دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Assessment and Mapping Desertification Risk in Roudab Region ارزیابی و پهنه‌بندی ریسک بیابان‌زایی منطقۀ روداب خراسان رضوی 789 804 61085 10.22059/jrwm.2017.61085 FA فاطمه آذریان دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد بیابان‌زدایی، دانشگاه زابل، ایران. سارا ولی زاده دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. پویان دهقان دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، پردیس کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. حسن خسروی هیأت علمی گروه احیاء مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2015 03 24 Iran is mostly consisted of arid and semi-arid areas. Rudab region, Sabzevar, is indicative of an area exposed to and affected by the risk of desertification. This study accordingly is aimed at assessing the risk of desertification using ESAs model, through mapping the risk of desertification. Initially, work units’ map was prepared based on which relevant indicators were valued. Then, relevant indices were prepared based on ESAs model using GIS. Finally, ESAI index was calculated for each work unit. After mapping the risk of desertification, desertification damages were evaluated. It was found out that the risk of desertification in Rudab can be classified at three classes i.e. class I, II, and III; and subclass III1 covered the biggest surface of the study area i.e. 44.48%. Based on desertification damage map, Rudab region is divided into five classes so that class III covering 35.20 percent of the area is the biggest area. Active sandy dune faces are prone to the highest risk of desertification since they entail significant risk factors and need to be paid due attention for desert greening programs. مناطق خشک و نیمه‌خشک سطح وسیعی از کشور را به خود اختصاص دادهاند. منطقۀ روداب سبزوار به‌عنوان نمونه‌ای بارز از مناطق بیابانی کشور می‌باشد که تحت تأثیر خطر بیابانزایی قرار گرفته است. هدف این مطالعه ارزیابی خطر بیابانزایی با استفاده از مدل ESAs و تهیه نقشۀ ریسک بیابانزایی می‌باشد. بر پایه این روش در ابتدا نقشۀ واحدهای کاری در منطقه به عنوان نقشۀ پایه برای ارزش‌دهی شاخص‌های مورد نظر تهیه شد. سپس شاخص‌های مورد بررسی بر اساس مدل ESAs و با استفاده از سامانۀ اطلاعات جغرافیایی تهیه شد و در نهایت شاخص ESAI برای هر واحدکاری محاسبه و پهنه‌بندی شد. نتایج نشان داد که منطقۀ روداب از نظر خطر بیابانزایی، در سه کلاس I، II و III قرار گرفته است که بیشترین سطح منطقه را زیرکلاس III1 با پوشش 48/44 درصد از سطح منطقه به خود اختصاص داده است. نقشۀ خسارت بیابانزایی منطقه روداب در پنج کلاس قرار گرفت به طوری که کلاس III با 20/35 درصد بیشترین سطح منطقه را پوشش داد. رخساره پهنه‌های ماسه‌ای فعال علاوه بر دارا بودن بالاترین خطر بیابانزایی، به دلیل برخورداری از عناصر در معرض خطر قابل توجه، بیشترین ریسک بیابانزایی را نیز به خود اختصاص داد که با توجه به خسارت شدید، انتظار می‌رود در اولویت برنامه‌های بیابانزدایی قرار گیرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61085_a0f538bac1541812105c68df13d90224.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 ? کیفیت علوفه گونه‌های مهم مرتعی در مراتع کوهستانی الموت قزوین و بادامستان زنجان 805 818 61091 10.22059/jrwm.2017.61091 FA حسین ارزانی استاد دانشکده منابع طبیعی،دانشگاه تهران، ایران. جواد معتمدی استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران. فرهاد آقاجانلو عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، ایران. سعید رشتوند عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، ایران. آذین زارعی دانشجوی دکتری مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، ایران. Journal Article 2017 02 06 ? آگاهی از کیفیت علوفه گیاهان مرتعی و شناخت ویژگی‌های ضد کیفی آنها، یکی از ملزومات اساسی در مدیریت تغذیه دام در مرتع است. به همین منظور در پژوهش حاضر، کیفیت علوفه 23 گونه مرتعی (Acantholimon flexuosum ، Agropyron trichophorum، Astragalus capax ، Astragalus demavandicus ، Astragalus micricephalus ، Astragalus vereciferom، Bromus tomentellus، Centaurea aucheri ، Centaurea virgata، Chaerophyllum macropodum، Cirsium haussknechtii ، Cousinia calocephala ، Cousinia esfandiari ، Euphorbia denticulate ، Festuca ovina، Hypericum scabrum، Nepeta heliotropifolia، Prangus ferulacea، Tanacetum polycephalum، Thymus kotschyanus، Verbascum speciosum ، Veronica orientalis و Vinca herbacea) موجود در ترکیب گیاهی مراتع کوهستانی الموت قزوین و بادامستان زنجان به عنوان مراتع معرف ناحیه رویشی ایران و تورانی، تعیین شد. برای این منظور در سه مرحله رشد (رشد رویشی، گلدهی و بذر دهی) از گونه‌های مذکور در سال 1387 نمونه‌برداری شد. سپس مقادیر شاخص‌های کیفیت علوفه در آنها تعیین گردید. برای مقایسه گونه‌ها و مراحل رشد از نظر شاخص‌های کیفیت علوفه، از تجزیه واریانس یک طرفه و به منظور مشاهده منابع تغییرات درون گروهی، از آزمون مقایسه دانکن استفاده شد. نتایج حاصل نشان داد که میانگین مقادیر پروتئین خام، ماده خشک قابل هضم و انرژی متابولیسمی گونه‌های مورد مطالعه در واحد وزن پوشش گیاهی در مراحل اولیه رشد مرتع (رشد رویشی و گلدهی)،‌ بیشتر و در مراحل پایانی رشد (مرحله بذردهی)، کمتر از حد بحرانی آن برای نیاز روزانه نگهداری واحد دامی است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61091_55b68e62da34b35f9b1fb4d1c29ce71c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 ؟ کاربرد روش آنتروپی حداکثر در مدل‌سازی پیش بینی پراکنش رویشگاه های گیاهی (مطالعۀ موردی: مراتع بخش خلجستان استان قم) 819 834 61093 10.22059/jrwm.2017.61093 FA حسین پیری صحراگرد استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران. محمدعلی زارع چاهوکی استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حسین آذرنیوند استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2014 11 09 ؟ پژوهش حاضر با هدف شناسایی مهمترین متغیرهای تأثیرگذار در پراکنش رویشگاههای مورد مطالعه و تهیۀ نقشه پیشبینی رویشگاهها با استفاده از روش آنتروپی حداکثر انجام شد. بدین منظور، بعد از تعیین واحدهای همگن نمونهبرداری با استفاده از نقشه رقومی ارتفاع و نقشۀ زمینشناسی با مقیاس 1:25000، نمونهبرداری از پوشش گیاهی به روش تصادفی - سیستماتیک انجام شد. سطح قطعات نمونه با توجه به نوع گونههای موجود به روش سطح حداقل بین 2 تا 25 متر مربع و تعداد آنها با توجه به تغییرات پوشش گیاهی و خصوصیات موردنظر برای اندازهگیری، با استفاده از روش آماری 60 پلات تعیین شد. برای نمونهبرداری از خاک نیز در هر رویشگاه هشت پروفیل حفر و از دو عمق 30-0 و 80-30 سانتیمتری نمونه گرفته شد و خصوصیات موردنظر در آزمایشگاه مورد اندازهگیری قرار گرفت. برای انجام مدل‌سازی به روش آنتروپی حداکثر، لایههای مربوط به متغیرهای محیطی با بهرهگیری از روش زمینآمار و سیستم اطلاعات جغرافیایی تهیه شد و مدلسازی پراکنش رویشگاهها با استفاده از نرمافزار MaxEnt انجام شد. بعد از اجرای مدل، بهمنظور ارزیابی دقّت طبقهبندی مدلها و میزان تطابق نقشههای واقعی و پیشبینی ضریب کاپا و آماره سطح زیر منحنی اندازهگیری شد. بر اساس نتایج، دقّت طبقهبندی مدلها در سطح قابل قبول قرار میگیرد و متغیرهای ارتفاع از سطح دریا، جهت، شیب، آهک، سنگریزه عمق اول و دوم خاک و سیلت عمق اول و دوم بیشترین تأثیر را در پراکنش رویشگاههای مورد مطالعه دارند. میزان تطابق بین نقشههای نقشههای پیشبینی و واقعی برای رویشگاه Artemisia aucheri –Astragalus glaucacanthus، در سطح عالی (کاپای 91/0) و برای رویشگاههای Amygdalus scoparia، Scariola orientalis- Stipa barbata و Pteropyrum olivieri- Stipa barbata در سطح خیلیخوب قرار میگیرد (به‌ترتیب کاپای 8/0، 83/0 و 79/0). این نتایج نشان میدهد که روش آنتروپی حداکثر یک روش زایا و تولیدی است و مدلهای حاصل از آن میتواند به آسانی توسط متخصصین مورد تفسیر قرار گیرد که این ویژگی از نظر کاربردی بسیار حائز اهمیّت است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61093_c47a43c4458ba973a20aa2fb04dbb38d.