دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Investigation of the role of Structural elements on the water resource abundance in the Maharloo Karst region using RS and GIS بررسی نقش عوامل ساختاری در فراوانی منابع آب منطقه کارستی مهارلو با استفاده از سنجش از دور و GIS 263 275 62875 10.22059/jrwm.2017.202612.982 FA سارا ادریس نیا دانشجوی کارشناسی ارشد بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران. احمد پهلوانروی دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران علیرضا مقدم نیا دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران علی اکبر نظری سامانی دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران عباس میری استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران Journal Article 2016 03 08 In Low rainfall, dry areas such as Iran that surface fresh water resources are limited and this water is exposed to pollution risk, finding and preserving underground water supplies is the best way for removing water needs. In addition, in some parts of Iran, climate and tectonic structure have created good conditions for forming karstic table. Following America, China and Turkey, Iran has the highest percentage of karst and more than eleven percent of Iran’s area is covered by karstic constructors.The purpose of this study is exploring the relationship between lineaments extracted from satellite imageries, tectonic elements, hydrography network and topography factors with Karstic water resources abundance in Maharloo using GIS and remote sensing. Information layers including lineaments, range curvature, elevation classes, slope, vegetation, springs, tectonic elements and hydrography network were provided through field visits, topographic maps, geology, satellite imagery and digital models. Findings were analysed with statistical tests such as Chi square, Pearson correlation coefficient, PCA test, and principal component analysis. It was found out that there is a close tie between formation type, topography (egslope, elevation and range curvature), lineaments and hydrological factors with spring abundance. The significant role of environmental and structural factors drives the necessity of paying attention to them in investigation of the abundance of springs and transmission of groundwater in Karstik areas. در مناطق خشک و کم باران مانند ایران، که منابع سطحی آب شیرین محدود بوده و از طرف دیگر این آبها با خطر آلودگی مواجه هستند، یافتن و نگهداری منابع آب زیرزمینی بهترین راه تأمین نیازهای آبی است. همچنین در بعضی از مناطق ایران، اقلیم و ساختار تکتونیکی شرایط خوبی را برای تشکیل سفره‌های کارستی فراهم کرده است. ایران بعد از کشورهای آمریکا، چین و ترکیه، بالاترین درصد کارست را دارد و بیش از ۱۱ درصد سطح کشور را سازند‌های کارستی می‌پوشانند. هدف از این تحقیق بررسی ارتباط بین خطواره‌های مستخرج از تصاویر ماهواره‌ای، عناصر تکتونیکی، شبکه هیدروگرافی و عوامل توپوگرافی با فراوانی منابع آب کارستیک در منطقه مهارلو با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور می‌باشد. بدین منظور مبادرت به تهیه لایه های اطلاعاتی شامل خطواره‌ها، انحنای دامنه، طبقات ارتفاعی، شیب، پوشش گیاهی، چشمه‌ها، عناصر تکتونیکی و شبکه هیدروگرافی با استفاده از بازدیدهای صحرایی، نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، تصاویر ماهواره‌ای و مدل رقومی ارتفاع شد؛ نتایج این تحقیق با آزمون‌های آماری مانند ضریب همبستگی پیرسون و آزمون PCAو تجزیه به مؤلفه‌های اصلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارتباط نزدیکی بین جنس سازند، توپوگرافی ( مانند شیب، ارتفاع و انحنای دامنه)، خطواره‌ها و عوامل هیدرولوژیکی با فراوانی چشمه‌ها در منطقه مورد مطالعه وجود دارد. این روابط نشانگر نقش بارز عوامل ساختاری و محیطی و لزوم توجه به آن در بررسی فراوانی چشمه‌ها و انتقال آبهای زیرزمینی در مناطق کارستیک می‌باشد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62875_770cd72975a1bf9911ec1930b53fd5f0.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 The study preference value of rangeland species for sheep and goat. (Case study: Saleh Abad site in province Ilam) بررسی ارزش رجحانی گونه ها ی مرتعی برای گوسفند و بز (مطالعه موردی:سایت صالح آباد در استان ایلام) 277 286 62877 10.22059/jrwm.2017.216017.1063 FA ایاد اعظمی مربی پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، ایلام، ایران. محمد فیاض استاد یار پژوهشی موسسه تحقیقات جنگل و مرتع، پیکان شهر، تهران، ایران. جعفر حسین زاده استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، ایلام، ایران. Journal Article 2017 01 03 Depending on in which season or in which section of rangeland livestock grazes, it shows certain behavior. Present study is therefore aimed at exploring preference value of species in Saleh Abad rangelands of Ilamprovince from 2007 to 2010. In this study, the preference value of 17 species and annual plants was investigated through the method of percent of consumption. The results showed that the effect of year, month and plant species on preference value is significant. Due to drought, average preference value in 2008 was more than that in 2007, 2009 and 2010, respectively. Preference value of rangeland species was higher in April than in March and statistically the difference was significant. Results showed that the species Ankyropetalugypsophiloides, Annual grass & forbs, Salvia compressa, and Sanguiosorba belong to Class III and of moderate palatability. Other non-palatable species were categorized in class IV and V. In study area, the last two months of grazing season (March and April) matched the first two months of plant growth. Annual grasses and forbs species and Sanguiosorba minor were equally consumed by animals in both March and April.Toward the end of the grazing season (end of April) perennial species are consumed. For example, relative consumption of Salvia compressa and Ankyropetalum gypsophiloides was and 92 percent, respectively. In April, an increase in consumption trend of other perennials was witnessed. Therefore, with presence of livestock in from April to June, fresh forage of perennial herbs is grazed by livestock but farmer s believe that the amount of forage production of perennial herbs is not enough that forces the livestock out of rangeland. در تعیین ظرفیت چرایی، مشخص نمودن علوفه تولید شده، ارزش رجحانی، حدبهره برداری مجاز، ارزش غذایی و وضعیت مرتع مورد نیاز است]16[. به این منظور ارزش رجحانی هفده گونه و گیاهان یکساله با روش درصد مصرف در مراتع صالح آباد در استان ایلام در چهار سال 86 تا 89 بررسی گردید. نتایج نشان داد اثر سال، ماه و گونه بر ارزش رجحانی معنی دار است. میانگین ارزش رجحانی در سال 1387 بدلیل خشکسالی، بیش از ارزش رجحانی سه سال 86، 88 و89 می باشد. همچنین ارزش رجحانی گونه های در فروردین ماه بیش از اسفند و تفاوت معنی دار است. دیگر نتایج نشان داد، گونه های Ankyropetalu gypsophiloides، Annual grass &forbs، Salvia compress،و Sanguiosorba minor جزء گونه های با خوشخوراکی متوسط(III) هستند. سایر گونه های غیر خوشخوراک (کلاسIVوV) هستند. در منطقه مورد بررسی دو ماه آخر فصل چرا (اسفند و فروردین) منطبق بر دو ماه اول رویش گیاهی است. گونه های یک ساله و Sanguiosorba minor به طور مساوی در دو ماه مذکور توسط دام مصرف گردید و در پایان فصل چرا (فروردین ماه) گونه های چند ساله مصرف می شوند. بطور نمونه، مصرف نسبی گونهSalvia compressa وAnkyropetalum gypsophiloides به ترتیب 72 و 92 درصد است. بنابراین با حضور دام در مرتع در ماههای اردیبهشت تا خرداد، علوفه تازه گیاهان چند ساله بیشتر توسط دام چرای می گردد. اما از نظردامدار علوفه تولیدی گیاهان چندساله کافی نبوده و دام را از مرتع خارج می نماید.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62877_3369f825bc4e941d0a73a70944f3f680.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Analyzing Effective Factors on »Time Management of Livestock « Grazing on Lorestan Province Rangeland (Case Study: KouhDasht city) بررسی عوامل مؤثر بر مدیریت زمانی چرای دام در مراتع استان لرستان (مطالعۀ موردی: شهرستان کوهدشت) 287 297 62878 10.22059/jrwm.2017.231918.1116 FA سمیرا حاجی پور دانش آموخته کارشناسی ارشد مرتعداری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. حسین بارانی دانشیار گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. حسن یگانه استادیار گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. احمد عابدی سروستانی دانشیارگروه ترویج و توسعه کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان،ایران. Journal Article 2016 04 23 Observing livestock grazing time in rangelands is quite important for conservation of rangelands and protecting them against degradation. This study was aimed at assessessment of factors that contribute to observing grazing time in rangelands of Kouhdasht County in Lorestan province. This study is a survey research and the statistical population is composed of nomadism pastoralists of Koohdash County. Based on Cochran formula, sample size was defined 310 persons out of 1038 pastoralists. Many different variables including socio-economic conditions of users and factors contributing to grazing management were assessed in this study. Among the econometric models, Logit Model was used in order to assess factors impacting on time management of grazing. Logit model parameters were estimated with maximum likelihood method. Coefficient of determination and accurate prediction percentage were used in order to assess the finesses of sample’s data. Results showed that there is a significant