دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Investigate the Factors Affecting Landholders' Participation in the Rehabilitation and Restoration of Rangeland (Case study: Choqakadoo Rangeland in the Province of Kermanshah) بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت بهره‌برداران در اصلاح و احیای مراتع (مورد مطالعه: مرتع چقاکدو در استان کرمانشاه) 227 238 78079 10.22059/jrwm.2019.282662.1390 FA روناک احمدی دانشجوی دکترای مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. قدرت اله حیدری دانشیار گروه مرتعداری، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. غلامرضا خوش فر دانشیار دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، گرگان، ایران. Journal Article 2019 06 01 The aim of this study was to identify factors influencing participation of landholders in the the rehabilitation and restoration of Choqakadoo rangeland in the city Sarpolzahab province of Kermanshah The aim of the research, applied research methodology, causal correlation. In addition to data processing descriptive statistics and correlation, multiple regression and path analysis method of inferential statistics were used. The results showed that the correlation coefficient attend public hearings, cordial relations with its neighbors, dominating the promoters on technical topics, providing extension services in the field of rehabilitation and restoration of rangeland, over responsibility for part of the program into landholders, membership in local organizations, familiar of landholders with and participate in training courses and promotional programs most of solidarity with the participation of landholders in the rangeland rehabilitation and restoration. Enter regression methods on variables including background indicate that their level of education, the most direct and positive effects (0/281) and the most positive effect and total (0/357) on the participation of landholders, also number of livestock, number of dependents and income are next in priorities. Among the variables including background age and years of exploitation has a negative effect (-0/482 , -0/468) on landholders' participation in the rangeland rehabilitation and restoration. So pay particular attention to these factors can be placed on the agenda of managers and planners and more participation of landholders in areas of rehabilitation and restoration of rangelands, provide in every area. هدف از این تحقیق شناسایی عوامل مؤثر بر مشارکت بهره‌برداران در عملیات اصلاح و احیای مرتع چقاکدو در شهرستان سرپل‌ذهاب- استان کرمانشاه است. تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش تحقیق، علی- همبستگی است. برای داده‌پردازی علاوه بر آمار توصیفی و ضریب همبستگی، از آماره‌های استنباطی نظیر رگرسیون چندگانه و تکنیک تحلیل مسیر استفاده شده است. نتایج حاصل از ضریب همبستگی نشان داد که متغیرهای حضور در جلسات عمومی، روابط صمیمانه با همسایگان، تسلط مروجین بر مباحث فنی، ارئه خدمات ترویجی در زمینه اصلاح و احیای مرتع، واگذاری مسئولیت بخشی از برنامه‌ها به بهره‌برداران، عضویت در سازمان‌های محلی، آشنایی بهره‌برداران با برنامه‌ها و شرکت در دوره-های آموزشی و ترویجی دارای بیشترین همبستگی با میزان مشارکت بهره‌برداران در اصلاح و احیای مرتع هستند. نتایج رگرسیون چندگانه به شیوه Enterبر روی متغیرهای زمینه‌ای نشان‌دهنده آن است که متغیر سطح تحصیلات، بیشترین اثر مثبت و مستقیم (281/0) و بیشترین اثر مثبت و کل (357/0) را بر میزان مشارکت بهره‌برداران دارد، همچنین تعداد دام، تعداد افراد تحت تکفل و درآمد در اولویت‌های بعدی قرار دارند. در بین متغیرهای زمینه‌ای سن و سابقه بهره‌برداری دارای اثر منفی (482/0- و 468/0-) بر مشارکت بهره‌برداران در اصلاح و احیای مرتع هستند. بنابراین توجه خاص به عوامل مذکور می‌تواند در دستورکار