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 ? تحلیل الگوی ساختاری شبکۀ دست‌اندرکاران سازمانی مدیریت منابع آب با هدف استقرارنظام مدیریت یکپارچۀ منابع آب در دشت گرمسار 835 849 61092 10.22059/jrwm.2017.61092 FA وحید جعفریان دانشجوی دکتری بیابانزدایی، دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. محمدرضا یزدانی استادیار دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. محمد رحیمی استادیار دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. مهدی قربانی دانشیار دانشکده منابع‌طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2016 06 19 ? شناسایی و تحلیل دست‌اندرکاران سازمانی، یکی از الزامات مدیریت یکپارچۀ منابع آب مبتنی بر همکاری به شمار می‌رود. بر اساس روش تحلیل شبکه‌ای می‌توان جنبه‌های ساختاری شبکه دست‌اندرکاران سازمانی را با نگاهی جامع‌نگر و قابل‌اندازه‌گیری، ارزیابی نموده و نقش و موقعیت آنها را برای استقرار نظام منسجم و هماهنگ مدیریت منابع آب مورد بررسی قرار داد. این پژوهش با هدف تحلیل شبکۀ تبادل اطلاعات و همکاری در بین دست‌اندرکاران سازمانی مرتبط با مدیریت منابع آب در دشت گرمسار صورت گرفت. دست‌اندرکاران مرتبط در این تحقیق بر اساس نقش و موقعیتی که در شبکه مدیریت منابع آب دارند به سه زیرگروه توسعه‌ای، حفاظتی و واسطه‌ای تقسیم شده و میزان انسجام، پایداری و تاب‌آوری شبکه بر اساس پیوند تبادل اطلاعات و همکاری و محاسبه شاخص‌های کمی و ریاضی سطح کلان شبکه شامل تراکم، دوسویگی پیوندها، انتقال‌یافتگی و فاصله ژئودزیک مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج تحقیق، میزان انسجام سازمانی در بین زیرگروه‌های مورد مطالعه، متوازن نبوده و در مورد سازمان‌های واسطه‌ای در سطح بسیار ضعیف تا ضعیف می‌باشد و همچنین میزان پایداری و تاب‌آوری شبکۀ مدیریت منابع آب به میزان ضعیف ارزیابی شده است. علاوه بر این، نتایج تحقیق نشان‌دهنده وجود تعارضاتی است که به‎خصوص بین سازمان‌های توسعه‌ای و سازمان‌های حفاظتی در فرآیند همکاری برای مدیریت مشارکتی منابع آب وجود دارد. این تحقیق با توجه به نتایج حاصله، انجام اقدامات زیربنایی ازجمله ظرفیت‌سازی و توانمندسازی دست‌اندرکاران را برای استقرار نظام مدیریت یکپارچه منابع آب در منطقۀ مورد مطالعه توصیه نموده است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61092_5c587f59cfdd5de42c0031112188419c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Assessing the Effects of Socio-Economic Issues on Social Cohesion of Nomads (Case study: Shahsavan Nomads, Sabalan Mountain Range) ارزیابی اثرات مسائل اجتماعی و اقتصادی بر انسجام اجتماعی عشایر (مطالعۀ موردی: عشایر ایل شاهسون دامنه‌های کوه سبلان) 851 861 61186 10.22059/jrwm.2017.61186 FA عسگر حسین زاده دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. قدرت اله حیدری استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. حسین بارانی دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. حسن زالی استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. احسان زندی اصفهان عضو هیئت علمی موسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران. Journal Article 2015 10 17 Nomadic migration has been a way of living in Iran from ancient times. Although this way of life has changed in different periods, the intensity of these changes has an origin in social, political and security issues in addition to livestock and rangelands. The population of the study area is 70 and a number of 58 people were selected using Cochran formula. In the present study, questionnaires were used and data collection was performed using interview. To measure social integration, five factors were used which were included in the questionnaire including customary rights, within group-trust, tribal and local trust, confidence and awareness of the projects provided by the government, and legal protection. Cronbach's Alpha coefficient for the social integration was calculated to be 0.88 and the correlation between social integration and the factors including beneficiaries’ literacy, the history of exploitation, annual income from animal husbandry and the number of livestock was analyzed through Pearson test using SPSS software. It was revealed that there was a direct and significant relationship between social integration and annual revenue of animal husbandry and the history of exploitation while social integration had a significant inverse relationship with the number of livestock, indicating a close relationship between the nomadic community and their social integration. Nomadic community needs should be provided in the form of nomad's social integration. Finally, the tribal system of the country should be viewed as a cultural heritage and it should not be measured by modern development indicators. کوچندگی از گذشته‌های دور یکی از شیوه‌های معیشت در سرزمین ایران بوده است. علیرغم اینکه این شیوۀ زندگی در دوره‌های مختلف تغییراتی کرده است، اما شدت و ضعف آن علاوه بر دام و مرتع، منشاء اجتماعی، سیاسی و امنیتی نیز داشته است. بنابراین بررسی انسجام اجتماعی و فرهنگی عشایر حائز اهمیت فراوانی است. جامعۀ آمـاری منطقۀ مورد نظر 70 نفر بوده است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 58 نمونه (نفر) انتخاب گردید. ابزار تحقیق پرسشنامه بوده و روش جمعآوری اطلاعات با استفاده از تکنیک‌های مشاهده، مصاحبه انجام گرفت. برای اندازهگیری انسجام اجتماعی از 5 گویه استفاده شده است که در داخل پرسشنامهها گنجانده شده بودند و شامل رعایت حقوق عرفی، اعتماد درونگروهی، اعتماد قومی و محلی، اعتماد و میزان آگاهی از طرحهای ارائه شده از طرف دولت، حمایت قانون است. میزان ضریب الفای کرونباخ برای انسجام اجتماعی 88/0 بدست آمده و با استفاده از نرم افزار SPSS میزان همبستگی انسجام اجتماعی از طریق آزمون پیرسون با فاکتورهایی مانند، سابقه بهرهبرداران، میزان درآمد سالانه از دامداری و تعداد دام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج بهدست آمده نشان میدهد بین میزان انسجام اجتماعی با میزان درآمد سالانه از دامداری و سابقۀ بهرهبرداران رابطه مستقیم معنیدار و با تعداد دام رابطه عکس معنیداری وجود دارد. که این نشان‌دهندۀ رابطۀ تنگاتنگ جامعۀ عشایری با انسجام اجتماعی آنهاست. پس نیازهای جامعه عشایری باید در قالب انسجام اجتماعی آنها تأمین‌شود. در آخر به نظام عشایری کشور باید بهصورت یک میراث فرهنگی نگریست و نباید آن را با شاخصهای‌توسعۀ امروزی سنجید.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61186_f1a2d786b8737812ee53dc263d071e27.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Evaluation of Logistic Regression Efficiency in Mapping Flood Susceptibility ارزیابی کارایی مدل رگرسیون لجستیک در تهیۀ نقشۀ حساسیت به وقوع سیل 863 876 61187 10.22059/jrwm.2017.61187 FA خه بات خسروی دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکدۀ مناب طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. ادریس معروفی نیا دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مهاباد، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، مهاباد، ایران. ابراهیم نوحانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد دزفول، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دزفول، ایران. کامران چپی استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Journal Article 2015 12 01 In order to prevent any damages which can be caused by flood at Haraz watershed in the Mazandaran province, it is essential to prepare a flood susceptibility map using logistic regression. About 211 flood locations and 211 non-flood locations were first recognized. Ten flood conditioning factors such as Slope, plan curvature, altitude, distance from river, topographic wetness index (TWI), stream power index (SPI), rainfall, landuse and normalized differences vegetative index (NDVI) were then identified. The maps of all affecting factors were prepared using ArcGIS10.1, ENVI 5.1 and SAGA GIS2 software and they were exported to raster formats. Flood locations were randomly divided into two groups: 70% (151 flood locations) and 30% (60 flood locations) for modeling and validation, respectively. Enter method was selected for weighing the 10 factors in SPSS.18. The factors with their corresponding weights were used in the ArcGIS software for generation of flood susceptibility map. The map was divided into 5 classes. ROC curve and area under curve (AUC) are used for the validation of derived map. The results indicated that for prediction rate, the AUC is 78.3%; thus, the logistic regression has a reasonable accuracy for flood susceptibility mapping. The findings of this research are useful and necessary for scholars, the Mazandaran Regional Water Authority (MRWA), Ministry of Energy, and other agriculture and natural resources-related organizations in order for mitigating losses and damages during flooding events. در راستای جلوگیری از هرگونه خسارات ناشی از سیل، نقشۀ حساسیت به وقوع سیل برای حوضۀ آبخیز هراز در استان مازندران توسط روش رگرسیون لجستیک تهیه گردید. ابتدا 211 نقطه سیلگیر و 211 نقطۀ غیر سیلگیر شناسایی شدند. در دومین مرحله 10 فاکتور مؤثر در وقوع سیل که شامل شیب، انحنای زمین، طبقات ارتفاعی، فاصله از رودخانه، شاخص رطوبت، توپوگرافی، شاخص توان آبراهه، بارندگی، کاربری اراضی و NDVI میباشد، مشخص گردید. نقشههای رقومی کلیۀ پارامترها با استفاده از نرمافزارهای ArcGIS 10.1، ENVI 5.1 و SAGAGIS 2 با فرمت رستری تهیه شدند. موقعیت های سیل‌گیر به صورت تصادفی به دو گروه 70 درصد (151) و 30 درصد (60) به ترتیب برای مدل‌سازی برای اعتبارسنجی تقسیم شدند. وزن لایه‌های مورد استفاده با روش Enter توسط نرم‌افزار SPSS.18 مشخص گردید و در نهایت وزن‌های تعیین شده به همراه لایۀ فاکتورهای مؤثر در وقوع سیل به محیط GIS 10.1 وارد گردید و نقشۀ نهایی تهیه گردید. نقشه حساسیت به وقوع سیل تهیه شده به 5 کلاس طبقه بندی شد. برای اطمینان از صحت نقشۀ تهیه شده، از منحنی ROC و سطح زیر منحنی آن استفاده شد. نتایج نشان داد که برای میزان پیش‌بینی، سطح زیرمنحنی برابر با 3/78 درصد میباشد، پس روش رگرسیون لجستیک دارای صحت قابل قبول جهت تهیۀ نقشۀ حساسیت به وقوع سیل میباشد. طبق مدل رگرسیون لجستیک، مهمترین فاکتورهای مؤثر در سیل به ترتیب شامل شاخص رطوبت توپوگرافی، انحنای زمین و شیب میباشد. نتایج این تحقیق میتواند برای محققان مختلف، شرکت سهامی آب منطقهای مازندران، وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و ادارات منابعطبیعی، جهت کاهش خسارات در مواقع سیلابی مفید و ضروری میباشد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61187_4ce727282b1e057c7252fd850bae2854.