differencebetween different groups of users in terms of considering grazing time. Having winter pastures, early arrival date, and late exit of pastoralism from summer rangelands had the highest effect. Based on achieved results, when heads of families were pastoralists, households were much more dependent on rangelands as a source of livelihood. Therefore, they entered earlier to summer rangelands. Besides, those who did not have winter pastures were less inclined to care about grazing time. In this regard, if they are further supported through handy feeding, they will be motivated to observe grazing time. Kuhdasht is an active center in livestock farming. Entrance into and exit of livestock out of the rangeland leaves direct and indirect impacts upon local life. It has as well negative effects on rangeland vegetation. Defining factors that affect on livestock entrance and exit will help planners to take appropriate measures for removing problems. توجه به رعایت زمان چرای دام در مراتع اهمیت بسیاری در حفظ مراتع کشور و جلوگیری از تخریب آن خواهد داشت. هدف از این تحقیق بررسی عوامل مؤثر بر رعایت زمان چرای دام در مراتع شهرستان کوهدشت استان لرستان میباشد. مطالعۀ حاضر جزء تحقیقات پیمایشی بوده و جامعۀ آماری مورد نظر را دامداران عشایری شهرستان کوهدشت تشکیل میدهند. حجم نمونه نیز از میان 1038 نفر جامعه آماری، 310 نفر از طریق فرمول کوکران تعیین شد. در پرسش‌نامه‌ها متغیرهای مختلفی از جمله ویژگی‌های اقتصادی - اجتماعی بهره‌برداران و عوامل مؤثر در مدیریت چرا مورد بررسی قرار گرفت. در این تحقیق به منظور بررسی عوامل مؤثر بر مدیریت زمانی چرا از الگوی‌های اقتصادسنجی مدل لاجیت استفاده شد. پارامترهای الگوی لاجیت به روش حداکثر راست‌نمایی برآورد شد. به منظور بررسی برازش داده‌های نمونه از شاخص‌های ضریب تبیین و درصد پیش‌بینی صحیح استفاده شد. نتایج این مطالعه نشان میدهد که میان گروههای مختلف بهرهبرداران در رعایت زمان چرای دام از مراتع اختلاف معنیداری وجود داشته است. داشتن مرتع قشلاقی، تاریخ ورود زودهنگام و خروج دیرهنگام دامداران از مراتع ییلاقی، تأثیرگذارترین عوامل بر رعایت زمان چرای دام از سوی بهرهبرداران بوده است. با توجه به نتایج، در دامدارانی که مرد بودند وابستگی بالای معیشتی سرپرست خانوارها به شغل دامداری و بهرهبرداری از مرتع بیشتر است و به همین دلیل زودتر وارد مرتع ییلاقی میشدند و بهرهبردارانی که مرتع قشلاقی نداشتند تمایل کمتری به رعایت زمان چرای دام داشتند و در این راستا اگر حمایتهایی جهت تأمین علوفۀ دستی بین آنان صورت گیرد سبب رعایت زمان چرای دام در بین این دامداران میشود. شهرستان کوهدشت یکی از شهرستانهای فعال از لحاظ دامداری است و به دلیل ورود و خروج دام علاوه بر تأثیر مستقیم و غیرمستقیم بر زندگی محلی تأثیرات منفی بر پوشش گیاهی مراتع دارد که با شناسایی عوامل مؤثر بر ورود و خروج دام میتواند به برنامهریزان جهت رفع این مشکلات کمک نمود.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62878_9e0ef44597920dbc6c3ee4310af9793c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Evaluation of Urmia Lake Crisis Management Solutions with an Emphasis on Maximum Participation of Farmers (Case Study: Simineroud Watershed) ارزیابی راهکارهای مدیریت بحران دریاچه اورمیه با تأکید بر مشارکت حداکثری بهره‌برداران (مطالعه موردی: حوزه آبخیز سیمینه‌رود) 299 314 62879 10.22059/jrwm.2017.121848.857 FA علیرضا دانشی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. مهدی وفاخواه دانشیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. مصطفی پناهی استادیار دانشکدۀ محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم وتحقیقات، تهران، ایران. Journal Article 2015 04 16 Due to problems of Urmia Lake, several strategies have been proposed by professionals to restore it. But it should be noted that the implementation of each plan and project within the watershed requires the participation ofstakeholders and farmers within that watershed. Due to the lack of attention to stakeholders, management of many natural resources and development projects has failed. Therefore, public acceptance and participation of stakeholders including those users who are engaged with farming and gardening was explored in some proposed approaches for restoring Urmia Lake. The study area was Siminehroud watershed as one of the largest Urmia Lake sub watersheds. Research instrument was a questionnaire which was filled by data obtained from interview with stakeholders and achieved results were analyzed using SPSS 17 software. The results showed that shift in irrigation system from traditional type to pressure irrigation system with 91.45% approval rating can be considered as the most successful strategy among poposed strategies. Compensation payment initiative specific to farmers for non-utilization of owned farming lands had the appropriate acceptance with 53.55%. Also 50.25% of stakeholders showed their inclination to the use of species of low water demands instead of those with high water demand providing that government support such scheme. Generally, it was revealed that increasing water charge anticipating subsequent reduction of water consumption will not be effective. Consequently, it can be stated firmly that irrigation system change must be put in executive priority and next priorities will be compensation payment to farmers and change in farming pattern. با توجه به معضل خشک‌ شدن دریاچۀ ارومیه، راهکارهای متعددی جهت احیاء آن از سوی متخصصان امر پیشنهاد گردیده است، اما باید به این نکته توجه نمود که اجرای هر طرح و پروژه‌ای در داخل حوزه‌های آبخیز نیازمند مشارکت ذینفعان و بهره‌برداران داخل آن حوزه می‌باشد به‌ طوری که عدم توجه به بهره‌برداران، بسیاری از طرح‌های مدیریت و توسعة منابع‌طبیعی را با شکست مواجه ساخته است. به همین جهت در پژوهش حاضر میزان مقبولیت عمومی و مشارکت بهره‌بردارانی که در منطقه به زراعت و باغداری اشتغال دارند، در چند نمونه از راهکارهای ارائه شده برای احیاء دریاچۀ ارومیه بررسی گردید. منطقۀ مورد مطالعه در این پژوهش حوزۀ آبخیز سیمینه‌ رود میباشد که یکی از بزرگترین زیرحوزه‌های دریاچۀ ارومیه است. ابزار مورد استفاده در پژوهش حاضر پرسشنامه می‌باشد که با‌ مراجعه به منطقۀ مورد مطالعه و انجام مصاحبه با بهره‌برداران تکمیل و نتایج حاصل، با استفاده از نرم‌افزار SPSS 17 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که طرح تغییر سیستم آبیاری از سنتی به تحت‌ فشار با مقبولیت 45/91 درصدی در صورت اجرا می‌تواند بیش‌ترین اقبال را در بین راهکارهای مورد بررسی داشته باشد. طرح پرداخت جبرانی به کشاورزان نیز در ازاء عدم بهره‌برداری از اراضی زراعی تحت مالکیت با 53/55 درصد از مقبولیت مناسبی برخوردار بود. همچنین 25/50 درصد از بهره‌برداران نسبت به استفاده از گونه‌های با نیاز آبی کم به جای گونه‌های پرمصرف آب، در صورت حمایت دولت اعلام آمادگی نمودند. به‌ طور کلی نتایج نشان داد طرح افزایش آب‌بهای پرداختی بهره‌برداران به‌‍ منظور کاهش کشت و در نتیجه کاهش مصرف آب کشاورزی نمی‌تواند موفقیت چشم‌گیری داشته باشد. بنابراین بهتر است از میان این طرح‌ها، طرح تغییر سیستم آبیاری در اولویت اجرایی قرار داشته باشد و در مراحل بعدی طرح پرداخت جبرانی و تغییر الگوی کشت اجرا گردند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62879_863f2217cd7c32fe4472eb680f7d1f7a.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Evaluate the potential of Agropyron intermedium (Host) P. Beauv. and Dactylis glomerata L. species in phytoremediation of soil contaminated with crude oil in terms of greenhouse ارزیابی پتانسیل گونه‌هایAgropyron intermedium (Host) P. Beauv. و Dactylis glomerata L. در گیاه‌پالایی خاک آلوده به نفت خام سبک در شرایط گلخانه‌ای 315 331 62880 10.22059/jrwm.2017.218659.1065 FA جواد دائی زاده دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتع داری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ایران. مهشید سوری استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران احسان زند اصفهانی استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. جواد معتمدی دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2016 10 25 Total Petroleum Hydrocarbons are toxic and persistent pollutants that are considered as fundamental threat to the ecosystem. Phytoremediation, the use of plants for remediation of contaminated soils, is an effective and affordable way to reduce soil pollution. In this study, the potential phytoremediation of pasture plants i.e. Agropyron intermedium and Dactylisglomerata in soil contaminated with crude oil of different concentrations (20, 30, 40 and 50 percent) was scrutinized for 120 days under greenhouse condition. At the end of the study, changes in biological factors (shoot height, shoot dry weight and root dry weight) of each species and changes in petroleum hydrocarbons of soil were measured and results were analyzed using SPSS software. The process of decay kinetics curve of petroleum percent was used to calculate the time it takes for decomposition of petroleum hydrocarbons. Results showed that three main features of biological factors of both studied species in different treatments were significantly different compared to control group. Analysis of changes in petroleum hydrocarbons indicated that Agropyronintermedium reduced 79.81 percent of oil in the treatment of 20% and reduced 58.54 percent of oil in the treatment of 50%. Therefore, it has higher phytoremediation ability in comparison with Dactylisglomerata. The results of the analysis of petroleum in soil samples, fitted with zero-order kinetic model showed that the first order kinetic model is the best model for simulating