مدیران و برنامه‌ریزان قرار گیرد و زمینه‌های مشارکت هر چه بیشتر بهره‌برداران را در اصلاح و احیای مراتع، در هر منطقه فراهم آورد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Determination of the relationship between variability of rangeland species forage yield and drought, to forecast forage production using meteorological drought indices تعیین ارتباط بین نوسانات تولید گونه‌های مرتعی با خشکسالی به منظور پیش‌بینی تولید با استفاده از شاخص‌های خشکسالی هواشناسی 239 255 78080 10.22059/jrwm.2020.271493.1329 FA خالد اوسطی استادیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران و عضو گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچۀ زریبار، پژوهشکدۀ کردستان، سنندج، ایران. حامد جنیدی استادیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران و عضو گروه پژوهشی مطالعات محیطی دریاچۀ زریبار، پژوهشکدۀ کردستان، سنندج، ایران. ناهید عزیزی فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد مرتعداری از گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Journal Article 2018 12 13 Prediction of rangeland species forage yield is one of the most effective tools for planning and policymaking of natural resources in each country. Climate variables (precipitation and temperature) play an important role in forecasting rangeland species production. In the present study, the forages yields of some typical species in Ghoosheh rangeland, Semnan, measured using cutting and weighing method. It was evaluated in 30 plots with an area of two square meter, distributed along with two transect lines, for a 10-year period (water year 2005-2006 to 2014-2015), to determine the effects of drought on the forages yield of typical species in the studied areas. In the next step, several drought indices were calculated. The relationship between forages yield of rangeland species and drought indices values investigated to model forages production of study areas via drought indices. According to the values of drought indices SIAP, PNPI and Z-Score, several drought and wet-year periods occurred during the assessed 10-year. The relationship between forages production and drought indices confirmed that the best simple linear regression model for estimating total forages production of studied area was introduced by SIAP and Z-Score indices (RRMSE = 0.1) explaining 53% of production changes at 95% confidence level. The effects of drought and wet-year periods varied among different species so as to the annual production varied greatly for annual species (between 1 and 11% of total annual forages yield) and slightly for perennials and shrubs. پیش‌بینی عملکرد گونه­های مرتعی، یکی از ابزارهای کارا در برنامه­ریزی و سیاست‌گذاری منابع طبیعی هر کشور اسـت. متغیرهای آب و هوایی از جمله بارش و دما، نقش مهمی در پیش‌بینی تولید گونه­های مرتعی دارند. در این تحقیق، به منظور تعیین اثرات خشکسالی بر تولید گونه­های گیاهی شاخص مراتع قوشه استان سمنان، اندازه­گیری تولید گونه­های شاخص منطقه در 30 پلات دو متر مربعی واقع بر دو ترانسکت به روش قطع و توزین و در یک دورۀ ده ساله (بین سال­های آبی 85-1384 تا 94-1393) انجام شد. در مرحلۀ بعد، ضمن محاسبۀ چندین شاخص خشکسالی و بررسی ارتباط بین مقادیر تولید گونه­های مرتعی و مقادیر شاخص­های خشکسالی، مدل پیش‌بینی تولید در منطقۀ مورد بررسی براساس مقادیر شاخص­های خشکسالی مد نظر قرا گرفت. براساس مقادیر شاخص­های خشکسالی SIAP، PNPI و Z - Score، در دورۀ ده ساله مورد بررسی، چندین دورۀ ترسالی و خشکسالی حادث شده است. بررسی روابط بین مقادیر تولید و شاخص­های خشکسالی نشان داد که بهترین مدل خطی یک متغیرۀ ارائه شده برای تولید کل، مربوط به شاخص­های SIAP و Z – Score با 1/0= RRMSE بود که 53 درصد تغییرات تولید را در سطح اعتماد 95 درصد توجیه نمودند. اثر دوره­های خشکسالی و ترسالی بر