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Vulnerability Assessment; a Strategy for Sustainable Rangeland Management(Case Study: Lowland Rangelands of Aran-v-Bidgol County, Isfahan) ارزیابی آسیب پذیری، راهکاری برای مدیریت پایدار مراتع (مطالعۀ موردی: مراتع قشلاقی شهرستان آران و بیدگل استان اصفهان) 877 893 61189 10.22059/jrwm.2017.61189 FA ولی اله رئوفی راد دانشجوی دکتری مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. قدرت اله حیدری استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. حسین آزادی هیأت علمی گروه جغرافیا، دانشگاه گنت بلژیک، ایران. جمشید قربانی دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. Journal Article 2015 08 04 The purpose of this study was to assess socio-economic vulnerability in lowland rangelands of Aran-v-Bidgol County. Accordingly, the most important socio-economic indices were identified using literature review. The sample size was calculated based on Cochran’s formula. Data was collected using a researcher-made questionnaire. A panel of experts and Cronbach’s alpha coefficient approved respectively the content validity and reliability of the questionnaire. Me-Bar and Valdez's vulnerability formula was applied to assess the socio-economic vulnerability. Results showed that “presence of experts in rangelands”, “local problems and the collapse of past utilization systems” and “number of rangeland users” were the most important indices of social vulnerability. Findings further indicated that “life expenses of rangeland users”, “number of livestock of rangeland users”, “economic status of rangeland users”, “livestock type” and “increasing prices” are the most important indices of economic vulnerability. The results also identified that more accuracy can be obtained to assess rangelands vulnerability by integrating social and economic factors at local scale. Therefore, policy-makers and rangeland managers and practitioners should pay more attention to socioeconomic factors at local scales to sustainable rangeland management. مطالعۀ حاضر با هدف سنجش آسیبپذیری اجتماعی-اقتصادی بهرهبرداران مراتع قشلاقی شهرستان آران و بیدگل استان اصفهان انجام شد. بدین منظور، با استفاده از مرور ادبیات و نظرات صاحبنظران، مهمترین شاخصهای اجتماعی-اقتصادی مراتع استخراج شد. جوامع آماری تحقیق شامل بهرهبرداران مراتع قشلاقی، مراتع قشلاقی و کارشناسان مراتع بودند که حجم نمونه در هر کدام از این جوامع با استفاده از فرمول کوکران تعیین شد. با استفاده از پرسشنامه، نظرات کارشناسان و بهرهبرداران مرتعی در رابطه با شاخص‌های اجتماعی-اقتصادی اخذ شد. روایی پرسشنامه با استفاده از نظرات طیفی از کارشناسان و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تعیین شد. در مرحله آخر، با استفاده از فرمول پیشنهادی میبار و والدز (2005) سنجش آسیبپذیری صورت گرفت. یافته‌های پژوهش نشان میدهد که پارامترهای حضور کارشناسان در مراتع، مشکلات محلی و فروپاشی نظامهای بهرهبرداری گذشته و تعداد بهرهبردار بیشترین تأثیر را در آسیبپذیری اجتماعی مراتع دارند. همچنین پارامترهای هزینههای زندگی، تعداد دام، وضع اقتصادی بهرهبرداران مرتعی، نوع دام و افزایش قیمتها به ترتیب بیشترین تأثیر را در آسیبپذیری اقتصادی مراتع دارند. از طرف دیگر، تلفیق شاخصهای اجتماعی-اقتصادی در سطح سامان عرفی، آسیبپذیری مراتع را بهتر میتواند نمایان سازد. بنابراین در برنامهریزیهای مدیریتی مراتع باید به شرایط اجتماعی- اقتصادی بهرهبرداران در سطحی پایینتر از ملی یا منطقهایی (در سطح سامان عرفی) توجه کافی داشت. نتایج چنین مطالعاتی میتواند در بردارنده دستاوردهای مثبت و مناسبی برای مسئولان مدیریت مراتع باشد، تا آنان را از این منظر، در مدیریت، حفظ و احیاء مراتع یاری رساند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61189_fb398e990f5b414ed0e7be2c3b80cd0a.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Effects of Simulation Burning on Soil Moisture, Physical and Chemical Properties under Controlled Conditions بررسی اثر دماهای بالا بر ویژگی های رطوبتی و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در شرایط کنترل شده 895 905 61188 10.22059/jrwm.2017.61188 FA زهره سپهری دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. زینب جعفریان دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. عطا کاویان دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران قدرت اله حیدری استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران. Journal Article 2013 01 07 Since fire effects on soil properties, awareness about effects of fire on soil is important for fire management. This study was carried out to investigate effects of fire on hydrological, physical and chemical properties of soil in Charat rangeland of Savadkuh. Sampling was performed in two plant types Astragalus gossypinus and Artemisia aucheri, 120 soil samples were gathered. Experimental design was factorial design based on complete randomized design with three repeat. Five prepared treatments for Experiment were control soil, burned soil with burner and burned in oven at 100, 300 and 500 °C. Soil characteristics including the texture, saturation moisture, pH, organic matter, field capacity, wilting point, available water and retention capacity were measured in the laboratory. Results showed that percent of sand and pH increased but percent of saturation moisture, silt and clay decreased as temperature increased. On the whole, fire and heat have decreased soil potential of keeping moisture and infiltration considerably. As physical and chemical properties of soil change, especially hydrological ones, living environment of soil microorganisms and plant roots change as well. Besides, amount of runoff and erosion increases. از آنجاییکه آتش سبب تغییر خصوصیات خاک میشود؛ آگاهی از اثرات آتشسوزی بر روی خاک جهت مدیریت مراتع پس از آتش‌سوزی اهمیت دارد. مطالعهای برای بررسی تأثیر آتش بر روی خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و هیدرولوژیکی خاک مرتع در منطقۀ چرات شهرستان سوادکوه انجام گرفت. نمونهبرداری در دو تیپ گیاهی Astragalus gossypinusو Artemisia aucheri انجام و تعداد 120 نمونه خاک برداشت شد. طرح آزمایش به صورت فاکتوریل با پایه کاملاً تصادفی با ۳ تکرار بود. پنج تیمار شامل خاک شاهد، خاک سوخته با مشعل و خاک سوخته در کوره با دمای ۱۰۰،۳۰۰ و ۵۰۰ درجه سانتیگراد برای آزمایش آماده گردید. در آزمایشگاه ویژگیهای بافت، رطوبت اشباع، pH، ماده آلی، ظرفیت زراعی، نقطه پژمردگی، رطوبت در دسترس و ظرفیت نگهداری اندازهگیری شدند. نتایج نشان داد که با افزایش دما درصد ذرات شن و pH خاک افزایش و درصد رس، سیلت و رطوبت اشباع کاهش یافت. در مجموع حرارت و آتش بهطور قابل توجهی پتانسیل خاک برای نگهداری رطوبت و نفوذپذیری را کاهش داده است. در نتیجه با تغییر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خصوصاً هیدرولوژیکی خاک، محیط زندگی میکروارگانیسمها و ریشههای گیاهان تغییر کرده و میزان رواناب و فرسایش افزایش مییابد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61188_48597ea3aee5546bac6b6bb9e46db948.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Estimating Biomass using Landsat Satellite Images (Case study: Marak, Birjand) تخمین بیوماس با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست(مطالعۀ موردی: حوزۀ مرک، بیرجند) 907 920 61190 10.22059/jrwm.2017.61190 FA سحر صباغ زاده کارشناس ارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه یزد، ایران. محمد زارع استادیار، گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران. محمد حسین مختاری استادیار گروه علوم خاک، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران. Journal Article 2014 12 03 Vegetation is an important component of each global ecosystem. Determining of the biomass of plant is important to assess its impact upon climate, soil erosion, and as well for management of natural resources. The aim of this study was to estimate biomass using vegetation indices based on remote sensing. The Landsat 8 data of May 2013 and field studies coinciding with field imaging in Marac (South Khorasan province) were used. Tamarix plant biomass measured in 30 random plots of 11 vegetation indices including DVI, IPVI, NDVI, PVI, RVI, SAVI, TSAVI, WDVI, and Tasselcap were used to estimate biomass of Tamarix.Then, using cluster analysis, vegetation indices were divided into three groups among which SAVI, RVI , and IPVI were chosen. The results showed that indexes which consider soil factors are more accurate than other measures. In this study, biomass map was prepared using the SAVI index. پوشش گیاهی به عنوان یکی از مهمترین اجزای هر اکوسیستم بهشمار میرود. تعیین بیوماس هر گیاه بهمنظور تاًثیر آن بر اقلیم، فرسایش خاک و مدیریت منابعطبیعی بسیار ضروری است. هدف از این تحقیق، برآورد بیوماس با استفاده از شاخصهای پوشش گیاهی مبتنی بر سنجش از دور است. در این تحقیق از دادههای ماهوارهای لندست 8، مربوط به اردیبهشت ماه 1393 و مطالعات میدانی همزمان با تاریخ تصویربرداری در حوزه مرک (خراسان جنوبی) استفاده گردید. میزان بیوماس گیاه تاغ در 30 پلات تصادفی اندازهگیری و از 11 شاخص پوشش گیاهی شامل DVI, IPVI, NDVI, PVI, RVI, SAVI, TSAVI, WDVI, و Tasselcap بهمنظور برآورد بیوماس گیاه تاغ (زرد تاغ) استفاده شد. سپس با استفاده از آنالیز خوشهای شاخصهای گیاهی به سه گروه تقسیم شدند که از بین این سه گروه، شاخص SAVI و شاخص IPVI و RVI انتخاب شدند. نتایج نشان داد شاخصهایی که ضرایب خاک را در نظر میگیرند نسبت به سایر شاخصها از دقت بالاتری برخوردارند. در این تحقیق با استفاده از شاخص SAVI نقشه بیوماس تهیه شد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61190_caafa921dbed434c95df912ef1070df1.