the trend of changes of Petroleum hydrocarbon of the soil هیدروکربنهای نفتی از جمله آلایندههای پایدار سمی بوده که تهدیدی اساسی برای اکوسیستم بهشمار میرود. گیاهپالایی، شامل استفاده از گیاهان برای پاکسازی خاکهای آلوده، یک روش مؤثر و اقتصادی در کاهش آلودگیهای نفتی خاک است. در این پژوهش پتانسیل گیاهپالایی گیاهان مرتعی Agropyron intermedium و Dactylis glomerata بر خاک آلوده با غلظتهای مختلف نفت خام (20، 30، 40 و 50 درصد) برای مدت 120 روز در شرایط گلخانهای مورد بررسی قرار گرفت. در انتهای تحقیق، تغییرات فاکتورهای زیستی (ارتفاع اندامهوایی، وزن خشک اندامهوایی و وزن خشک ریشه) هر کدام از گونهها و تغییرات هیدروکربنهای نفتی خاک اندازهگیری گردید و نتایج با استفاده از نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. روند منحنی سینتیک زوال درصد ترکیبات نفتی برای محاسبۀ مدت زمان لازم برای تجزیۀ هیدروکربنهای نفتی، ارزیابی گردید. نتایج نشان داد سه شاخصۀ مهم فاکتورهای زیستی هر دو گونه در تیمارهای مختلف، تفاوت معنیداری با تیمار شاهد داشتند. آنالیز حاصل از تغییرات درصد ترکیبات نفتی نشان داد، گیاه Ag.intermedium با کاهش 81/79 درصد مواد نفتی در تیمار 20 درصد و 54/58 درصد کاهش در تیمار 50 درصد، توانایی بهتری نسبت به گیاه D.glomerataدر گیاهپالایی خاکهای آلوده به مواد نفتی را دارد. نتایج حاصل از آنالیز درصد ترکیبات نفتی نمونههای خاک و برازش آن با سه مدل سینتیک درجۀ صفر، سینتیک درجۀ اول و مدل هیگوچی، در هر دو گونه نشان داد که مدل سینتیک درجۀ اول مناسبترین مدل برای شبیهسازی روند تغییرات مقادیر هیدروکربنهای نفتی خاک میباشد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62880_294cbbf15421837a0ed2e1f396965a74.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Study the effects of using zeolite on the prototypical stages of growth in pasture species: Cymbopogon Olivieri ,Medicago sativa and Medicago scutellata بررسی اثرات کاربرد زئولیت بر مراحل اولیه رشد گونه‌های مرتعی Cymbopogon Olivieri ، Medicago sativa و Medicago scutellata 333 344 62881 10.22059/jrwm.2017.226863.1101 FA سمیه دهداری استادیار دانشکدۀ محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء (ص) بهبهان، ایران. زهره خورسندی کوهانستانی استادیار دانشکدۀ محیط زیست و منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص) بهبهان، ایران. فاطمه شجاعی دانشجوی کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص) بهبهان، ایران. روح انگیز کاظمی دانشجوی کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء(ص) بهبهان، ایران. Journal Article 2017 02 11 To evaluate the effect of zeolite on the growth of plants in drought conditions. Cymbopogonolivieri, Medicago sativa, Medicagoscutellata in three zeolite levels (2 g, 4 g and zero in a kilogram potting soil) with 15 repetitions was considered. After ensuring the germination of plants, 7-day irrigation tension was applied to them. It was found out that following the first tension, the effect of zeolite in improving viability and mitigation of drought tension will appear and it is observed that in 20% and 40% Zeolite treatments, the percentage of viability and germination of plants is much more in comparison with control group. Gradually, following applying tensions, the average number of remaining saplings decreased in control treatments. The highest percentage of residual base, the whole plant length, stem fresh weight, and dry weight of zeolite was observed in Cymbopogonolivieri in the treatment of 40%. More traits such as stem length, fresh weight, dry weight and fresh weight roots in the treatment of 40% zeolite in Medicagoscutellata species improved. The highest root weight was observed in Medicago sativa using 40% zeolite. No significant difference was detected in terms of wet root length in three plant species. به منظور ارزیابی تأثیر زئولیت در رشد گیاهان در شرایط کم آبی، در این تحقیق پس از آماده سازی خاک گونههای Cymbopogon olivieri ،Medicago sativa، Medicago scutellata در سه سطح زئولیت (2 گرم و 4 گرم و صفر در کیلوگرم خاک گلدان) با 15 تکرار در نظر گرفته شد. پس از اطمینان از جوانهزنی بذرها، تنش 7 روزۀ آبیاری بر روی آنها اعمال گردید. نتایج نشان داد که با اعمال تنش اول تأثیر کاربرد زئولیت در بهبود زندهمانی و تعدیل تنش خشکی نمایان میشود و ملاحظه میشود که در تیمارهای 2 گرم و 4 گرم زئولیت درصد زندهمانی و سبز شدن نهالها نسبت به شاهد بیشتر است. به تدریج با اعمال تنشها میانگین تعداد نهالهای باقیمانده در تیمارهای شاهد پایین آمد. بیشترین درصد تعداد پایۀ باقیمانده (زنده مانی جوانهها)، طول کل گیاه، وزن تر ساقه و وزن خشک ساقه در گونۀ Cymbopogon olivieri و در سطح 4 گرم زئولیت میباشد. عملکرد صفاتی چون طول ساقۀ تر، وزن تر گیاه، وزن خشک گیاه و وزن تر ریشه نیز در تیمار 4 گرم زئولیت و در گونۀ Medicago scutellata افزایش داشته است. بیشترین وزن خشک ریشه در گونۀ Medicago sativa با کاربرد 4 گرم زئولیت میباشد. طول ریشۀ تر در هر سه گونۀ گیاهی مورد نظر در هیچ یک از تیمارها تفاوت معنیداری نداشت.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62881_ab927009d62bb81cf4b90b2b42b43ce3.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Comparison of the Efficiency of Support Vector Regression and K-Nearest Neighbor Methods in suspended sediment load Estimation in river (Case Study: Lighvan Chay River) مقایسه کارایی روش‌های رگرسیون بردار پشتیبان و k-نزدیکترین همسایگی در برآورد میزان بار رسوبی معلق در رودخانه (مطالعه موردی: رودخانه لیقوان چای) 345 358 62882 10.22059/jrwm.2017.131978.912 FA علی رضازاده جودی کارشناسی ارشد عمران-آب، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایران. محمد تقی ستاری استادیار، مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، ایران. Journal Article 2015 09 14 Estimation of suspended sediment load or specifying the damages incured as a result of inattention to such estimation is one of the most important and fundamental challenges in river engineering and sediment transport studies. Given the importance and role of sediment in the design and maintenance of hydraulic structures such as dams, as well its significance in planning for efficient tilization of downstream river and also conservation of nutrients at the upstream of river, many attempts have been made to estimate suspended sediment load of rivers and numerical methods have been developed in this regard. But due to the high cost of most procedures or lack of adequate precision in most common experimental methods, a new method is needed that can estimate suspended sediment load with the greatest possible precision. In this study, the amount of suspended sediment load of Lighvan River has been estimated through support vector regression and k-Nearest neighbor methods. Results indicated the appropriateness of both data mining techniques applied in this study. Among examined methods in this study, the support vector regression method predicted the amount of suspended sediment load in LighvanChay River with representing evaluation indexes such as (CC=0.959, RMSE=43.547(ton/day)) more accurately than K-nearest neighbor method برآورد بار رسوبی معلق رودخانه‌ها با توجه به خسارات ناشی از عدم توجه و لحاظ کردن آن، یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین چالش‌های مطالعات انتقال رسوب و مهندسی رودخانه می‌باشد. با توجه به اهمیت و نقش رسوب در طراحی و نگهداری سازه‌های هیدرولیکی همچون سدها و همچنین برنامه‌ریزی جهت استفاده بهینه از منابع آبی در پایین‌دست رودخانه‌ها و حفظ منابع مغذی بالادست آنها، همواره تلاش‌های بسیاری در زمینه تخمین میزان بار رسوبی معلق رودخانه‌ها انجام گرفته و روش‌های متعددی در این زمینه توسعه یافته است. اما با توجه به هزینه‌بر بودن اکثر روش‌ها و یا عدم دقت کافی در اکثر روش‌های تجربی مرسوم، نیاز به روش نوینی که بتواند بار رسوبی معلق رودخانه را با بیشترین دقت ممکن تخمین زند، امری ضروری به نظر می‌رسد. در این مطالعه میزان بار رسوبی معلق رودخانه لیقوان چای توسط روش‌های رگرسیون بردار پشتیبان و k-نزدیک‌ترین همسایگی برآورد گردیدند. نتایج نشان‌دهندۀ عملکرد مناسب هر دو روش داده‌کاوی بررسی شده در این تحقیق می‌باشد. از میان روش‌های بررسی شده در این تحقیق، روش رگرسیون بردار پشتیبان میزان بار رسوبی معلق رودخانه لیقوان چای را با ارائه مقادیر ضریب همبستگی برابر با 959/0 و ریشه میانگین مربعات خطا برابر با 547/43 (تن در روز) با دقت بیشتری نسبت به روش k-نزدیک‌ترین همسایگی پیش‌بینی کرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62882_3b964a68d4df1a4c55dbfdbdc49ce308.