مقادیر و تولید گونه­های مورد بررسی متفاوت بوده است، به­طوری­که نوسانات سالانۀ تولید برای گونه‌های یکساله بسیار شدید (بین 1 تا 11 درصد تولید کل سالانه) و برای گونه­های چندساله و درختچه­ای بسیار ناچیز بوده است. حساسیت گونه­ها به نوسانات سالانۀ بارش و دوره­های خشکسالی، ارتباط نزدیکی با ساختار و عمق ریشه­دوانی گونه­ها دارد. با توجه به نتایج این تحقیق، گونه­های <em>Zygophyllum eurypterum</em>، <em>Stipa barbata</em> و <em>Ephedra intermedia</em> و <em>Artemisia sieberi</em> به عنوان گونه­های پیشنهادی در اصلاح و احیاء مراتع مورد مطالعه توصیه می­شوند.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Investigation of the bio-climatic needs of Thymus daenensis Celak: The case of Isfahan Province بررسی نیازهای زیست اقلیمی آویش دنایی (Thymus daenensis Celak) در استان اصفهان 257 272 78081 10.22059/jrwm.2020.300264.1484 FA عباسعلی آروین دانشیار دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. مرتضی خداقلی دانشیار بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. 00000179696386 سوسن مؤذنی کارشناسی ارشد اقلیم شناسی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، اصفهان، ایران. Journal Article 2020 04 02 Thyme is one of the most important medicinal plants in the world; some of its species are native to Iran. Given the necessity of thyme preservation and development, the vegetative climatic needs of this plant were addressed in this study. To this aim, 52 climatic parameters influential on the thyme growth were considered in 30 meteorological stations located in Isfahan province and the neighboring provinces. Factor analysis with varimax rotation was then conducted to determine the most important factors influencing the growth of thyme. Determination of the climatic zones of the thyme plant was done using hierarchical cluster analysis, leading to the identification of five climatic zones; according to effective climatic parameters, these included the cold and rainy zone, the semi-arid and cold zone, the dry and windy zone, the arid and cloudy zone, and the dry and hot zone. Cooling temperature factor, with a mean of 2.55, had the most positive effect, while the wind factor, with a mean score of -0.28, had the highest negative impact on the distribution of thymus species in the zones with this species. The precipitation factor, with a mean score of 0.8, had the second rank in the zone that could be suitable for the growth of thyme species. Overall, cooling temperature and precipitation could be regarded as the most important factors in determining the growth and distribution of this species; these factors could have a positive effect in rainy and cold zone and the semi-arid and cold one. آویشن یکی از مهم­ترین گیاهان دارویی است که تعدادی از گونه‏های آن بومی ایران هستند. با توجه به لزوم حفظ و گسترش آویشن، نیازهای اقلیم رویشی این گیاه مورد مطالعه قرار گرفته است. برای این منظور 52 پارامتر اقلیمی مؤثر بر رویش آویشن در 30 ایستگاه هواشناسی استان اصفهان و استان­های همجوار مورد استفاده قرار گرفت. برای تعیین مهم­ترین عوامل مؤثر بر رویش آویشن از تحلیل عاملی به روش تجزیۀ مؤلفه­های اصلی با دوران واریماکس استفاده شد. تعیین مناطق اقلیم ­رویشی گیاه آویشن با استفاده از تکنیک سلسله مراتبی، پنج ناحیۀ اقلیمی را تشخیص داد که با توجه به پارامترهای اقلیمی مؤثر، به نام­های، ناحیۀ پر بارش و سرد، نیمه­خشک ­و سرد، خشک و بادی، خشک و ابری و خشک و گرم نام­گذاری گردید. عامل دمای سرمایش با میانگین امتیاز 55/2 بیشترین تأثیر مثبت و عامل باد با میانگین 28/0- با بالاترین امتیاز منفی در پراکنش گونۀ آویشن دنایی در مناطق دارای گونه داشته است. عامل بارش با میانگین امتیاز 8/0 در رتبۀ دوم امتیاز در مناطق واجد گونه دارا می­باشد. در مجموع عوامل دمای سرمایشی و بارش مهم­ترین عامل در رشد و