دانشکدة منابع طبیعی، ایرانحسناحمدیاستاد دانشگاه تهران، دانشکدة منابع طبیعی، ایرانحسینارزانیاستاد دانشگاه تهران، دانشکدة منابع طبیعی، ایرانجلیلفرزادمهراستادیار دانشگاه تربت حیدریه، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، ایرانJournal Article20100812Plants cover composition, condition, trend, production, and grazing capacity of the rangeland change annually. In this research, the role of temporal rainfall distribution on rangeland production was assessed. This research had down in the rangelands of Ilam (with semiarid to semi humid climate) and Qom and Markazi (with arid to semiarid climate) provinces. By attention on plant cover maps in each province 10 main types of plant cover in Ilam, 8 types in Qom and 10 types in Markazi were selected. In these sites, relative factor to plant cover and soil contains: canopy cover, density, production, germination and, soil cover were measured along four 400m transects into 60 plots .the production of the graze able species was measured by clipping and weighting method. The regression techniques and correlation coefficient were used to the relation between production and precipitation. to determination the role of the temporal distribution of rainfall of the rangeland production, the relationship between rainfall and production was calculated in seven time steps contains. The results show that only 4% of the total forage production is explained by annual precipitation but in 96% cases there were related with start of growth season (March) and growth season(early March to late July).this result shows the importance of growth season precipitation on the forage yield in rangelands.مراتع از لحاظ ترکیب پوشش گیاهی، وضعیت، گرایش، تولید و ظرفیت چرایی هرساله دستخوش تغییراتی می‌شوند. این تغییرات اغلب تحت تأثیر دو عامل است: نوسانات اقلیمی و تصمیمات مدیریتی. در این تحقیق نقش پراکنش زمانی بارش بر تولید مراتع سه استان ایلام، قم و مرکزی ارزیابی شد. با بررسی نقشههای پوشش گیاهی، 10 تیپ در ایلام، 8 تیپ در قم و 10 تیپ در مرکزی انتخاب شد. در مناطق کلید رویشگاه‌ها هرساله فاکتورهای مربوط به پوشش و خاک از قبیل پوشش تاجی، تراکم، تولید، زادآوری و پوشش سطح خاک در زمان آمادگی مرتع در طول چهار ترانسکت 400 متری در 60 پلات اندازه‌گیری شد. تولید گونههای قابل چرای دام از روش قطع و توزین اندازه‌گیری شد. برای تعیین رابطة بارش و تولید از روابط رگرسیون و ضریب همبستگی استفاده شد. برای تعیین نقش زمان وقوع بارش در میزان تولید، رابطة بارش با تولید سالانة هر سایت در هفت پایة زمانی‌ـ شامل سال، بارش اسفند تا تیرماه، بارش بهمن تا تیرماه، بارش اسفند تا خرداد، بارش اسفند تا اردیبهشت، بارش اسفند و فروردین و بارش اسفند‌ـ محاسبه شد. نتایج این بررسی نشان داد که در سایت‌های مورد مطالعه فقط در 4 درصد موارد تولید کل با بارش سالانه رابطه داشته است و در 96 درصد سایت‌ها تولید کل با بارش اسفندماه (شروع فصل رشد) و بارش فصل رشد ارتباط دارد. این نتیجه اهمیت بارش فصل رشد را در میزان تولید گیاهان عرصة مراتع نشان میدهد.https://jrwm.ut.ac.ir/article_56970_fe6f5a3672271867ac4e12dd96e9ee28.pdfدانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهراننشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری5044-200868420151222English Abstractsچکیده انگلیسی1165747410.22059/jrwm.2015.57474FAJournal Article20160523https://jrwm.ut.ac.ir/article_57474_76303a8c2487b99966337b480cbef75e.pdf