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Evaluating the Trend of Spatial and Temporal Changes in Groundwater Quality in Jiroft Plain بررسی روند تغییرات مکانی و زمانی کیفیت آب‌ زیرزمینی در دشت جیرفت 921 932 61192 10.22059/jrwm.2017.61192 FA فرشاد سلیمانی ساردو دانشجوی دکترای بیابان زدایی، مربی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، ایران. ناصر برومند استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، ایران. علی اذره دانش آموخته دکترای مدیریت بیایان، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2015 09 07 In recent decades, increasing population growth and development of agriculture have increased groundwater consumption and decreased the quality of groundwater resources of most parts of the country. Given the importance of this issue, present study investigates the spatial and temporal changes in parameters of calcium, magnesium, pH, chloride, sodium sulfate and water in Jiroft plain. The data was obtained from 40 wells in the region of Kerman province over which in 2002-2012 water harvesting and qualitative analysis had been done. In this regard, after normalizing the data, the accuracy of different geo-statistical methods including the Kriging and inverse distance weighted were evaluated and then the map of the spatial zoning was prepared in the software quality parameters ArcGIS9.3 using the best method of interpolation. The results showed that the amount of pH, Sodium, Chlorine, and Sulfate increased but the amount of calcium and magnesium declined. But in general, in 2012the quality of groundwater resources of Jiroft plain decreased compared to 2002 and the trend of changes showed water quality reduces toward the South and West. در دهه‌های اخیر افزایش روزافزون جمعیت و توسعه اراضی کشاورزی، سبب افزایش بی‌رویه از منابع آب‌ زیرزمینی و تشدید کاهش کیفیت آب در اکثر مناطق کشور شده است. از این رو با توجه به اهمیت موضوع در این پژوهش، به بررسی روند تغییرات مکانی و زمانی پارامترهای کلسیم، منیزیم، اسیدیته، کلر، سولفات و سدیم آب ‌زیرزمینی در دشت جیرفت پرداخته شده است. بدین منظور از اطلاعات 40 چاه که توسط آب منطقه‌ای استان کرمان در ‌سال‌های1391-1381 برداشت و آنالیزهای کیفی روی آن صورت گرفته بود، استفاده گردید. در این راستا پس از نرمال کردن داده‌ها، به ارزیابی دقت روش‌های مختلف زمین آمار شامل کریجینگ و عکس فاصله وزن‌دار پرداخته و سپس نقشۀ پهنه‌بندی تغییرات مکانی پارامترهای کیفی آب زیرزمینی در محیط نرم افزاری Arc‌GIS9.3 با استفاده از بهترین روش درون‌یابی تهیه شد. نتایج این بررسی نشان داد که میزان پارامترهای اسیدیته، سدیم، کلر و سولفات در آب بیشتر شده و میزان کلسیم و منیزیم نیز کاهش پیدا کرده است. اما کیفیت منابع آب زیرزمینی دشت جیرفت در حالت کلی در سال 1391 نسبت به سال 1381، کاهش یافته است و روند تغییرات به صورتی است که هر چه به سمت جنوب و غرب برویم کیفیت آب کاهش می‌یابدکه علت اصلی آن را وجود سازندهایی از جنس ژیپس و هالیت در قسمتهای جنوب و غرب منطقه مورد مطالعه دانست.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61192_2d709510a43dc5e8388fcc290de3f4fc.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Comparative Study of the Hydraulic Thresholds of Gully Erosion Flow in Different Land Uses (Case Study: Ghasreshirin, Kermanshah, Iran) بررسی مقایسه‏ای آستانه های هیدرولیک جریان فرسایش خندقی در کاربری‌های مختلف اراضی (مطالعۀ موردی: منطقۀ قصرشیرین، استان کرمانشاه) 931 947 61191 10.22059/jrwm.2017.61191 FA خسرو شهبازی استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، ایران. علی سلاجقه استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. محمد جعفری استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. حسن احمدی استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. علی اکبر نظری سامانی دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. محمد خسروشاهی دانشیار پژوهشی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، تهران، ایران. Journal Article 2016 05 22 Negative impacts of gully erosion in marl areas are severe due to improper landuse practices such as irrigation, tillage, overgrazing and degradation of vegetation cover. The objective of this research was to evaluate hydraulic flow thresholds of gully erosion in the agriculture (AG), fair rangeland (FR) and poor rangeland (PR) areas in the Qasre-shirin, Kermanshah, Iran. Nine flumes were performed in the field to determine the critical values of hydraulic parameters including flow discharge, velocity, Froude and Reynolds numbers, Darsi resistance coefficient, shear tension, head-cut dimensions as well as vegetation cover. Results showed that respective critical value of discharge as the gulling thresholds for AG,FR and PR was 1.53, 12.0 and 4.49 li/s indicating significantly higher (p<0.05%) in the FR due to higher vegetation cover. In addition, there were no significant differences for flow disturbance based on Froude number, while the respective value of Rinuldze number in the AG, FR and WR were obtained 3113, 26092 and 9525 significantly higher in the FR. Furthermore, the critical level of shear tension for gully formation in the AG, FR and WR were found 12.12, 14.01 and 9.28 Nm-2, respectively showing significant differences among them. Finally, it is concluded that hydraulic flow parameters as the gully triggering are strongly affected by vegetation cover through landue practices so that higher plant cover in the FR was the key factor resulting in significant enhancement of gully. پیامدهای فرسایش خندقی در اراضی مارنی به‏دلیل استفادۀ نامناسب از اراضی از جمله آبیاری و شخم غیراصولی، چرای دام و تخریب پوشش گیاهی قابل توجه است. هدف از این پژوهش مقایسۀ آستانه‏های هیدرولیک جریان در سه کاربری کشاورزی، مرتع متوسط و مرتع فقیر بود که در اراضی مارنی منطقۀ قصرشیرین در استان کرمانشاه به‏عمل آمد. به این منظور، با استقرار نه پلات صحرایی (فلوم) در کاربری‏ها، ویژگی‏های هیدرولیک جریان مؤثر بر آستانه‏های فرسایش خندقی شامل دبی، سرعت جریان، اعداد فرود و رینولدز، ضریب دارسی، تنش برشی، پوشش گیاهی و ابعاد بالاکند مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این تحقیق نشان داد که آستانه حداقل دبی برای ایجاد بالاکند در کاربری‏های کشاورزی، مرتع متوسط و مرتع فقیر به ترتیب 53/1، 0/12 و 49/4 لیتر در ثانیه بود که در کاربری مرتع متوسط به دلیل داشتن پوشش گیاهی متراکم‏تر بیشتر بود. عدد فرود در کاربریها با هم اختلاف معنی‏دار نداشتد، اما عدد رینولدز به ترتیب کاربریهای کشاورزی، مرتع متوسط و فقیر 3113، 26092 و 9525 بهدست آمد که در کاربری مرتع متوسط بیشتر بود. متوسط تنش برشی در آستانۀ فرسایش خندقی برای کاربری‏های کشاورزی، مرتع متوسط و مرتع فقیر به ترتیب 12/12، 01/14 و28/9 نیوتن بر متر مربع بود که در هر سه کاربری با هم تفاوت معنی‏داری داشتند. بنا بر نتایج این تحقیق، نوع کاربری اراضی نقش تعیین کننده‏ای از طریق تغییر پوشش گیاهی در آستانۀ هیدرولیک جریان دارد و به همین دلیل کاربری مرتع متوسط با پوشش گیاهی نسبتاً متراکم‏ نقش کلیدی در افزایش آستانه‏های فرسایش خندقی داشتند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61191_8fa8930f8977a4bc84b845feeb40503c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Role of Livestock Management on Vegetation Properties in Summer Rangelands of Chahr Bagh, Golestan نقش مدیریت چرای دام بر خصوصیات پوشش گیاهی در مراتع ییلاقی چهار باغ استان گلستان 949 961 61193 10.22059/jrwm.2017.61193 FA اسماعیل شیدای کرکج فارغ التحصیل دکترای علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. جواد معتمدی استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران. فاطمه علیلو دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. حمید سیروسی دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. Journal Article 2014 07 19 Grazing management is one of the basic elements in managing rangeland ecosystems. Proper use of grazing lands in order to achieve optimal