پراکنش این گونه می­باشد که در ناحیۀ اقلیمی پربارش و سرد و نیمه­خشک سرد دارای اثر مثبت می­باشد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Assessing rainwater harvesting potential to supply water for livestockes using multi-criteria decision making and assessment of the stakeholders’ viewpoints (Case study: northern winter rangelands of Aq Qala plains) بررسی پتانسیل استحصال آب باران برای شرب دام با استفاده تحلیل تصمیم‌گیری چند معیاره و ارزیابی دیدگاه بهره‌برداران (مطالعۀ موردی: مراتع قشلاقی شمال دشت آق قلا) 273 291 78082 10.22059/jrwm.2020.299148.1475 FA هسل پوری دانش آموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. واحدبردی شیخ دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. 0000-0002-9091-2868 حسن یگانه استادیار گروه مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. Journal Article 2020 03 08 The present study has been carried out aiming at suitable site selection for rainwater harvesting across the northern rangelands of the Aq Qala district to supply drinking water for grazing livestocks using the effective criteria and multi-criteria decision support system. The rainwater harvesting suitability map was created by integrating the multi-criteria evaluation (MCE) technique and standardization (fuzzification) of continuous raster data within ArcGIS. To determine the suitable rainwater harvesting areas, the weighted linear combination (WLC) was applied in the range of 0 to 1 using the multi-criteri evaluation (MCE) within the ArcGIS and and the data of various criteria including distance to water source, distance to cattle post, stocking density, normalized difference vegetation index (NDVI), distance to road, slope percentage, distance to settlement and soil texture. The result indicated that about 2950 ha (~5.2%) of the study area have a good suitability for implementation of rainwater harvesting systems to supply water for grazing livestocks. The results of questionnaire survey revealed that about 70% of 107 stakeholders of the rangelands are highly willing to install and utilize rainwater harvesting systems, but high cost of installing is considered the main hinderance. تحقیق حاضر با هدف مکان‌یابی مناطق مناسب استحصال آب باران در سطح مراتع شمال شهرستان آق‌قلا برای تأمین آب شرب مورد نیاز دام با استفاده از معیارهای تأثیرگذار و سیستم­های تصمیم­گیری چندمعیاره صورت گرفت. با استفاده از روش تلفیق سیستم‌های تصمیم‌گیری چند معیاره و نرمال سازی داده‌های رستری پیوسته در محیط GIS نسبت به تهیۀ نقشۀ پتانسیل استحصال آب باران اقدام گردید. برای مکان‌یابی مناطق دارای پتانسیل استحصال آب باران از روش امتیازدهی وزنی خطی (WLC) در بازۀ صفر الی یک و به روش MCE در محیط GIS و معیارهای فاصله از منابع آب، فاصله از دامداری، تراکم دام در سامان عرفی، شاخص نرمال‌شدۀ تفاوت پوشش گیاهی (NDVI)، فاصله از جاده، درصد شیب، فاصله از مناطق مسکونی و بافت خاک استفاده شده است. نتایج به­دست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که در حدود 2/5 از منطقۀ مورد مطالعه پتانسیل مناسب برای استحصال آب باران به منظور تأمین آب شرب دام را دارد. همچنین نتایج نظرسنجی از بهره­برداران نشان داد که از بین 107 بهره‌بردار مراتع منطقه، حدود 70 درصد، تمایل به احداث و استفاده از سامانه‌های استحصال آب باران دارند اما هزینه‌های بالای احداث آن را مانع اصلی می­دانند.