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Preference value of plant species grazed by sheep during the grazing season in Khoshkerood Saveh rangelands )Case study: cross-breed Sangsari-Afshar) بررسی ارزش رجحانی گیاهان مورد چرای گوسفند طی فصل چرا در مراتع استپی خشکه رود ساوه (مطالعه موردی: نژاد آمیخته سنگسری-افشار) 359 372 62883 10.22059/jrwm.2017.206617.1008 FA صدیقه زارع کیا استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران محمد فیاض استادیار بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران نیلوفر زارع کارشناس ارشد بخش تحقیقات مرتع، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Journal Article 2016 06 08 Defining the preference value of plant species is necessary for planning and management of livestock and rangeland. The purpose of this study was to investigate the preference value of plant species grazed by sheep during the grazing period in Khoshkeh rood Saveh Rangeland of Markazi Province using species selection index. Production and consumption data of species in and out of the enclosure was collected over six months of grazing season for three years to calculate the species selection index. Maximum preference values for Poasinaica (in whole grazing season) and Salsolalaricina (especially November and December) and minimum preference values for Cousiniacylindracea (in whole grazing season and especially in dry years) was recorded. Reduction in rainfall in 2008 increased the percentage of utilization and preference index of species. As in April 2008, Artemisia sieberi with preference index 2 was a relatively palatable species and Noaeamucronata and Stachysinflata with preference index over 2.1 were considered quite palatable species. Salsolalaricina in November and December in all the years with preference index over 1.4 was considered as relatively palatable species. Salsolalaricina is a critical resource for livestock of steppe rangelands throughout the year, especially from mid-November to mid-March. So that in this time, this species has higher palatability than other species accompanied and with proper grazing management should be prevented from excessive utilization. تعیین ارزش رجحانی گونه‌های مرتعی از جمله اطلاعات ضروری برای برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح مرتع و دام است. این پژوهش به‌منظور بررسی ارزش رجحانی گونه‌های مورد چرای گوسفند در ماههای مختلف فصل چرا و با استفاده از روش شاخص انتخاب گونه‌ها در مرتع خشکه‌رود ساوه انجام شد. داده‌های مربوط به تولید و مصرف گونه‌ها در داخل و خارج از قرق از ابتدای فصل چرا (اواسط آبان ماه) تا انتهای فصل چرا (اواسط اردیبهشت‌ماه) به مدت سه سال به‌منظور محاسبۀ شاخص انتخاب گونه جمع‌آوری شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده بیشترین ارزش رجحانی مربوط به گونه‌های Poa sinaica (در کل ماههای فصل چرا) و Salsola laricina(مخصوصاً در آبان و آذر) و کمترین آن مربوط به گونۀ Cousinia cylindraceae (در کل ماههای فصل چرا و مخصوصاً در سالهای خشک) می‌باشد. کاهش بارندگی در سال 1387 باعث افزایش درصد بهره‌برداری و شاخص رجحان گونه‌های مورد مطالعه شد. بطوریکه در فروردین 1387 گونۀ درمنه با شاخص رجحان 2 جزء گونه‌های نسبتاً خوشخوراک و گونه‌های Noaeamucronata و Stachysinflata با شاخص بالای 1/2 جزء گونه‌های کاملاً خوشخوراک مرتع به‌شمار آمد. گونۀ پرتولید Salsola laricina در آبان و آذر ماه سالهای مورد مطالعه با شاخص بالای 4/1 جزء گونه‌های نسبتاً خوشخوراک تلقی شد. این گونه منبع بسیار مهمی برای تأمین علوفه دامهای مراتع استپی در طول سال به‌خصوص از اواسط آبان تا اواسط اسفند می‌باشد که با مدیریت صحیح چرا همچون رعایت ظرفیت چرا و زمان ورود و خروج دام باید از این منبع خدادادی، حفاظت و از بهره‌برداری بیش از حد آن جلوگیری نمود.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62883_21c4899326edd4d2774e094070427607.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Anticipating of spatial changes trend of land uses based on the cellular automaton-Markov model in Kessillian watershed پیش بینی روند تغییرات مکانی کاربری اراضی در حوزه آبخیز کسیلیان با استفاده از مدل سلول خودکار- مارکوف 373 383 62884 10.22059/jrwm.2017.123681.868 FA محمد زارع دانش‏آموخته دکتری آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. علی اکبر نظری سامانی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. شهرام خلیقی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. جواد بذرافشان دانشیار پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. محسن حسنجوری استادیار، گروه مرتع داری دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، ایران. Journal Article 2015 06 23 Land use Changes have recently been increasing due to anthropogenic and climatic factors. Natural resources management critically needs land use maps and simulation of its changes for understanding the interaction and relationship between humans and natural phenomena, as well as for making premium decisions. Accordingly, present study has dealth with simulation of future changes land use of Kessillian watershed. Hence, land-use and land cover maps of the catchment was prepared by using multi-period Landsat images captured in 1986, 2000, and 2011. Then, applying cellular automaton and Markov model, the land-use/land cover condition in 2011 was predicted 0.9 using ROC. Thereafter, this model was run for simulating land-use/land cover changes in 2030. According to the results of detection and simulation of changes, forest land reduction trend will continue but the area of rangelands and inhabited areas will expand. Agricultural lands will not seriously change due to steep slope and low fertility after several consequent plantings. In most cases, maximum changes occurred around the forest and rangeland areas and changes will decrease far from these margins. Markov model can precisely show the land changes in the area via time period and can anticipate the future of them. Therefore, this model can be applied in order to manage the land. تهیۀ نقشۀ کاربری اراضی و شبیهسازی تغییرات آن یکی از ضروری‌ترین اطلاعات مورد نیاز برای مدیریت منابعطبیعی می‌باشد بهطوری که پایش زمانی و دقیق تغییرات آیندۀ عوارض سطح زمین برای درک روابط و کنش متقابل بین انسان و پدیده های طبیعی به منظور تصمیمگیری بهینه، از اهمیت بهسزایی برخوردار است. پژوهش حاضر نیز در راستای شبیهسازی تغییرات آیندۀ کاربری اراضی حوزۀ آبخیز کسیلیان پرداخته است. بدین منظر در ابتدا نقشه های کاربری/ پوشش سرزمین حوزۀ آبخیز کسیلیان با پردازش چند زمانۀ ماهواره لندست در سال های 1986، 2000 و 2011 تهیه گردید. سپس با استفاده از مدل سلولهای خودکار – مارکوف، وضعیت کاربری / پوشش سال 2011 با منحنی ROC برابر 9/0 پیشبینی شد. سپس این مدل برای شبیهسازی تغییرات کاربری / پوشش سال 2030 اجرا گردید. بر اساس نتایج حاصل از آشکارسازی و شبیه سازی تغییرات روند کاهشی سطح اراضی جنگلی ادامه داشته و بر مساحت مراتع و مناطق مسکونی افزوده خواهد شد. اراضی کشاورزی نیز به دلیل خصوصیات ویژۀ حوزه مانند پرشیب بودن غالب منطقه و بازدهی کم اراضی زراعی بعد از چند سال کشت تغییر چندانی در وسعت و یا تغییر آن‌ها ایجاد نخواهد شد. به طور کلی بیشترین تغییرات کاربری در حاشیه جنگل و حاشیه مرتع رخ داده است و هرچه از این حواشی فاصله گرفته شود از میزان تغییرات کاسته می‌شود. نتایج این پژوهش می تواند در برنامهریزی های آتی منطقه که با تغییرات کاربری/ پوشش مرتبط است مد نظر قرار گیرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62884_5f68826f0e743429bbefc72302f1618c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Determine the most important criteria and indicators that influence land degradation and desertification تعیین مهم‌ترین معیارها و شاخص‌های موثر بر تخریب سرزمین و بیابان‌زایی 385 398 62885 10.22059/jrwm.2017.233496.1125 FA نوشین شاکریان دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. غلامرضا زهتابیان استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. محمدعلی زارع چاهوکی استاد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه تهران، ایران. حسن خسروی عضو هیات علمی دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2017 05 19 Nowadays, land degradation and desertification are serious and complex problems that have turned into a worldwide crisis in the world. Using evaluative systems to study degradation and adopting an appropriate strategy to deal with this phenomenon is necessary and important. The first step in the study of land degradation and desertification is determining criteria and indicators that affect upon this process. Therefore, in this study the importance and priority of a considerable number of criteria and indices that influence upon land degradation and desertification were examined. Accordingly, 8 criteria and 49 indicators were chosen based on questionnaires and expert panel and they were evaluated based on eight metrics. We weighted suitable criteria for evaluation indicators with the help of Shannon entropy method, and then by using the TOPSIS method (one of Multiple Attribute Decision Making Methods) we determined the most effective indicators on land degradation and desertification for management and dealing with this phenomenon. The results show that among the evaluation criteria and indices that should be considered for a benchmark or index, a scale, has the highest weight and importance, and being sensitive to change, has the minimum weight and importance.The results of the prioritization and ranking criteria and indicators based on TOPSIS model indicates that the severity of exploitation of water resources in the factor of water with the 0.79 efficiency, has the most effect and the use of facilities and personal management in the management factor with the 0.11 efficiency has less effect in land degradation and desertification. امروزه پدیدۀ تخریب سرزمین و بیابانزایی از معضلات پیچیده و مهمی است که به بحرانی در سراسر جهان تبدیل شده است و استفاده از سیستمهای ارزیابی برای بررسی روند تخریب و اتخاذ راهکار مناسب جهت مقابله با این پدیده، امری ضروری و حائز اهمیت است. اولین گام در مطالعه و بررسی تخریب سرزمین و بیابانزایی تعیین معیارها و شاخصهای تأثیرگذار بر این فرآیندها میباشد. به همین منظور در این مطالعه به بررسی اولویت و اهمیت تعداد قابل توجهی از معیارها و شاخصهای تأثیرگذار بر تخریب سرزمین و بیابانزایی پرداخته شد. در این پژوهش ابتدا بر اساس منابع و پرسشنامه و نظر متخصصان تعداد 8 معیار و 49 شاخص را انتخاب و بر اساس 8 ملاک ارزیابی خصوصیات شاخصها از طریق پرسشنامه و نظرخواهی از متخصصان مورد ارزیابی قرار گرفت. با کمک روش آنتروپی شانون، معیارهای مناسب برای ارزشیابی شاخصها، وزندهی شد و سپس با بکارگیری روش تصمیمگیری چند شاخصۀ رتبه‌ای TOPSIS مؤثرترین شاخصهای تأثیرگذار بر تخریب سرزمین و بیابانزایی برای مدیریت و مقابله با آنها تعیین شدند. نتایج پژوهش نشان میدهد که از میان ملاکهای ارزیابی و خصوصیاتی که برای یک معیار یا شاخص باید در نظر گرفته شود، مقیاس، دارای بالاترین وزن و اهمیت و حساس بودن به تغییرات، کمترین وزن و اهمیت را دارد. نتایج حاصل از اولویتبندی و رتبهبندی معیارها و شاخصها با مدل TOPSIS نشان دهندۀ این بود که شدت بهرهبرداری از منابع آب در معیار آب با ضریب نزدیکی 790/0 بیشرین تأثیر و استفادۀ بهینه از امکانات و نیروهای موجود در معیار مدیریتی با ضریب نزدیکی 112/0 کمترین تأثیر را در تخریب سرزمین و بیابانزایی دارند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62885_e636c46638709c2d929b84641d7c2e3c.