efficiency and maintain the sustainability of rangeland ecosystems is the purpose of grazing management. In order to evaluate the response of vegetation to grazing in summer rangelands of Chahar Bagh region of Golestan province, vegetation density, vegetation cover and functional properties were measured at five different grazing sites. Thus, using the statistics method of samples and regarding the size of the dominant plants canopy, 20 plots 1*1 meter by using a systematic- random method was considered in order to do sampling in each site and the density, and vegetation cover were recorded within each plot. Finally, parameters were analyzed using Duncan test and analysis of variance and the vegetation compositions of sites were compared using cluster analysis and Jaccard's coefficient of similarity. Results showed that the grazing intensity have significant effect on the vegetation. As grazing intensity increased, the density of desirable species decreased and density of undesirable species increased. So, the enclosure site had the highest desirable species density. Moreover, some functional types such as perennials, Hemicryptophytes, Chamephytes, grasses and decreaser plants significantly reduce with increasing grazing intensity. The greatest increase belongs to grasses with density of 9.8 and class I of palatability with density of 22.8 in enclosure site. Between functional groups, grass life form had the greatest increases in enclosure site with the cover of 19.65 percent. According to results of clustering and similarity index, pen surrounding and watering sites had similar vegetation composition. Enclosure and key area also had similar composition. In general, it can be concluded that increase in grazing intensity has caused negative changes in vegetation in study sites and the changes in watering area, village vicinity and pen area clearly observed. So, using of the management methods in order to improve vegetation indices and pushing it toward balance is recommended. مدیریت چرا یکی از موارد اساسی در مدیریت اکوسیستمهای مرتعی بوده و هدف از آن استفاده بهینه از مناطق تحت چرا به‌منظور دستیابی به بازده مطلوب و حفظ پایداری اکوسیستمهای مرتعی است. برای ارزیابی پاسخ پوشش گیاهی به چرا در مراتع ییلاقی چهارباغ استان گلستان در پنج منطقه مختلف چرایی، تراکم گیاهی، درصد تاج پوشش گیاهی و خصوصیات عملکردی اندازهگیری شد. به‌این‌ترتیب با استفاده از روش آماری و با توجه به اندازه تاج پوشش گیاهان غالب منطقه، در حدود 20 پلات با اندازه یک مترمربعی و بهرهگیری از روش سیستماتیک- تصادفی جهت نمونهبرداری برای هر سایت در نظر گرفته شد و میزان درصد تاج پوشش گونهها و تراکم گیاهی (تعداد در واحد سطح) در داخل هر پلات یادداشت گردید. با استفاده از تجزیه واریانس و آزمون دانکن میانگین پارامترهای مورد بررسی تجزیه و تحلیل شد و با استفاده از روش آنالیز خوشهای و ضریب جاکارد ترکیب پوشش گیاهی از نظر شباهت در شدتهای مختلف چرا مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج نشان داد که شدت چرا تأثیر معنیداری روی پوشش گیاهی منطقه دارد. به‌طوری‌که با افزایش شدت چرا از تراکم گونههای مطلوب کاسته و بر تراکم گونههای نامطلوب افزوده میشود. منطقه قرق دارای بیشترین مقدار تراکم گونه‌های مطلوب مرتعی است. برخی خصوصیات عملکردی نظیر چندسالهها، همی کریپتوفیتها، کاموفیتها، گندمیان و گیاهان کم‌شونده به‌طور معنیداری با افزایش چرا کاهش پیدا کردند. بیشترین افزایش مربوط به فرم رویشی گندمیان با میزان تراکم 8/9 و کلاس خوشخوراکی I با میزان تراکم 8/22 بوده که مربوط به منطقه قرق است. در مورد گروههای عملکردی نیز فرم رویشی گندمیان با میانگین تاج پوشش 65/19 درصد بیشترین افزایش را در منطقه قرق داراست. سایتهای آبشخور و حریم آغل، قرق و کلید از نظر ترکیب پوشش گیاهی به هم مشابهاند. به‌طورکلی میتوان نتیجهگیری نمود که افزایش شدت چرا در منطقه مورد مطالعه باعث ایجاد تغییرات منفی در پوشش گیاهی گردیده و این تغییرات در مناطق چرایی آبشخور، حریم آغل و روستا کاملاً مشهود است. لذا استفاده از روشهای مدیریت چرا در منطقه جهت بهبود شاخصهای پوشش گیاهی و سوق دادن پوشش گیاهی به سمت تعادل توصیه میگردد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61193_6b45ec904f05e05a8f42d91158baca90.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Statistical Comparison of IMERG and TMPA 3B42V7 Level-3 Precipitation Products of TRMM and GPM (Case Study: Kashafrud Basin, Khorasan Razavi Province) مقایسه آماری بین محصولات IMERG و TMPA 3B42V7 در سطح سه داده های بارشی GPMو TRMM (مطالعه موردی: حوضه آبریز کشف رود، استان خراسان رضوی) 963 981 61194 10.22059/jrwm.2017.61194 FA سیده مریم علی بخشی دانشجو دکترای مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد. ایران. علیرضا فرید حسینی دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد. ایران. کامران داوری دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد. ایران. امین علیزاده استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد. ایران. هنری مونیکا گاسچا استاد دانشگاه ITC، هلند. Journal Article 2016 06 05 Satellite precipitation products have been used in scientific studies in global and regional scales from several decades ago. The purpose of this research is quantitative comparison between TRMM and GPM precipitation products in Kashafrud basin. The important point about these products is their accuracy and pixel size. GPM satellite launched on 28th February 2014 and there is no research in Iran and few in the world. This research aims to assess GPM and its predecessor i.e. TRMM products in comparison with 34 ground rain gauge stations in the basin. Comparisons are done in basin and gauge spatial scales and each in daily and monthly time scales. For validation, the statistical metrics including RMSE, MAE, CC, BIAS, FAR, POD and CSI are used. The results indicated that generally the 3B42V7 product from TRMM has higher accuracy than IMERG product from GPM in our study region. IMERG product only in monthly and basin scale has better accuracy in comparison to 3B42V7 product. Regarding time scale comparison, monthly analysis showed higher accuracy. RMSE value for TMPA product in daily time scale for rain gauge and basin scale is 1.88 and 1.55 and in monthly scales is 2.87 and 2.77, respectively. Also, RMSE for IMERG product in rain gauge and basin in daily time scale is 2.43 and 2.3 and for monthly time scale 3.64 and 2.56, respectively. دادههای ماهوارهای بارش از چند دهه قبل وارد مطالعات علمی در مقیاسهای منطقهای و جهانی شدهاند. هدف از این پژوهش، مقایسۀ کمی محصولات بارش ماهوارۀ TRMM و ماهوارۀ GPMدر حوضۀ آبریز کشفرود است. مسئله مهم در مورد این دادهها دقت و اندازۀ پیکسل آنها است. ماهواره GPM در تاریخ 28 فوریه 2014 به فضا پرتاب شده و تاکنون مطالعهای در ایران انجام نشده و در سایر نقاط جهان به ندرت انجام گرفته است. این تحقیق قصد دارد تا به ارزیابی دادههای بارش GPM و ماهوارۀ قبلی همتایش یعنی TRMM در مقایسه با دادههای 34 ایستگاه بارانسنجی حوضۀ مذکور برای اعتبارسنجی دقت دادههای بارش ماهوارهای بپردازد. برای مقایسه از مقیاس مکانی با دو روش مقایسۀ حوضهای و ایستگاهی و همچنین مقیاس زمانی روزانه و ماهانه استفاده گردید. برای اعتبارسنجی از معیارهای آماری RMSE، MAE،CC، BIAS، FAR، POD و CSI استفاده شد. نتایج نشان داد که، به طورکلی دادۀ بارش 3B42V7 متعلق به ماهوارۀ TRMM دقت بالاتری از دادۀ IMERG متعلق به ماهوارۀ GPM در منطقه دارد. دادههای IMERG تنها در مقایسۀ زمانی ماهانه و حوضه دقت بالاتری نسبت به دادۀ 3B42V7 داشت. در ارزیابی مقیاسهای زمانی مقیاس ماهانه دقت بهتری را نشان میدهد. میزان RMSEبرای دادۀ TMPAدر مقیاس روزانه در سطح ایستگاه و حوضه به ترتیب برابر 88/1 و 55/1 و در مقیاس ماهانه برابر 87/2و 77/2 است. همچنین میزان RMSE برای دادۀIMERG در سطح ایستگاه و حوضه در دورۀ روزانه برابر 43/2 و 3/2 و در دورۀ ماهانه برابر 64/3 و 56/2 است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61194_3dd8e9db945881c38c95143fed58f0a3.