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Modelling of Suspended Sediment Yield and Determination of Effective Factors on sediment variability in Karoon and Karkhe Watersheds مدل‌سازی رسوب معلق و تعیین عوامل مؤثر بر آن در حوزه‌های آبخیز کارون بزرگ و کرخه 293 303 78083 10.22059/jrwm.2020.293847.1438 FA وحید چیت ساز دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. علی اکبر نظری سامانی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. سعید سلطانی استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. سادات فیض نیا استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2019 12 10 Sediment and erosion are two natural phenomena in watersheds. Due to irregular recording and sampling difficulties, daily data are not available for sediment records. Therefore, decision makers and researchers have to apply interpolating methods to estimated sediment yields. In this study, 30 watershed characteristics including physiography, geomorphology, vegetation, climate conditions in 69 watersheds located in the Karoon and Karkheh basins were used to statistical analysis. Based on the principle component analysis, eight characteristics including area, perimeter, river length, relief, mean of elevation at 85% upstream and 15% point of longest flow path and the number of landslide events were selected. Then using Cluster Analysis, six homogenous regions were identified and multiple regression models were applied. Due to constriction of large dames on the studied watersheds, access to the reliable data is a challenges for sediment yield analysis. Based on the sediment-precipitation double-mass curves 29 out of 35 stations were influenced by upstream dam. Results indicated that the effects of large reservoir dams can influence the downstream sediment yield along 98 Km of river length. The results show that in each group a particular combination of variables influence the sediment yields of the watersheds. According to the validation indices (NS and R2) the obtained models have the high performance (R2 = 0.71 and NS=0.72). In general, the physiographic characteristics of the watershed such as length, area, main flow path and relief are more important than other climatic, vegetation and geological factors. The total explain variance by the mentioned variables is 87.3%. پدیده‌های فرسایش و رسوب دو پدیده اجتناب‌ناپذیر حوزه‌های آبخیز هستند. در این پژوهش به منظور مدلسازی تعیین بار معلق رسوب 69 حوزه موجود در حوزه‌های آبخیز کارون بزرگ و کرخه ابتدا اطلاعات 30 نوع ویژگی فیزیوگرافیکی، ژئومرفولوژیکی، پوشش گیاهی و اقلیمی برای تجزیه و تحلیل آماری استفاده شد. با استفاده از تجزیه مؤلفه‌های اصلی، ماتریس خصوصیات به 8 ویژگی عامل مبنا شامل: رسوب سالانه، مساحت، محیط، طول آبراهه اصلی، رلیف حوزه، متوسط ارتفاع در 85% بالایی آبراهه اصلی، ارتفاع موقعیت 15% پایینی طول آبراهه اصلی و تعداد زمین لغزش در هر حوزه تقلیل یافت. حوزه‌های موجود بر اساس ویژگی‌های منتخب به 6 گروه همگن تقسیم و با استفاده از رگرسیون چند متغیره گام به گام مدلسازی رسوب‌دهی حوزه‌ها انجام شد. بر اساس منحنی‌های جرم مضاعف بین داده‌های رسوب-بارش، از بین 35 ایستگاه که در بالا دست خود دارای انواع سد‌های مخزنی بودند، رسوب‌دهی 29 ایستگاه تحت تأثیر سدهای بالا دست خود قرار داشتند. نتایج نشان داد که سدهای بزرگ می‌توانند بر عملکرد رسوب پایین دست خود تا طول 98 کیلومتری رودخانه تأثیر بگذارد. همچنین در هر گروه ترکیب خاصی از ویژگی‌ها بر روی رسوب‌دهی حوزه‌ها تأثیر گذار هستند. بر اساس شاخص های اعتبارسنجی ، مدل‌های به دست آمده دارای کارایی بالایی هستند (ضریب نش ساتکلیف 72/0 و ضریب تبیین 71/0). بطور کلی، ویژگی‌های فیزیوگرافی حوزه مانند محیط، مساحت، طول آبراهه اصلی و رلیف حوزه نسبت به سایر عوامل اقلیمی، پوشش‌گیاهی و زمین‌شناسی منطقه از درجه اهمیت بیشتری برخوردارند و کل واریانس تبیین شده توسط ویژگی‌های ذکر شده 3/87 درصد است.