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Effect of Data Length, Study Span and Number of Stations on Amount of Rainfall Erosivity Factor Variability in Different Time Scales in Iran تأثیر طول داده، دورۀ آماری و تعداد ایستگاه‌ها بر تغییرپذیری مقدار عامل فرسایندگی باران در مقیاس‌های زمانی مختلف در ایران 399 409 62886 10.22059/jrwm.2017.121047.852 FA سید حمیدرضا صادقی استاد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. محسن ذبیحی دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. مهدی وفاخواه دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. Journal Article 2015 04 05 Regarding the undeniable role of rainfall erositivity factor in initiating water erosion, studying its different aspects is important in optimal soil and water resources management. It is taken in to account in many soil erosion estimation models which are used for soil and water conservation. However, the impact of data length, study span, and the number of stations on variability of rainfall erosivity factor has been understudied. The present study therefore is an attempt to investigate the temporal variation of Wischmeier and Smith’s rainfall erosivity factor at different time scales and also the effect of data length, study span, and number of stations upon rainfall erosivity factor is scrutinized. Accordingly, the results of the present study with 70 stations, data span of 20 years and different study periods were compared with those obtained for another study with 18 stations and 23 years of data span. Rainfall erosivity factor of over 12,000 storm events was calculated in present study and mean values for different time scales were compared using t-Test. Results showed that the maximum and the minimum values of monthly rainfall erosivity factor in the country were different from each other. Besides, the results of t-Test showed significant difference between the calculated values of rainfall erosivity factor in some months (p<0.05) and seasons (p<0.05). Nonetheless, the difference between annual rainfall erosivity factor was not significant (p<0.05). با توجه به نقش انکارناپذیر عامل فرسایندگی باران در شروع فرسایش آبی، مطالعه ویژگی‌های مختلف آن نقش مهمی در مدیریت بهینه منابع خاک و آب دارد. از طرفی عامل فرسایندگی باران در بسیاری از مدل‌های برآورد فرسایش و به‌منظور اهداف حفاظت خاک و آب استفاده می‌شود. حال آن‌که مطالعۀ کاملی در خصوص بررسی اثر طول و دورۀ آماری و هم‌چنین تعداد ایستگاه‌های مورد استفاده بر تغییرپذیری مقدار عامل فرسایندگی باران انجام نشده است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی تغییرات زمانی عامل فرسایندگی باران در مقیاس‌های زمانی مختلف و نیز نقش طول، دورۀ آماری و تعداد ایستگاه‌ها بر مقدار عامل فرسایندگی ویشمایر و اسمیت در هفتاد ایستگاه مطالعاتی با دورۀ مشترک آماری بیست سال در مقایسه با تحلیل‌های انجام شده در سطح کشور با هجده ایستگاه و دورۀ مشترک آماری بیست و سه سال و در دو دورۀ مطالعاتی متفاوت در ایران انجام شده است. بدین منظور مقدار عامل فرسایندگی بیش از دوازده هزار رگبار در پژوهش حاضر محاسبه و تغییرات زمانی آن در مقیاس‎های مختلف زمانی با استفاده از آزمون t مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج به‌دست آمده، مقادیر حداکثر و حداقل فرسایندگی ماه‌ها و فصل‏ها در مطالعۀ حاضر و پیشین مشابهت نداشته است. هم‌چنین نتایج حاصل از آزمون t دلالت بر اختلاف معنی‌دار بین مقادیر عامل فرسایندگی باران در برخی ماه‌ها (05/0>p) و فصل‏ها (05/0>p) در پژوهش‌های مورد نظر داشته است. حال آن‌که اختلاف بین مقادیر فرسایندگی سالانه در پژوهش مورد نظر معنی‌دار (05/0<p) نبوده است.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62886_f45adfb5960f1de0f696edc0d3f5e2d4.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Assessment of livestock pressure and its effect on desertification hazard, case study ‎area: Miyandehi Feizabad, Khorasan Razavi ارزیابی فشار دام و تاثیر آن بر خطر بیابانزایی ‏ مطالعه موردی میاندهی فیض‌آباد، خراسان رضوی 411 421 62887 10.22059/jrwm.2017.203982.994 FA زهره عصار دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت مناطق بیابانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران. مسعود مسعودی دانشیار گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، ایران. Journal Article 2016 04 23 Desertification refers to land degradation in arid, semi-arid, and dry sub-humid region. It is a global environmental problem with political and socio-economic consequences. Land degradation occurs as a result of impoverished vegetation cover that may lead to a progressive and irreversible reduction of the biological or economic productivity. Overgrazing may cause degradation of soil and vegetation. Degradation of vegetation and soil in dry lands, sometimes called desertification, is thought to be a serious threat to the sustainability of human habitation. Therefore, the intensity of grazing can serve as an index of environmental pressure. The Miandehi region, located in the Northeast Iran, has been selected as a test area to assess livestock pressure. Present paper assessed the pressure of livestock within the studied area using GIS. FAO-UNEP model (1984) proposes the use of a ratio of potential carrying capacity to present livestock density as an estimate of pressure of livestock. This method has been adopted with some modifications for the present study. Therefore, maps of the hazard of pressure of livestock were prepared after overlying and calculating different parameters in GIS. According to the final map of pressure of livestock in Miandehi region, areas of no hazard, slight hazard, severe hazard and very severe hazard comprised respectively 21.3, 5.6, 9.8 and 63.3 % of the study area. Results showed that areas under very severe hazard dominate Miandehi (63.3 % of total land). بیابانزایی، عبارتست از تخریب سرزمین در مناطق خشک، نیمهخشک و نیمهمرطوب خشک که بهعنوان یک مشکل زیست محیطی با پیامدهای اقتصادی- اجتماعی و سیاسی بروز مینماید. فرآیند تخریب سرزمین در اثر فقدان یا کاهش پوشش گیاهی بوده که منجر به کاهش تدریجی و برگشتناپذیر تولیدات بیولوژیکی یا اقتصادی میگردد. چرای بیش از حد میتواند سبب تخریب خاک و پوشش گیاهی گردد، تخریب پوشش گیاهی و خاک در مناطق خشک، اغلب بیابانزایی نامیده میشود که بهعنوان یک خطر جدی ناشی از شیوههای معیشیتی انسانها بروز مینماید. بنابراین شدت چرا میتواند بهعنوان یک شاخص فشار زیستمحیطی مطرح گردد. منطقه میاندهی واقع در قسمتهای شمال شرقی ایران، جهت ارزیابی فشار دام انتخاب گردید. در مطالعه حاضر میزان فشار دام در منطقه مطالعاتی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی ارزیابی شد. در مدل فائو-یونپ، نسبت ظرفیت بالقوه چرا به تراکم فعلی دام به عنوان تخمینی از فشار دام پیشنهاد گردیده است. در مطالعۀ کنونی این روش با توجه شرایط واقعی حاکم در منطقه مورد بازنگری قرار گرفت تا واقعیت بهتر مشخص شود. لذا نقشه خطر فشار دام پس از ادغام لایههای مختلف و محاسبه پارامترهای مختلف در محیط GIS تهیه گردید. براساس نقشه نهایی فشار دام در منطقه میاندهی، مناطق بدون خطر، خطر کم، شدید و خیلی شدید به ترتیب 3/21، 6/5، 8/9 و 3/63 درصد از منطقه مطالعاتی را در بر میگیرند. در واقع نتایج به دست آمده نشان میدهد که بخش عمدهای از مساحت منطقه دربرگیرنده خطر خیلی شدید از لحاظ فشار دام میباشد (3/63% از کل منطقه).

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62887_fc5cb693d26a869367905282fefbd418.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Groundwater Quality Analysis for Drinking and Agricultural Purposes-a Prerequisite for Land Use Planning in the Arid and Semi-arid Regions of Iran بررسی کیفیت آب زیرزمینی جهت مصارف شرب و کشاورزی-پیش نیازی برای برنامه ریزی آمایش سرزمین در مناطق خشک و نیمه خشک ایران 423 434 62888 10.22059/jrwm.2017.208937.1021 FA عباس علی پور استادیار جغرافیای سیاسی، دانشگاه امام حسین (ع)، ایران. جابر رحیمی دانش آموختۀ دکتری هواشناسی کشاورزی، گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، ایران. علی آذرنیوند دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مدیریت منابع آب، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2016 06 12 Groundwater resources play central role in meeting domestic and agricultural demands of residents in arid regions. Owing to rapid urbanization, water use and land use has changed considerably. Overexploitation of wells posed a huge burden on available water resources. Degradation of water resources along with an increase of salinity has adversely affected water resources. Hence, current paper focuses on determination of water quality of the wells of nine provinces of Iran which are influenced by water shortage. In this regard, WQI is a suitable index for analyisis and classification of data. To provide a holistic influence from individual water quality parameters on total water