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Assessment of Flood Water Spreading Projects on Soil Characteristics in Yazd Province ارزیابی تاثیر پروژه‌های پخش سیلاب بر ویژگی‌های خاک در استان یزد 983 997 61202 10.22059/jrwm.2017.61202 FA محمد رضا فاضل پور عقدائی دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران. حسین ملکی نژاد دانشیار دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران. محمدرضا اختصاصی استاد دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران. جلال برخورداری عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد، ایران. اصغر زارع چاهوکی فارغ التحصیل دکترای آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، ایران Journal Article 2015 06 17 Given the widespread distribution of flood water spreading areas and variety of main effective parameters in their design and implementation, assessment of the performance of system components located in different areas of the country is necessary so that optimal patterns can be achieved. This research was done to assess the impact of the flood water spreading projects on soil characteristics in Yazd (Bafg, Herat and Mehriz flood spreading projects). To this end, in the first to the third spreading basin of projects and three a control sites were selected. Then, 99 soil samples in profiles were collected at five depths and physical and chemical properties were studied in the laboratory. Statistical analysis was performed by independent t-test. The results showed physical and chemical properties of soil is not significantly different from controls in Bafgh flood water spreading projects. In Herat, some parameters such as Electrical Conductivity, pH, Calcium and Potassium in the limited depths was significantly different but in Mehriz, most chemical parameters showed significant difference and decreasing trend. The results showed water infiltration and leaching of soil in the Mehriz area was more than others, while less in Herat and the least in Bafg. با توجه به پراکنش و گستردگی مناطق مناسب احداث سامانه‌های بهره‌برداری از سیلاب و گوناگونی پارامترهای اصلی مؤثر در طراحی و اجرای آنها، ارزیابی عملکرد اجزای سامانه‌های احداث شده در مناطق مختلف کشور را جهت دستیابی به الگوهای بهینه ضروری مینماید. این تحقیق به منظور ارزیابی تأثیر پروژههای پخش سیلاب بر ویژگیهای خاک در استان یزد (عرصههای پخش سیلاب بافق، هرات و مهریز) انجام گردید. بدین منظور در بندهای اول تا سوم هر سیستم پخش سیلاب و در سه نقطه مجاور عرصهها به عنوان شاهد اقدام به حفر پروفیل خاک گردید. 99 نمونه خاک در پنج عمق از پروفیلها جمعآوری شد و در آزمایشگاه از نظر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی بررسی گردید. تجزیه و تحلیل نتایج با آزمون تی مستقل انجام شد. نتایج نشان داد که خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در عرصۀ پخش سیلاب بافق با شاهد تفاوت معنیداری نداشته است. در هرات در برخی پارامترها نظیر هدایت الکتریکی، واکنش اشباع خاک، کلسیم و پتاسیم در عمقهای محدودی تفاوت معنیداری داشته، ولی در مهریز در بیشتر پارامترهای شیمیایی مورد بررسی تفاوت معنی‌دار و روند کاهشی داشته است. نتایج بیانگر نفوذ بیشتر آب در منطقه مهریز و شستشوی عناصر خاک بوده، این در حالی است که در هرات نفوذ کمتر و در بافق از روند کاهشی بیشتری برخوردار بوده است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61202_574c8b3aee64b6f5052f10c2e958e99c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Temporal and Spatial Patterns in Rangeland according to Indegenious Knowledge of Boirahmad Tribe بازشناسی الگوهای زمانی و مکانی در مرتع از دیدگاه دانش بومی عشایر کوچرو ایل بویراحمد 999 1015 61518 10.22059/jrwm.2017.61518 FA محمد رحیم فروزه استادیار دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. غلامعلی حشمتی استاد دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان ایران. حسین بارانی دانشیار گروه مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2015 10 16 Iran is a country with an ancient culture. During a long time, its inhabitants have created various classifications, nominalizations and technologies on the basis of preference and innovation in different fields in order to adapt with the events happening around. These rich sources of knowledge are being eroded with an unimaginable speed that is in fact a part of the process of local indigenous culture destruction. Accordingly, their data collection and protection are of importance. This study aimed to record the knowledge of nomads of Boirahmad tribe about time and place recognition, playing an important role in forming their various activities in rangeland. The research was done in Dilegan Rangeland that is the summer quarter residence of nomads and located in cold weather regions of Kohgiloie and Boirahmad province. Participatory observation was used for data collection. Regarding the knowledge of experienced sheepherds about temporal and spatial components, interviews were divided in two parts, interview with sheepherds and others. By applying free interviewing and participatory observation, the required data for local calender and rangeland identification were recorded. Finally the interview notes were analyzed via content analysis method. Results show that nomads had local daily and yearly calendar in their knowledge, regulating their activities in accordance with. Daily calendar consists of 12 parts that different parts of a day are named accordingly. Also in their yearly calendar different times of the year are classified in 13 various time units which nomads' annual activities (such as migration, harvesting edible and medicinal plants,…) are set based on this calendar. As it was previously mentioned, it is recommended that the classification and naming patterns of time and place in rural and tribal traditional system be more investigated by rangeland management authorities and researchers of habitat prediction. Thus, it will give the possibility of more realistic analysis of the following research and also offered more practical solutions to advance the goals. ایران کشوری است با فرهنگ کهن که طی زمانهای طولانی ساکنان آن برای تطبیق با حوادث و رویدادهای اطراف خود بنا به سلیقه و ابتکارات محلی در زمینههای مختلف، طبقهبندیها، اسامی و فنآوریهای گوناگونی را بوجود آوردهاند. این منابع غنی دانش با سرعتی غیر قابل تصور در حال فرسایش هستند که در واقع بخشی از فرآیند تخریب فرهنگهای محلی و بومی است؛ لذا حفاظت و گردآوری این اطلاعات از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه سعی شد تا بخشی از دانش عشایر ایل بویراحمد در زمینۀ بازشناسی زمان و مکان که نقش چشمگیری را در شکلدهی فعالیتهای گوناگون بهرهبرداری در عرصۀ مرتع ایفا میکند بررسی و مکتوب گردد. این مطالعه در مرتع دیلگان که در زمرۀ مناطق سردسیری استان کهگیلویه و بویراحمد بوده و سکونتگاه ییلاقی طوایفی از عشایر ایل بویر احمد است، صورت پذیرفت. جهت جمعآوری اطلاعات از پژوهش مشارکتی بهره گرفته شد. با توجه به اشراف شبانان مجرب به اجزای زمانی و مکانی، مصاحبهها به دو قسمت مصاحبه از شبانان و سایر افراد تقسیم گردید و از طریق مصاحبۀ آزاد و مشاهده ضمن کار، اطلاعات لازم دربارۀ دانش ایشان نسبت به تقویم محلی و شناسایی مکانهای پیرامون در مرتع کاوش و ثبت شد. در نهایت متن مصاحبهها به شیوۀ تحلیل محتوا تجزیه و ترکیب شده است. نتایج این بررسی مبین آن است که بومیان منطقه در دانش روایی خود تقویم روزانه و سالانهای دارند که فعالیتهای خود را بر طبق آن تنظیم مینمایند. تقویم روزانه ایشان شامل دوازده بخش است که زمانهای مختلف شبانه روز بر مبنای آن نامگذاری میشود. همچنین در تقویم سالانۀ ایشان، ایام مختلف سال در سیزده واحد زمانی متفاوت طبقهبندی شده است که فعالیتهای سالانه عشایر (نظیر کوچ، برداشت محصول، برداشت گیاهان خوراکی و دارویی و ...) منطبق با این تقویم روایی صورت میپذیرد. با توجه به آنچه که گفته شد توصیه میشود موضوع شناسایی الگوهای طبقهبندی و نامگذاری زمان و مکان در نظامهای سنتی روستایی و ایلیاتی از ناحیه متولیان مدیریت مرتع مورد تحقیق بیشتر قرار گیرد تا امکان تحلیل واقع بینانهتری از زمینۀ تحقیق پیش رویشان فراهم شده و راهکارهای عملیتری نیز در جهت پیشبرد اهداف ارائه گردد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61518_395ed65a3297968a20505d5821cd527d.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Investigating Geology Impact upon Flood Occurrence (Case Study: Joneghan Watershed Basin, Shahr-e-Kord) بررسی اثر زمین شناسی بر سیل خیزی (مطالعه موردی: حوزه آبخیز جونقان واقع در شهر کرد) 1017 1030 61317 10.22059/jrwm.2017.61317 FA سادات فیض نیا استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران مریم موسویان دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. زهره عبداللهیان دهکردی دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه شهرکرد، ایران. خدیجه ابراهیمی درچه دانش آموخته کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی Journal Article 2015 08 25 <span style="line-height: 150%; font-family: 'Times New Roman',serif; font-size: 12pt; mso-fareast-font-family: Calibri; mso-bidi-font-size: 13.0pt; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Physical characteristics of drainage basins such as geological materials, landuse type and vegetation cover, soil type, surface permeability, depth of underground water table, topographical conditions and drainage are important factors in flood occurrence which affect prevailing equations on water movement in drainage and determine storage capacity of drainage basins. Geology is one of the most important factors affecting flood occurrence of drainage basin. In this study it is attempted to investigate the effect of geology factor on flood occurrence in Joneghan drainage basin, Shahr-e – Koord, using a new method. In this respect, after preparing base maps consisting of slope