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Analysis of Landuse Changes on Land Degradation and Desertification in Coastal Regions of Southern Iran آنالیز تغییرات کاربری اراضی بر تخریب سرزمین و بیابان‌زایی در مناطق ساحلی جنوب ایران 305 320 78084 10.22059/jrwm.2020.294312.1444 FA سید علیرضا حسینی دانشجوی دکتری بیابان‌زدایی، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان،‌ ایران. حسن خسروی دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. حمید غلامی دانشیار، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، ایران. یحیی اسماعیل‌پور استادیار دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان،‌ ایران. آرتمی سردا استاد گروه فرسایش خاک، دانشگاه والنسیا - اسپانیا. Journal Article 2019 12 18 In this study, land use change trend in coastal areas of south of Iran, including Sistan Baluchestan, Hormozgan, Bushehr were studied during 31 years (1988-2019). Landsat satellite images including TM, ETM +, OLI were used for this purpose. The maximum likelihood method was also used to classify satellite images. Vegetation indices (SAVI) and salinity index (SI1) were used to influence land use classes on land degradation and desertification. The results of land use change trend showed that Changes in land use classes of man-made areas and saline lands as the most dynamic land use classes followed an increasing trend of 2.72% and 1.14%, respectively. The results of multivariate regression analysis showed that three vegetation, saline and man-made variables, and four vegetation, saline, man-made and sandy areas explain 22.3% and 37.8% of the dependent variables of vegetation and salinity indices, respectively. Therefore, in more than 60% of changes, other environmental variables are affected. Hence, with respect to the results of land use area and regression analysis and the mean trend of SAVI and SI1 changes, where vegetation and SAVI classes show decreasing trend and saline land and SI1 classes have increasing trend, it can be concluded that land use changes is phenomena that changes ecosystem services with almost irreversible impacts. This will have nothing to do with disturbing the ecosystem balance and intensifying land degradation in coastal areas. تغییر کاربری اراضی و تغییر پوشش زمین، از مهم‌ترین مباحث زیست محیطی مورد توجه در دنیا می­باشند. چنین تغییراتی معمولاً در اثر عوامل طبیعی و فعالیت­های انسانی ایجاد می­شود. مناطق ساحلی در جهان از اهمیت اکولوژیکی، اقتصادی و سیاسی زیادی برخوردارند. در پژوهش حاضر روند تغییرات کاربری اراضی مناطق ساحلی جنوب ایران شامل سه استان سیستان بلوچستان، هرمزگان، بوشهر طی دورۀ 31 ساله (1367 – 1398) مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا از تصاویر ماهواره­ای لندست، سنجنده­های TM، ETM⁺ و OLI و از روش حداکثر احتمال نیز برای طبقه­بندی تصاویر ماهواره­ای استفاده گردید. همچنین جهت اثرگذاری طبقات کاربری اراضی بر روند تخریب سرزمین از شاخص­های پوشش گیاهی (SAVI) و شاخص شوری (SI1)  استفاده شد. نتایج روند تغییرات کاربری اراضی نشان داد که تغییرات طبقات کاربری مناطق انسان ساخت و اراضی شور به عنوان پویا­ترین طبقات کاربری به ترتیب، روند افزایشی 72/2 و 14/1 درصد را دنبال می­کند. یافته‌های تحلیل رگرسیونی چند متغیره نشان داد، سه متغیر پوشش گیاهی، اراضی شور و مناطق انسان ساخت و چهار متغیر پوشش گیاهی، اراضی شور، مناطق انسان ساخت و ماسه­زار به ترتیب 3/22 و 8/37 درصد تغییرات متغیر وابسته شاخص‌های پوشش گیاهی و شوری را تبیین می­کنند. بنابراین در بیش از 60 درصد تغییرات، دیگر متغیرهای محیطی اثر گذار می­باشند. از این رو با توجه به نتایج به­دست آمده از مساحت طبقات کاربری و تحلیل رگرسیونی و روند متوسط تغییرات­SAVI  و SI1 که در آن، طبقۀ کاربری پوشش گیاهی و SAVI روند کاهشی و طبقۀ اراضی شور و SI1 روند افزایشی را نشان می­دهد، می­توان نتیجه گرفت که تغییرات کاربری اراضی پدیده­ای است که خدمات اکوسیستم را تغییر می­دهد که تقریباً اثرات آن غیرقابل جبران و برگشت ناپذیر می­باشد. این نتیجه‌ای جز بهم خوردن تعادل اکوسیستم و تشدید روند تخریب سرزمین در مناطق ساحلی به همراه نخواهد داشت.