quality, water quality index (WQI) is employed. In other words, WQI is average weight of multiple parameters. Apart from WQI which has been used for drinking purposes, Wilcox has been used for agricultural water quality analysis. After identification of water quality conditions, sustainable settlement of population should be considered. Environmental planning and management, policy making, obtaining conclusive strategies and land use planning should be taken into account after providing water quality maps. Generation of water quality maps is an effective step for optimal operation of groundwater resources as well as for decision making. In present study, most of aquifers have been identified of low water quality (WQI=200-300). منابع آب زیرزمینی اهمیت بهسزایی در زندگی ساکنین مناطق گرم و خشک دارند. با افزایش بیرویۀ جمعیت و نیاز فراوان به غذا، کمبود منابع آب سطحی، حفر تعداد زیادی چاه عمیق و نیمهعمیق در استانها و برداشت بیرویۀ آب از سفرههای آب زیرزمینی کیفیت آب در منطقه را کاملاً تحت تأثیر قرار داده است. هدف مطالعه حاضر، تعیین وضعیت کیفیت آب زیرزمینی در نه استان خشک و نیمهخشک کشور، بهگونهای است که بتوان چشمانداز و فهم و درک مناسبی از وضعیت کیفی منابع آب در این استانها ارائه کرد. در این راستا طبقهبندی دادهها، از مهمترین بخشهای ارزیابی کیفیت آب هست. شاخصهای WQI و ویلکاکس ابزاری مناسب برای تعیین وضعیت و شرایط کیفیت آب هستند که در آنها دادههای چند پارامتر کیفیت آب با یک فرمول ریاضی؛ مقیاسی برای میزان سلامتی و کارآیی آب از بسیار ضعیف تا عالی ارائه میدهد. در این پژوهش تعیین سیاست‎ها و شناسایی راهکارهای مناسب، توجه به اهداف توسعه پایدار، استفاده از GIS، پهنهبندی مناسب با لحاظ نمودن کیفیت آب موجود، از جمله مواردی هستند که در تغییر الگوی استقرار جمعیت و بهبود آن نقش دارند. تهیهی نقشههای تغییرات ویژگیهای شیمیایی آبهای زیرزمینی، نقشی ارزنده را در فرآیند تصمیمگیری و مدیریت استفاده و بهرهبرداری از آبهای زیرزمینی ایفا میکند. با توجه به نتایج بدست آمده، اکثر آبخوانها از نظر کیفیت آب شرب مقادیری بین 200-300 (کیفیت بد) برای WQI و شور برای مصرف کشاورزی را نشان دادند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62888_7bb5270c655ecf75192da054dbc3be7b.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Depositions Analysis of Actors and Social Capital for Co_ Management of Socio_Ecologic Systems (Study Area: Hagholkhaje Village, Mayamey District, Semnan Province) تحلیل موقعیت کنشگران و سرمایه اجتماعی ذینفعان در راستای مدیریت مشارکتی سیستم های اجتماعی- اکولوژیک (منطقه مورد مطالعه: روستای حق الخواجه، شهرستان میامی، استان سمنان) 435 448 62889 10.22059/jrwm.2017.214975.1045 FA لیلا عوض پور دانشجوی دکترای علوم مرتع، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. مهدی قربانی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. رضا عرفانزاده دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران. Journal Article 2016 08 31 Social capital is the prerequisite of co_management. Evaluation of social capital for achieving community-based management is therefore of capital importance. Detection of key actors in local communities for co_management of natural eco_systems is as well quite important. These people are generally regarded as local leaders and they have the potential to play a key role in co_management. Social Network Analysis method was applied and macro level and micro level indexes of rangeland users’ network in traditional boundary of Hagh-ol-Khaje in Mayamey District were analyzed as a way for measuring the social capital and recognizing influencial local leaders. It was found out that the level of social capital of beneficiaries based on trust tie was moderate and based on collaboration tie it was low. Sustainability of ties and network balance were as well weak and trust and collaboration ties were not optimally established. Low speed of exchange in trust and collaboration ties and lack of unity among beneficiaries are other important challenges in rangeland co_management. Gh_Gh and Es_Sa were recognized as the corest actors among Hagholkhaje rangeland users. These people can play important role in co_managements because of their authority and social influence and they can act as gatekeepers connecting governmental institutions and other users for sustainable rural development. سرمایه اجتماعی تمام الزاماتی را که برای مدیریت مشارکتی ضرورت دارد در خود جای می‌دهد. به همین جهت ارزیابی سرمایه اجتماعی در فعالیتهای مدیریت مشارکتی اجتماع محور حائز اهمیت است. همچنین شناخت و آگاهی از کنشگران کلیدی در سطح جوامع محلی در راستای مدیریت مشارکتی اکوسیستمهای طبیعی یکی از اقدامات ضروری میباشد. این افراد میتوانند به منزلۀ رهبران محلی و قدرتهای اجتماعی در ساماندهی مدیریت مشارکتی اکوسیتمهای طبیعی به عنوان بازوهای اجرایی باشند. در این تحقیق سعی شده است از طریق روش تحلیل شبکه و شاخصهای سطح کلان و خرد شبکه بهرهبرداران مرتع سامان عرفی حقالخواجه در شهرستان میامی استان سمنان، میزان سرمایه اجتماعی شبکه سنجش و همچنین قدرتهای اجتماعی و رهبران محلی مؤثر در مدیریت مشارکتی مرتع مشخص شوند. نتایج حاکی از آن است که میزان سرمایۀ اجتماعی در بین بهره‌برداران در پیوند اعتماد متوسط و در پیوند مشارکت در حد ضعیف است. پایداری روابط و تعادل شبکه نیز ضعیف و پیوندهای اعتماد و مشارکت در بین افراد در حد مطلوبی نهادینه نشده است. همچنین سرعت پایین گردش پیوند اعتماد و مشارکت و عدم اتحاد در بین بهره‏برداران از دیگر چالش‌های مهم در ساماندهی مدیریت مشارکتی مرتع در این منطقه است. همچنین بر اساس نتایج بدست آمده، کنشگران Gh-Gh و Es-Sa قدرت کلیدی در بین بهرهبرداران مرتع روستای حقالخواجه شناخته شدند. این افراد به دلیل اقتدار و نفوذ اجتماعی بالا میتوانند نقش مهمی در مدیریت مشارکتی مرتع ایفا کنند و میتوان از آنها به منزلۀ پلهای ارتباطی بین نهادهای دولتی و سایر بهرهبرداران در توسعه پایدار روستایی استفاده کرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62889_b81dae414981ab858ed995a89f0b374d.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Comparison of some effective environmental factors on distribution of Dactylis glomerata L. and Thymus kotschyanus Boiss and Hohen. in South of Ardabil province مقایسه برخی عوامل بومشناختی مؤثر در انتشار گونه‌های Dactylis glomerata L. و Thymus kotschyanus Boiss and Hohen. در جنوب استان اردبیل 449 464 62890 10.22059/jrwm.2017.222256.1077 FA اردوان قربانی دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. اردشیر پورنعمتی دانشجوی دکترای علوم مرتع، گروه مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران. زهره سادات قاسمی دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. علی اکبر شکوهیان استادیار گروه علوم باغبانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Journal Article 2016 12 09 The aim of this study was identifying the effects of environmental factors on the distribution ofDactylisglomerataand Thymus kotschyanusin rangelands of Khalkhal and Kosar counties in the southern part of Ardabil province. From 111 selected sites, random systematic sampling was done using five 1m2 plots along a 40 m transect. In all sites, land cover parameters including stone and gravel percentage, bare soil, litter, and density of selected species were recorded. Soil samples were taken from the 0 to 30 cm of soil surface of each transect. Soil parameters including pH, organic carbon, potassium, phosphorus, electrical conductivity, Sand, Clay, and Silt were measured. One way ANOVA was used to study the significance of relationship between the effective environmental factors on the presence and absence of the selected species.Duncan's test was used to compare the measured factors.To determine the importance of measured variables on the distribution of selected species and grouping of sampling sites, canonical discriminant analysis was used. Results showed that variables of elevation, slope, temperature, rainfall, stone, gravel, litter, electrical conductivity are significantly different when species exist in contrast to the time that it does not exist (p<0.01). D. glomerata is mostly distributed on north aspect, and on sloppy areas, and the areas with the high litter, clay and organic matter, and T. kotschyanus is mostly distributed on west aspect, and on the areas with the high amount of sand, stone and gravel, and silt that create a good condition for the growth of this species. According to the results of canonical discriminant analysis, two functions with 77.8 and 22.2% and they explained totally 100% of the variance of data, and generally 94/4% of grouped cases, were correctly classified. Overall, the results of canonical discriminant analysis show that electrical conductivity, litter, precipitation, temperature, elevation, potassium, silt and bare soil are the most important variables in the distribution of D. glomerata and T. kotschyanus. Considering these results, better decisions can be made about management, restoration, and reclamation of rangelands. هدف این تحقیق شناخت عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش دو گونه Dactylis glomerata و Thymus kotschyanus در مراتع شهرستان‌های خلخال و کوثر در بخش جنوبی استان اردبیل بوده است. از 111 مکان تعیین شده با استفاده از 5 پلات 1 متر مربعی در طول ترانسکت 40 متری به روش تصادفی- سیستماتیک نمونهبرداری انجام شد. در تمامی مکانها پارامترهای سطحی مرتع شامل درصد سنگ و سنگریزه، خاک لخت، لاشبرگ، و تراکم گونههای مورد مطالعهثبت شد. نمونهبرداری خاک از عمق 30 سانتیمتری خاک در هر ترانسکت انجام شد. خصوصیات خاک شامل اسیدیته، کربن آلی، پتاسیم، فسفر، هدایت الکتریکی، درصد شن، رس و سیلت اندازهگیری شد. برای بررسی تفاوت معنیداری بین اثرات عوامل محیطی بر حضور و عدم حضور گونههای مورد مطالعه، تجزیه واریانس یکطرفه انجام شد. برای مقایسه میانگین خصوصیات اندازهگیری شده از آزمون دانکن استفاده شد. برای تعیین درجۀ اهمیت متغیرهای اندازهگیری شده در پراکنش گونه‏های مورد مطالعه و تأیید گروهبندی مکانهای نمونهبرداری، از آنالیز تشخیص کانونیک استفاده شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که از لحاظ ارتفاع، شیب، دما، بارندگی، سنگ و سنگریزه، لاشبرگ، هدایت الکتریکی تفاوت معنی‌داری بین حضور و عدم حضور گونه‌ها وجود دارد (01/0P<). گونۀ D.glomerataدر جهت شمالی و در سطوح با شیب، لاشبرگ، رس و مادۀ آلی بیشتر و گونۀ T.kotschyanus در دامنه غربی و در سطوح با شن، سنگ و سنگریزه و سیلت بیشتر رشد بهتری دارد. با توجه به نتایج حاصل از آنالیز تشخیص کانونیک، دو تابع به ترتیب 8/77 و 2/22 درصد و در مجموع 100 درصد از واریانس کل دادهها را توجیه کردند و به طور کلی 4/94 درصد موارد گروهبندی شده، بهدرستی طبقهبندی شدند. در کل نتایج تجزیه تشخیص کانونیک نشان داد که هدایت الکتریکی، لاشبرگ، بارندگی، دما و ارتفاع و همچنین خصوصیات مربوط به خاک مانند پتاسیم، سیلت و خاک لخت مهمترین عوامل مؤثر در پراکنش گونههای مورد مطالعه هستند. با توجه به نتایج می‌توان در پیشنهاد این گونه‌ها برای مدیریت، اصلاح و احیاء مراتع به‌ طور مناسب‌تری تصمیم‌گیری نمود.