amount , geology , landuse , erodibility of geological material , soil depth and drainage pattern , studies were performed in two stages as follows: In the first stage, flood occurrence of hill slopes of each sub- catchment was investigated. For doing so, work unit map was prepared using slope and infiltration maps. Then in each sub-catchment, land use, erodibility of geological materials and soil depth were overlaid with work unit map one by one and dually. In the second stage, flood occurrence of drainage was investigated as follows: First, longitudinal profile of main drainage of each subcatchment was prepared using GIS. For investigation of flood occurrence of drainages, slope and permeability of geological units were used. The results of the first stage showed that permeability, slope, erodibility of geological materials and soil depth have the greatest effect on flood occurrence, respectively. Also based on this four – factor method, subcatchments were divided into five flood occurrence classes as follow: low, low to medium, medium, relatively high, and high. The results of the second stage showed that drainage flood occurrence belongs to two classes of low to medium and medium. By combining slope and drainage flood occurrence, it can be concluded that the third subcatchment with medium flood occurrence is more susceptible to flood relative to other subcatchments. With regard to the results of the present study, it can be concluded that geology has high impact on flood occurrence and permeability of geological materials decrease flood occurrence in the basin. خصوصیات فیزیکی حوزههای آبخیز از قبیل شرایط زمین‏شناسی، نوع استفاده از زمین و پوشش گیاهی، نوع خاک، وضعیت نفوذپذیری سطحی، عمق سفره آب زیرزمینی و زهکشی عوامل مهم در وقوع سیل میباشد که بر معادلات حاکم بر حرکت آب در آبراهه تاثیر داشته و تعیین کننده ظرفیت ذخیره آبراهه می‏باشد. عوامل زمین‏شناسی از عوامل مهم تأثیرگذار بر سیل‏خیزی حوزه می‏باشد. در این مطالعه سعی شده است با کاربرد روشی جدید، تاثیر عامل زمین‏شناسی بر سیل‏خیزی حوزه آبخیز جونقان واقع در شهرکرد مورد بررسی قرار گیرد. در این راستا، بعد از تهیه نقشه‏های پایه (شامل نقشه میزان شیب، زمین‏شناسی، کاربری اراضی، حساسیت مواد زمین شناسی به فرسایش، عمق خاک و شبکه زهکشی)، مطالعات اصلی طی دو مرحله به شرح زیر صورت گرفت. در مرحله اول به بررسی سیل‏خیزی دامنه‏ای در زیر حوزه‏ها پرداخته شد. برای این کار نقشه واحدکاری بر مبنای نقشه شیب و نفوذ پذیری تهیه شده و در هر زیرحوزه نقشه‏های کاربری اراضی، حساسیت به فرسایش و عمق خاک به صورت تکی و دوتایی با نقشه واحدکاری روی هم قرار گذاشته شد. مرحله دوم بررسی سیل‏خیزی آبراهه‏ای است که طی آن ابتدا به جدا کردن آبراهه‏های اصلی هر زیرحوزه و ترسیم پروفیل طولی آنها در محیط GIS اقدام شد. برای بررسی سیل‏خیزی آبراهه‏ای منطقه، عوامل شیب و نفوذپذیری مدنظر قرار گرفته شد. نتایج مرحله اول نشان دادند که به ترتیب پارامترهای نفوذپذیری سازند، شیب، حساسیت به فرسایش و عمق خاک بیشترین تأثیر را روی سیل‏خیزی دارند. همچنین بر اساس این روش چهار عامله، زیر حوزه‏ها از نظر سیل‏خیزی به پنج طبقه (کم، کم تا متوسط، متوسط، نسبتا زیاد، زیاد) تقسیم شدند. نتایج مرحله دوم نشان داد که سیل‏خیزی آبراهه‏ها در کلاس‏های کم تا متوسط و متوسط قرار گرفته‏اند. به طور کلی با در نظر گرفتن سیل‏خیزی سطح دامنه و آبراهه نتیجه می‏گیریم که زیرحوزه سوم با کلاس سیل‏خیزی متوسط نسبت به سایر زیر حوزه‏ها سیل‏خیزتر میباشد. با توجه به نتایج مطالعه حاضر می‏توان گفت که زمینشناسی در این منطقه تأثیر زیادی بر سیل‏خیزی دارد به طوری که نفودپذیر بودن جنس سازندهای حوزه باعث کاهش سیل‏خیزی می‏گردد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61317_fa64f5b0cf4a1512bcb0de0482f870b2.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 ؟ ارزشگذاری اقتصادی کارکرد حفظ حاصلخیزی خاک در اکوسیستم های مرتعی احیاء شده مناطق خشک (مطالعه موردی: پروژه بین المللی ترسیب کربن خراسان جنوبی) 1031 1042 61095 10.22059/jrwm.2017.61095 FA یاسر قاسمی آریان دانشجوی دکتری بیابان زدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حسین آذرنیوند استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. علی کیانی راد عضو هیئت علمی مؤسسۀ ‌پژوهش‌های ‌برنامه‌ریزی، اقتصاد‌کشاورزی و توسعه روستایی، ایران. Journal Article 2015 09 01 ؟ حفظ و نگهداری خاک و جلوگیری از رخداد و تشدید فرسایش از مهمترین کارکردهای محیط زیستی مراتع به حساب میآید. به همین دلیل برآورد هزینههای فرسایش خاک از موضوعاتی است که در سالهای اخیر مورد توجه اقتصاد دانان محیطزیست، کشاورزی و برنامهریزان توسعة اقتصادی قرار گرفته است .هدف از تحقیق حاضر، استفاده از روش جایگزینی مواد مغذی جهت تعیین میزان افزایش ارزش اقتصادی حفظ حاصلخیزی خاک در مراتع احیاء شده توسط پروژۀ بینالمللی ترسیب کربن در منطقۀ حسین آباد غیناب استان خراسان جنوبی، طی سالهای 1393-1388 میباشد. برای آشکار شدن بیشتر نقش افزایش پوشش گیاهی بر افزایش ارزش حفظ حاصلخیزی خاک، مراتع تخریب یافته همجوار، بهعنوان شاهد در نظر گرفته شد و مبنای مقایسه قرار گرفت. جهت انجام تحقیق ابتدا اطلاعات مربوط به میزان هدررفت خاک و مقادیر عناصر غذایی خاک شامل نیتروژن، فسفر و پتاسیم (NPK) حفظ شده در اثر فعالیتهای احیایی انجام گرفته، برای سالهای 92-88 از گزارشات پایش و ارزیابی پروژۀ بینالمللی ترسیب کربن استخراج گردید و برای تعیین این مقادیر برای سال 93، برآورد میزان فرسایش بادی با استفاده از مدل اریفر (IRIFR) صورت گرفت. همچنین برای اندازهگیری مقادیر NPK از پروفیلهای حفر شده در محدودههای مورد مطالعه و مناطق شاهد، نمونههای خاک برداشت گردید و پس از الک نمودن و انتقال نمونههای خاک به آزمایشگاه خاکشناسی، مقدار NPK اندازهگیری شد. مقدار خاک حفظ شده برای هر سال از تفاضل مقادیر فرسایش خاک در منطقه احیاء شده و منطقه شاهد تعیین گردید و در آن مقدار NPK حفظ شده مشخص شد. در ادامه با برآورد هزینههای لازم برای جایگزین نمودن عناصر حفظ شده خاک(NPK) ، با استفاده از کودهای شیمیایی، ارزش اقتصادی خاک حفظ شده برآورد گردید. نتایج نشان داد ارزش منافع حاصل از کارکرد حفظ حاصلخیزی خاک در نتیجۀ افزایش پوشش گیاهی با احتساب ارزش آتی برای سال پایه 1393، 94/1 میلیارد ریال میباشد. بنابراین ارزش اقتصادی هر هکتار مرتع در این منطقه بر اساس این کارکرد در طول سالهای پس از اجرای پروژه، 5/367244 ریال است. بدیهی است اگر هزینۀ نیروی کار برای کودپاشی و هزینۀ بازسازی خسارتهای ناشی از فرسایش خاک نیز در محاسبات منظور شود ارزش مرتع از حیث حفظ حاصلخیزی خاک و کاهش فرسایش، بهتر نشان داده خواهد شد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61095_a520a9231998583aaa77f8c244c71a07.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Numerical Analysis of Applying Quantitative and Qualitative Scenarios on Khezel Aquifer in Hamedan Province with MODFLOW & MT3DMS Models بررسی عددی اعمال سناریوهای کمی و کیفی بر آبخوان دشت خزل استان همدان با مدل هایMODFLOW و MT3DMS 1043 1062 61519 10.22059/jrwm.2017.61519 FA رسول قبادیان دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه، ایران زینب بهرامی کارشناس ارشد، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه، ایران Journal Article 2016 03 22 Increased exploitation of groundwater besides recent periods of drought caused a negative balance in Khezel aquifer located in Hamedan province, Iran. From 2000 to 2010, groundwater surface drop was estimated 5.8 meters. With regard to high potential of GMS in using GIS and careful stratification of the aquifer, GMS was used in present study to investigate and predict the groundwater table fluctuations in Khezel aquifer. Thus, Quantitative modeling was performed using MODFLOW model. The model was calibrated (using trial and error method) in two conditions: steady state (in september 2009) and transient state (from October 2009 to July 2010). Also, the quantitative model validated for August 2010. The impact of groundwater artificial recharge (within 31 injection wells for 5 months from October to March) was evaluated by calibrated model. Results showed maximum rise of water level was 19 cm in April. Next, in the same flow simulation stress periods, qualitative modeling was carried out by MT3DMS model. Optimum values of longitudinal dispersion and distribution coefficient were achieved by trial and error method and the qualitative model was calibrated. Statistical results of qualitative modeling are as follow: R2=0.98, slope of regresion line (y=1.0079x), mean error (ME=4.56 ppm) and RMSE=3.36%. Finally, dispersion of point source pollution (leaching pit) was investigated as a scenario. The result indicated that the radius of influence of leaching pits varies from 150 to 200 m in different areas. In continue, in the same flow simulation stress periods , qualitative modeling was carried out by MT3DMS model. Optimimum valuse of longitudinal dispersion and distribution coefficient were achived By trial and error method and the qualitative model was calibrated. Statistical results of qualitative