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Assessment the instability and land degradation using fuzzy methods, hierarchical analysis and weighted linear combination (Case study: Bakhtegan watershed, Fars) ارزیابی ناپایداری و تخریب اراضی با استفاده از روش‌های فازی، تحلیل سلسله مراتبی و ترکیب خطی وزنی (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز بختگان فارس) 321 335 78085 10.22059/jrwm.2018.252394.1233 FA مه رو ده بزرگی دانشجوی دکتری بیابان زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. محمد جعفری استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. آرش ملکیان دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. غلامرضا زهتابیان استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. سید رشید فلاح شمسی دانشیار دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2018 02 11 In Iran, due to arid and semi-arid weather conditions the optimal use of limited water and soil resources has a particular importance. Land degradation is the result of incorrect policies in land management, which is a prominent example in the Bakhtegan watershed. Human factors, as well as climate changes and the phenomenon of drought in recent years, have caused the area to be severely degraded in terms of water and soil resources and the life of Bakhtegan wetland has been subject to destruction. In this study, it was tried to identify natural and ecological factors as well as human parameters affecting the destruction and vulnerability of the area using fuzzy classification method and hierarchical analysis method (AHP) as well as the capabilities of GIS modeling, the data from the criteria and effective layers have been used and the level of vulnerability and land degradation has been determined. According to the results of the research, the level of land degradation and instability in the area has a large extent (48% of the area), However, the level of vulnerability in the central and downstream regions of the watershed and often in areas affected by human factors such as high population density, consumption of water in the agricultural sector, improper management of land use in the region, as well as dams and dike construction, has been increased. It was also concluded that human parameters have a more significant role in the degradation and vulnerability of the region compared to ecological and environmental factors. در کشور ایران، با وجود شرایط آب و هوایی خشک و نیمه­خشک، استفادۀ بهینه از منابع محدود آب و خاک از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. آنچه به عنوان تخریب سرزمین از آن یاد می­شود، نتیجۀ سیاست­های نادرست در مدیریت اراضی است که نمونۀ بارز آن در حوزۀ آبخیز بختگان به چشم می­خورد. عوامل و دخالت­های انسانی و نیز تغییر اقلیم و پدیدۀ خشکسالی در سال­های اخیر و نیز بسیاری عوامل دیگر سبب شده تا این حوزه از نظر منابع آبی و خاکی به شدت تخریب شده و حیات تالاب بختگان در معرض نابودی قرار گیرد. در این مطالعه سعی گردید تا ضمن شناسایی عوامل و پارامترهای اکولوژیکی طبیعی و نیز عوامل انسانی مؤثر در تخریب و آسیب­پذیری حوزه، با استفاده از روش طبقه­بندی فازی، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و قابلیت­های مدل­سازی سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS)، از داده­های حاصل از معیارها و لایه­های مؤثر استفاده شده و میزان آسیب­پذیری و تخریب اراضی در سطح حوزۀ تعیین گردد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می­دهد، میزان تخریب و ناپایداری اراضی در سطح حوزه دارای گسترش زیادی (48% از مساحت حوزه) است، اما آسیب­پذیری در بخش­های مرکزی و پایین دست حوزه و غالباً در محدوده­های تحت دخالت عوامل انسانی مانند تراکم زیاد جمعیت، مصرف و بهره­برداری آب در بخش کشاورزی، مدیریت­های نادرست در کاربری اراضی منطقه و نیز سدها و بندهای احداث شده ایجاد گردیده است و همچنین عوامل و پارامترهای انسانی دارای نقش پررنگ­تری در تخریب و آسیب­پذیری منطقه در مقایسه با عوامل اکولوژیکی و محیطی دارا می­باشند.