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62890_7d1734cf2ef67374f04c69f9fc1dee10.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Analysis of the surface water quality parameters in the Aji-Chai Watershed based on the multivariate statistical techniques تجزیه و تحلیل پارامترهای کیفیت آب سطحی با استفاده از روش های آمـاری چند متغیره 465 478 62891 10.22059/jrwm.2017.109430.779 FA مجید کاظم زاده دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیز دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. آرش ملکیان دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2014 10 15 One of the most important dynamic ecosystems is river, awareness of spatio-temporal water quality changes of which is necessary. In this research, we studied the spatiotemporal water quality changes using three techniques of Cluster analysis (CA), Discriminant analysis (DA) and Principal Component analysis (PCA) in the Aji-Chai watershed over 1981-2010. Applying clustering, we identified three homogeneities clusters. Stations which were labeled in the first cluster showed that they are located in the upstream of Aji-Chi River. In comparison with other stations, these stations showed better water quality and the lowest changeability. DA methods significantly determined the three functions which described about 73.50, 20.30 and 3.40% of total variances. In the other word, in general three functions described the 97.20% of the total variances. Also the DA methods revealed the HCO-3, SAR, Na+, SO42- and Ca2+ were the most important parameters affecting upon water quality, based on which it's possible to seperate homogenous clusters. Finally, the results of PCA showed that the first two factors were the most important factors of water quality changes in the Aji-Chai River Watershed. These factors described about 78.75 and 14.71% of the variances, respectively. رودخانهها یکی از مهمترین اکوسیستمهای پویا هستند و آگاهی از تغییرات زمانی و مکانی کیفیت آب رودخانهها از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این پژوهش تغییرات زمانی و مکانی پارامترهای کیفیت آب در حوزۀ آبخیز آجیچای طی دورۀ آماری 1389-1360 با استفاده از سه روش تحلیل خوشهای (CA)، تحلیل تشخیص (DA) و تحلیل مؤلفههای اصلی (PCA) مطالعه شد. با انجام تحلیل خوشهای، ایستگاههای آب سنجی منطقۀ مورد مطالعه در سه خوشۀ همگن جای گرفتند. ایستگاههای قرار گرفته در خوشۀ همگن یک، مربوط به سرشاخههای بالادست رودخانۀ آجیچای میباشند که تغییرات کیفی آب سطحی در این خوشه نسبت به دو خوشۀ همگن دیگر کم بوده است. به عبارت دیگر، کیفیت آب سطحی در خوشۀ همگن یک بهتر از دو خوشۀ همگن دیگر بوده است. تحلیل تشخیص سه تابع معنیدار استخراج کرد که توابع اول، دوم و سوم به ترتیب 50/73، 30/20 و 40/3 درصد واریانس کل مشاهدهها را تبیین میکردند. به عبارتی توابع یک، دو و سوم 20/97 درصد واریانس کل مشاهدهها را توصیف میکنند. هم چنین تحلیل تشخیص نشان داد که مهمترین پارامترهای تأثیرگذار بر کیفیت آب منطقۀ مطالعاتی، پارامترهای HCO-3، SAR، Na+،SO42- وCa2+ راشاملمیگردد. با توجه به پارامترهای استخراج شده در تحلیل تشخیص میتوان گروههای همگن را تفکیک کرد. نتایج تحلیل عاملی نشان داد که دو مؤلفۀ اول مهمترین عاملهای مؤثر بر کیفیت آب رودخانۀ آجیچای میباشد. این مؤلفهها به ترتیب 75/78 و 71/14 درصد از واریانس جامعه را تبیین مینمایند.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62891_f04e0a649ba9c787572e03b143d4a7c6.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Assessing the Impacts of Natural Resources Management Projects on Rural Households’ Social Capital in the Mahneshan Township ارزیابی اثرات طرح‌های مرتعداری بر سرمایه‌های اجتماعی بهره‌برداران روستایی شهرستان ماهنشان 479 494 62892 10.22059/jrwm.2017.122969.863 FA کبری کریمی دانشجوی دکترای توسعه کشاورزی، دانشگاه زنجان، ایران. اسماعیل کرمی دهکردی دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعۀ روستایی، دانشگاه زنجان، ایران. خلیل آقاجانلو کارشناس ارشد آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان زنجان، ایران. Journal Article 2015 06 23 Assessment of rangeland management projects enables policy makers and planners to understand their impacts from different environmental, social, human, and economic aspects. The aim of this research is to assess rural households’ perspective regarding the impact of rangeland management projects on their social capital. Using a survey methodology, respondents were asked to assess the indicators before and after the implementation of the projects. A randomized multi-stage sampling technique was utilized to select a sample of 204 out of 1280 rural pastoralists in Mahneshan County of Zanjan Province. Data was collected utilizing a structured interview technique and questionnaire. From pastoralists’ points of view, these projects have had considerable impacts on increasing relationships, collaboration, and social norms for collective actions. They have also been slightly effective in terms of reducing emigration, increasing job opportunities and participation in decision-making. Nevertheless, these projects had no effect in establishing or strengthening non-governmental organizations. Therefore, planning for rangeland management projects necessitates more attention to improving their effectiveness and their social institutionalization potential. ارزیابی طرحهای مرتعداری به سیاستگذاران و برنامهریزان کمک نموده از ابعاد مختلف زیست محیطی، اجتماعی، انسانی و اقتصادی تأثیر آن‌ها را دریابند. هدف پژوهش حاضر، بررسی اثرات طرحهای مرتعداری بر سرمایههای اجتماعی معیشت خانوارهای روستایی شهرستان ماهنشان از دیدگاه بهرهبرداران روستایی بود. با استفاده از یک روش پیمایشی، شاخصهای ارزیابی در دو زمان قبل و پس از اجرای طرحها مورد بررسی قرار گرفتند. با کمک روش نمونهگیری تصادفی چندمرحلهای، نمونهای متشکل از 204 خانوار از جامعه آماری 1280 خانوار بهرهبردار این شهرستان انتخاب شدند و دادهها با استفاده از پرسشنامه و تکنیک مصاحبه ساختاریافته گردآوری شدند. نتایج نشان داد، از نظر بهرهبرداران، اجرای پروژهها در افزایش روابط و مشارکتها و هنجارهای اجتماعی برای اقدامات گروهی تأثیر قابل توجهی داشته و بر کاهش مهاجرت، افزایش فرصت شغلی و مشارکت در تصمیمگیریها در حد کمی مؤثر بودهاند. با این وجود، این پروژهها در ایجاد یا تقویت تشکلهای مردم نهاد روستا تأثیر نداشتهاند. بنابراین لازم است در برنامهریزی پروژههای مرتعداری به تقویت تأثیرگذاری و نهادسازی اجتماعی آن‌ها توجه بیشتری صورت گیرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62892_c94ea992f69411c593443ee29cb1f3b1.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Status and trends of dust storms in Iran from 1364 to 1384 بررسی وضعیت و روند تغییرات طوفان های گرد و غبار در ایران در دوره زمانی 1364 الی 1384 495 514 62893 10.22059/jrwm.2017.123300.867 FA شیرین محمدخان استادیار دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران. Journal Article 2015 08 02 The phenomenon of dust storm causes a number of damages such as aggravation of heart or lung disease, air and land traffic. Occurrence of dust storm has been growing inrecent years and has created many problems in some cities of Iran. Dust storms of Iran arise either from internal or external sources. In this paper, Climatology of dust storms in Iran is compiled based on observational data of 112 meteorological stations from 1985 to 2005. Results show that the total number of dust stormy days varies from 11 to 3833. Accordingly, we have identified five types of cities; 1- less than 492 days; 2- from 588 to 1153 days; 3- from 1243 to 1757 4 days; from 2007 to 2239 5 days; 5- more than 3832 days. Afterwards, we examined each of them separately. The first group is fixed. Cities of this group are located mostly in North, East and Center of Iran. The second group contains three parts:First, an ascending trend to 1992 and then a descending part to 1998 and again,an ascending part to 2005. Cities of second group are located in the southern pasrt of the country. The third group contains four parts: First, a down trend to 1990 and then an ascending part to 1993 and again, a descending part to 1998 and finally, a branch of the ascending to 2005. Cities of the third group are located almost in the southwest. The cities of the fourth group are located in Sistan&Baloochestan province and are affected by the120-day wind. The occurrence of dust storm in the fourth group is ascending. Finally, using GIS and interpolation systems, we have plotted dust storm zone classification map of Iran from 1998 to 2005. روند رو به رشد طوفان‌های گرد و غبار در سال‌های اخیر و تعیین تعداد وقوع این رخداد در سال‌های گذشته و جواب به این سوال که آیا این دفعات وقوع تغییری داشته یا خیر باعث شد، بررسی جامعی در مورد روند و وضعیت طوفان‌های گرد و غبار در سال‌‌های گذشته انجام گیرد. در این پژوهش بر اساس داده‌های مشاهده‌ای 112 ایستگاه هواشناسی از سال 1364- 1384 به بررسی روند این طوفان‌ها پرداخته شده است. نتایج نشان میدهد کل روز‌های غبارناک در این دوره در مناطق مختلف از ۱۱ روز تا 3833 روز متغیر میباشد. برای بررسی بهتر، تعداد روزهای کل غبارناکی با استفاده از روش خوشهبندی K-means و نرم‌افزار SPSS به 5 دسته به شرح ذیل تقسیم شدهاند. 