modelling including: R2=0.98, slope of regresion line (y=1.0079x), mean erroe(ME=4.56 ppm) and RMSE=3.36%. Finally, dispersion of point source pollution (leaching pit) was investigated as a scenario. The result indicated that, the radius impact of leaching pit varying from 150 to 200 m. افزایش بهره برداری همراه با دورههای خشکسالی، باعث بیلان منفی دشت خزل واقع در استان همدان شده است. مقدار افت از سال 79 تا 89 به میزان 8/5 متر برآورد شده است. با توجه به قابلیت بالای GMS در استفاده از GIS و همچنین لایهبندی دقیق آبخواندر این تحقیق به منظور بررسی نوسانات سطح آب زیرزمینی دشت خزل از آن استفاده شد. بدین ترتیب که مدل کمی آبخوان با کد MODFLOW در بسته ترمافزار مذکور تهیه و در دو حالت جریان ماندگار (مهرماه 1388) و جریان غیرماندگار (از آبانماه 1388 تا مردادماه 1389) واسنجی و در شهریورماه 1389 صحتسنجی شد. سپس با مدل کالیبره شده تأثیر اجرای طرح تغذیه مصنوعی آبخوان به مدت 5 ماه از اواخر مهر تا اواخر اسفند ( توسط 31چاه تزریق) بررسی شد. نتایج نشان داد با پاسخ مثبت آبخوان، حداکثر میزان بالا آمدگی سطح آب زیر زمینی دشت به مقدار 19 سانتیمتر در فروردین ماه بود. در ادامه مدل کیفی آبخوان با کد MT3DMS تهیه و برای همان دورهی شبیهسازی جریان، با کالیبراسیون مقادیر ضریب پراکندگی طولی مواد آبخوان و ضریب توزیع (به روش سعی و خطا) واسنجی شد. مقادیر ضریب همبستگی (98/0)، شیب خط رگرسیون (0079/1)، میانگین خطا (56/4) و جذر میانگین مربعات خطا (36/3%) نشان از واسنجی مناسب مدل کیفی برای شبیهسازی انتشار آلودگی و اعمال سناریوهای مختلف دارد. انتشار آلودگی چاههای فاضلاب به عنوان یک سناریو ارزیابی شد. نتایج نشان داد شعاع تأثیر چاههای فاضلاب در نقاط مختلف حدود 150 تا 200 متر میباشد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61519_cf812cd8aa743bfa3fa8edfd3ed979d6.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Investigation of the Effects of Different Land Uses on Some Chemical Properties of Soil in Jamalabad Region of Baft County بررسی اثر کاربری های مختلف اراضی بر برخی خصوصیات شیمیایی خاک در منطقۀ جمال آباد شهرستان بافت. 1063 1073 61520 10.22059/jrwm.2017.61520 FA صدیقه محمدی استادیار گروه اکولوژی، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته، کرمان، ایران Journal Article 2014 02 05 This research was done to investigate the effects of change in land use on chemical soil properties in Jamalabad region of Baft county of Kerman province. The experiment was conducted in six sites with the same ecological condition as non grazed site (NG) for 10 years, a moderately grazed site (MG) and a heavily grazed site (HG), a dry farming site of barley and wheat (D), a long time fallow site for 5 years (F) and a plowed Glycyrrhiza glabra site (Gl T). Soil samples were collected from two soil horizons (0-15 and 15-30 centimeters) based on a randomized complete blocked design with six replications from each horizon in 2013. Samples were sent to laboratory for soil chemical properties as organic carbon, total nitrogen, available phosphorus, available potassium, PH and electrical conductivity. The results indicated that Land use change significantly decreased organic carbon, potassium content, available phosphorous and nitrogen content as 58.2, 21, 23.5 and 71 percent in dry farming site and 58, 17.3, 19 and 60 percent in plowed Glycyrrhiza glabra site compared to non grazed site. A decreasing trend of organic carbon was seen in moderately and heavily grazed sites in comparison to non grazed site as 42 and 56 percent, respectively. Available potassium of moderately and non grazed sites were maximum. Total nitrogen of soil in moderately and heavily grazed sites was decreased in comparison to non grazed site as 0.035 and 0.04 percent. PH of soil was significantly changed only between non grazed and plowed Glycyrrhiza glabra site (Gl T). Electrical conductivity of soil was increased in dry farming site (165 percent) and heavily grazed site (140 percent) in comparison to non grazed site. According to negative effects of land use change on soil quality and remaining this harmful effect after release of dry farming lands, our recommendation to natural resources offices are programs preventing rangeland occupying, minimizing giving off rangelands, rehabilitation of released dry farming by pioneer plants and improvement of soil qualities in root collection designs of Glycyrrhiza glabra. این تحقیق به منظور تعیین اثر تغییر کاربری اراضی بر خصوصیات شیمیایی خاک در منطقۀ جمال آباد شهرستان بافت استان کرمان انجام شد. برای این منظور 6 سایت با شرایط اکولوژیکی مشابه شامل مرتع قرق ده ساله (NG)، مرتع تحت چرای شدید (HG)، مرتع با گونۀ غالب شیرین بیان (Glycyrrhiza glabra) و تحت چرای متوسط (MG)، اراضی شخمخورده جهت برداشت شیرین بیان (Gl T)، دیمزار گندم و جو (D) و دیمزار رهاشده به مدت پنج سال (F) جهت مطالعه انتخاب شدند. عمل نمونهگیری خاک از عمق 15-0 و 30-15 سانتیمتری در سایتهای فوق در اواسط آبان با 6 تکرار از هر عمق برداشت شد و به آزمایشگاه جهت آنالیز خصوصیات شیمیایی خاک شامل کربن آلی خاک، نیتروژن کل، فسفر قابلجذب، پتاسیم قابلجذب، اسیدیته و هدایت الکتریکی خاک ارسال شد. نتایج نشان داد که تغییر کاربری اراضی مرتعی باعث کاهش معنیدار متغیرهای کربن آلی، پتاسیم قابلجذب، فسفر قابلجذب و نیتروژن خاک با نرخی به ترتیب معادل 2/58، 21، 5/23 و 71 درصد در سایت دیمزار و 58، 19، 3/17 و 60 درصد در سایت اراضی شخم خورده جهت برداشت شیرین بیان نسبت به عرصههای طبیعی شد. روند کاهشی 42 و 56 درصدی کربن آلی خاک به ترتیب در سایت چرای متعادل و سایت چرای سنگین درمقایسه با سایت قرق مشاهده شد. میزان پتاسیم قابل جذب سایت چرای متوسط و قرق در یک دسته و بیشترین میزان بود. نیتروژن خاک سایت تحت چرای متوسط و سنگین نسبت به قرق کاهشی به ترتیب به میزان 035/0 و 04/0 درصد داشت. فقط بین نوع کاربری قرق و اراضی شخمخورده جهت برداشت شیرین بیان تفاوت معنیداری از نظر اسیدیته خاک قابل مشاهده است. افزایش شوری خاک در سایت دیمزار (با نرخی معادل 165 درصد) و سایت چرای سنگین (140 درصد) در مقایسه با قرق مشاهده شد. با توجه کاهش به خصوصیات کیفی خاک در اثر تغییر کاربری و باقی ماندن این اثر حتی بعد از رها کردن اراضی دیمزار طبق نتایج این تحقیق، پیشنهاد میشود برنامههای پیشگیری از تصرف اراضی مرتعی، به حداقل رساندن واگذاری عرصههای مرتعی، احیای دیمزارهای رهاشده با گونههای کمتوقع مرتعی و بهبود بخشیدن به خصوصیات کیفی خاک در طرحهای بهرهبرداری از گیاه دارویی شیرین بیان در سرلوحۀ امور دستگاههای اجرایی ادارات منابعطبیعی قرار گیرند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61520_78cc248388d595a85479bd712775ea2a.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 ? پایش و پهنه بندی خصوصیات خشکسالی هواشناسی با استفاده از مدل زنجیرۀ مارکوف و روش های زمین آمار (مطالعۀ موردی: استان قزوین) 1075 1099 61094 10.22059/jrwm.2017.61094 FA فاطمه مقصود دانشجوی دکتری،‌‌‌ دانشکده منابع‌طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. آرش ملکیان دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه‌ تهران، کرج، ایران. محسن محسنی ساروی استاد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. ام البنین بذرافشان استادیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران. Journal Article 2013 11 20 ? خشکسالی هواشناسی هنگامی روی می‌دهد که بارندگی در هر بازه زمانی کمتر از بازه بلند مدت آن رخ دهد. اغلب شاخصهای بررسی خشکسالی زمانی که خشکسالی به وقوع میپیوندد، مورد استفاده قرار میگیرند. این در حالیست که برای مدیریت خشکسالی در ابتدا نیاز به شناخت و تعیین ویژگی‌های خشکسالی از نظر احتمال وقوع، شدت و گسترش آن می‌باشد. در این تحقیق از شاخص بارش استاندارد (SPI) به عنوان شاخص منتخب جهت پایش خشکسالی در ایستگاه‌های بارانسنجی واقع در داخل استان قزوین با طول دوره آماری مشترک 37 ساله (1971-2008) در مقیاس‌های زمانی 1، 3، 6، 9، 12، 24 و 48 ماهه استفاده گردید. سپس با استفاده از مدل زنجیره مارکوف و چهار روش میان‌یابی، اقدام به بررسی و پایش ویژگی‌های مختلف خشکسالی گردید. نتایج نشان داد با افزایش مقیاس زمانی، مقادیر مثبت و منفی از نظر فراوانی کاهش و از نظر تداوم افزایش یافته است. با توجه به نتایج ماتریس احتمال انتقال، حالت تقریباً نرمال غالب بوده و کمترین دوره بازگشت مربوط به حالت تقریباً نرمال و پس از آن، حالات مرطوب ملایم و خشک ملایم می باشد. همچنین مدل گوسی در مقیاس‌های زمانی 1، 6، 9، 12و 24 ماهه و مدل نمایی در مقیاس‌های زمانی 3 و 48 ماهه، مناسبترین مدل‌ها جهت برازش واریوگرام انتخاب گردید. در نهایت، بهترین روش‌ میان‌یابی در هر مقیاس جهت تهیه نقشه‌های وسعت خشکسالی در سال آبی 1386-1387بدست آمد که نتایج نشان داد با افزایش مقیاس زمانی ، وسعت خشکسالی و همچنین وضعیت خشکسالی‌ها از شرق به غرب استان کاهش یافته است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_61094_4503c936c9e25e519cfff00d3e6cb3c1.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 69 4 2017 02 19 Abstracts چکیده انگلیسی 1 20 61521 10.22059/jrwm.2017.61521 FA Journal Article 2017 05 09 https://jrwm.ut.ac.ir/article_61521_819424ff394f0a9831ea5f27dc4c963b.pdf