1-کمتر از 492 روز، 2-588 روز تا 1153 روز، 3-1243 روز تا 1757 روز، 4-از 2007روز تا ۲۲۳۹ روز ۵- بیش از 3832 روز و سپس هر دسته به صورت مجزا مورد بررسی قرار گرفته است. سرانجام خوشه‌ها با استفاده از آنالیز واریانس مورد بررسی قرار گرفتند و مشخص گردید با درستی 99 درصد خوشهبندی انجام شده صحیح میباشد. خوشههای به دست آمده با تبخیر و تعرق، دما، بارش، ژئومورفولوژی و ارتفاع مقایسه شدند. نتایج مؤید آن است که به ترتیب با تبخیر، دما و بارش دارای همبستگی میباشند ولی با ژئومورفولوژی و ارتفاع دارای همبستگی نمیباشند. دلیل این امر را می‌توان در منشاء خارجی ریزگردها، ارتفاع بالای حرکت آنها و نقش رطوبت در نشست آنها جستجو کرد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62893_2b8dfda1e7550625f1ac953310604c11.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Comparing Regional Analysis methods for estimation of the peak flow in some watersheds of Isfahan–Sirjan and Yazd-Ardakan Basins مقایسه روش‌های تحلیل منطقه‌ای برآورد دبی پیک سیل (مطالعه موردی: حوضه‌های اصفهان- سیرجان و دشت یزد- اردکان) 515 529 62874 10.22059/jrwm.2017.112162.796 FA مژده محمدی دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه یزد، ایران. حسین ملکی نژاد دانشیار دانشکدۀ منابع‌طبیعی دانشگاه یزد، ایران. محمدتقی دستورانی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد، ایران. Journal Article 2015 01 14 Main problems in flood frequency analysis are limited number of gauging stations and recorded data, together with the inaccurate at-site estimations in the study area. These problems have caused increasing application of regional methods. Regional analysis seems to be a useful method for estimating peak flow at an area of no data or low-recorded length. Regional flood frequency analysis relies on physical and climatic characteristic of basins and applies statistical method to study flow records. The methods of regional analysis are numerous that the selection of each one of them in any study area depends on data length, climatic factors, data type and expected return periods. In this study, four techniques of regional analysis were used to evaluate the priority and importance to estimate the peak flow for different return periods. The Hybrid, Multiple regression, L-moments and Canonical Correlation Analysis are the four approaches applied for some watersheds of Isfahan–Sirjan and Yazd-Ardakan Basins. A number of 16 stations were selected and their data were analyzed to find out peak flow. The results of this analysis were compared to the Hybrid and Multiple regression approaches using RRMSE and MAE statistics. The results showed better performance of the CCA method rather than other methods in all return periods. After CCA, Multiple regression methods were selected to estimate the peak flow (Model 2, 3). Therefore, CCA method can be adopted as regional flood frequency method for the study area. کمبود ایستگاه‌های آب‌سنجی، کوتاهی دوره آماری و عدم دقت در برآوردهای ایستگاهی، مهمترین مشکلات در برآورد تناوب سیل در منطقه مورد مطالعه است که استفاده از روش‌های منطقه‌ای را ناگزیر می‌سازد. روش تحلیل منطقه‌ای یک روش کارآمد برای برآورد دبی سیل در مناطق فاقد داده یا دارای آمار کوتاه مدت می‌باشد. این روش متکی به ویژگی‌های فیزیکی و اقلیمی حوزه‌های آبخیز بوده و از روابط آماری در بررسی داده‌های مشاهداتی جریان استفاده می‌کند. تحلیل منطقه‌ای سیلاب دارای روش‌های متعددی است که انتخاب هر کدام از این روش‌ها در هر منطقه، بستگی به شرایط اقلیمی منطقه، تعداد و نوع داده و همچنین دوره بازگشت مورد انتظار دارد. هدف از پژوهش حاضر، مقایسه کارایی چهار روش تحلیل منطقه‌ای هیبرید، گشتاور خطی، رگرسیون چندمتغیره و روش CCA در برآورد دبی پیک حوضه اصفهان-سیرجان و دشت یزد-اردکان است. به این منظور تعداد 16 ایستگاه آب‌سنجی منطقه انتخاب و دبی حداکثر لحظه‌ای آن‌ها استخراج شد. از نتایج روش هیبرید و رگرسیون چند متغیره که قبلا در منطقه مطالعاتی و با همین منظور انجام شده بود نیز استفاده گردید و مقایسه چهار روش با یکدیگر از طریق دو آماره RRMSE و میانگین خطای مطلق (MAE) انجام یافت. نتایج نشان داد که روش CCA به نسبت سایر روش‌ها از مقادیر خطای کمتری برخوردار بوده و مناسب‌تر است. برتری روش CCA در تمام دوره برگشت‌ها قابل توجه می‌باشد و روش رگرسیون چند متغیره در گزینه‌ی بعدی تحلیل منطقه‌ای قرار دارد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62874_90370254f50a4e4c203105f3fb1cf916.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Modeling of the impact factors on the length development of the marl gullies and determined of the sediment contribution of them (case study: Darb Khazine Basin) مدلسازی عوامل موثر بر رشد طولی خندق های مارنی و تعیین سهم تولید رسوب حاصل از آنها (مطالعه موردی: حوضه درب خزینه خوزستان) 531 541 62894 10.22059/jrwm.2017.122677.861 FA سجاد نیسی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته خاکشناسی- دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان بیژن خلیلی مقدم دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان امین ذرتی پور استادیار گروه مرتع و آبخیزداری- دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان Journal Article 2015 04 27 Gully erosion is one of the aprogressive forms of soil degradation in ranges and agricultural lands which is a warning sign of land degradation and progressive erosion. Monitoring effective factors of gully length development over time is a necessity for sustainable development in watersheds. In this research, the advancement of 30 headcuts were assessed through digital interpretation of multi-temporal aerial photos, photometric methods, field observations and GIS data analysis over two periods of 1964-1993 and 1993-2013, and its contribution to sediment suspended and bed load, using sediment balance model which was carried out on DarbKhazine basin. Moreover, the stepwise regression analysis procedure was applied to extract the effective factors on gully head advancement (such as topography, physio-chemical soil attributes and morphology of gully). The results indicated that the mean of gully head advancement over the periods of 1964-1993, 1993-2013 were measured 0.37, 0.65, respectively which implies on average, 77percent have increased. Further, regression analysis revealed by 9 main factors and R 95%, as themodel indicated among main factors, the Na, EC and organic matter factors with R2 , 0.83 and R , 0.91 leave the most effect on gully head advancement. The gully sediment balance showed that two-thirds and one-third of sediment discharge are formally suspended load and bed load, respectively. This topic is useful as a suitable criterion to distinguish active gullies in order to prioritize conservation activities. فرسایش خندقی از اشکال تشدید شونده تخریب خاک در اراضی مرتعی و کشاورزی است، که وجود آن هشداری جدی در تخریب سرزمین و نشانه‌ای از فرسایش پیشرونده است. پایش گسترش طولی خندق به منظور تعیین عوامل موثر بر آن برای برنامه ریزی کارا حفاظت آب و خاک ضروری است. این مطالعه با استفاده از عکس های هوایی سال 1343، 1374و پیمایش صحرایی سال 1393بهمراه سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) به بررسی رشد طولی30 خندق و تعیین عوامل اصلی ایجاد آن و نیز تعیین سهم تولید رسوب (بارمعلق و بستر) حاصل از پیشروی خندق ها در حوضه درب خزینه خوزستان می‌پردازد. نتایج نشان داد که در دو دوره زمانی مذکور میزان متوسط رشد طولی خندقها به ترتیب 37/0و 65/0متردرسال بوده که با مقایسه دو دوره زمانی سال 1343-1374 با 1374-1393، میزان رشد طولی خندق‌ها به ترتیب 37/0و 65/0 متر در سال برآورد گردید که بطور متوسط دوره دوم نسبت به دوره اول، 77درصد رشد نشان داده است. همچنین مدل رگرسیونی نهایی گسترش طولی خندق با 9 فاکتور اصلی و ضریب همبستگی 95/0بسط داده شد؛ بطوریکه مدل نشان داد از بین فاکتورهای اصلی، فاکتور سدیم محلول، هدایت الکتریکی و مقدار مواد آلی با ضریب تبیین 83/0و بیشترین تاثیر را در توسعه خندق دارند. همچنین بیش از دوسوم رسوب خروجی خندق‌های منطقه به صورت بارمعلق و یک سوم آن بصورت بارکف (ذرات بزرگتر از 63 میکرون به عنوان بار کف) خارج می شوند. این موضوع در انتخاب نوع برنامه های پیشگیری و اصول حفاظتی خاک در منطقه اهمیت فراوانی دارد.

https://jrwm.ut.ac.ir/article_62894_f8be0cd7c433a3c38eeab1a0cc5fa057.pdf

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری 5044-2008 70 2 2017 07 23 Abstracts چکیده انگلیسی 1 20 63291 10.22059/jrwm.2017.63291 FA Journal Article 2017 10 04 https://jrwm.ut.ac.ir/article_63291_0a0ab929b23230444fd590a95295b456.pdf