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Evaluating The Performance of SWMM Model to Simulate Urban Runoff Hydrograph (Case Study: The Part of District 22 of Tehran) ارزیابی کارایی مدل SWMMبه منظور شبیه‌سازی هیدروگراف رواناب شهری (مطالعۀ موردی: بخشی از منطقۀ 22 تهران) 337 346 78086 10.22059/jrwm.2020.296374.1453 FA فریبا زکی زاده دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران،کرج، ایران. علیرضا مقدم نیا دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران،کرج، ایران. علی سلاجقه استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. عبدالله اردشیر دانشیار دانشکدۀ عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران. Journal Article 2020 01 21 Over the past few decades due to population growth and urban development, urban runoff has increased and led to different problems such as inundation of urban pathways, dissemination of environmental pollutions and flood hazards. In order to urban runoff management, it is necessary to estimate runoff rate correctly. SWMM is one of the most widely used models in estimating urban runoff. The goal of this research is to evaluate the performance of SWMM model in simulating flow rate in an urban watershed in District 22 of Tehran. At first, model required parameters were calculated. For model evaluation and validation, in three events, runoff was measured in the watershed outlet and was compared with simulated runoff. The model validation results showed that the simulated flow rates had good adaptation with the observed ones. The validation results were used for estimating optimum values of model input parameters. The results of SWMM model evaluation confirm model accuracy with NS= 0.72 and RSR= 0.53 and indicate the model ability in simulating urban runoff. So, SWMM model can be used for urban runoff management plans and designing urban runoff drainage networks in this area. در طی چند دهۀ گذشته با توجه به رشد جمعیت و توسعۀ شهری، رواناب شهری افزایش یافته و منجر به مشکلات مختلفی از جمله آبگرفتگی معابر سطح شهر، انتشار آلودگی­های زیست محیطی و خطرات ناشی از گسترش سیلاب شده است. به منظور مدیریت رواناب شهری لازم است میزان رواناب به درستی برآورد گردد. از جمله مدل­های پرکاربرد برای برآورد رواناب شهری مدل  SWMMاست. هدف تحقیق حاضر، ارزیابی کارایی مدل SWMM در شبیه­سازی دبی جریان در حوزۀ آبخیز شهری در منطقۀ 22 تهران است. در ابتدا پارامترهای مورد نیاز مدل محاسبه شد. برای واسنجی و ارزیابی مدل، رواناب متناظر با سه واقعۀ بارندگی در خروجی حوزه اندازه­گیری شد و با رواناب شبیه­سازی شده توسط مدل مقایسه شد. نتایج به­دست آمده از واسنجی مدل نشان داد که شبیه­سازی دبی در هر دو واقعۀ مورد بررسی، انطباق خوبی با داده­های مشاهده­ای دارد. از فرآیند واسنجی برای برآورد مقدار بهینۀ پارامترهای ورودی مدل استفاده شد. نتایج ارزیابی مدل SWMM کارایی و دقت مدل را با مقدار نش ساتکلیف 72/ 0 تأیید می­کند. همچنین مقدارRSR  برای ارزیابی مدل 53/. به دست آمد که نشان­دهندۀ قابل قبول بودن مدل است و نشان می­دهد که مدل مذکور قابلیت شبیه­سازی رواناب شهری را دارد و می­توان از این مدل برای طرح­های مدیریت رواناب شهری و طراحی شبکۀ زهکشی رواناب شهری منطقۀ مورد مطالعه استفاده نمود.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Effect of exclosure on functional of aerial and underground organs of Trifolium pratense L. in Shoghaldare- Namin rangelands, Ardabil province تأثیر قرق بر عملکرد اندام‌های هوایی و زیر‌زمینی گونۀ Trifolium pratense L. در مراتع شغال‌درۀ‌ نمین، استان اردبیل 347 365 78087 10.22059/jrwm.2020.296857.1458 FA اردوان قربانی دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. شاهین شفاهی استاد گروه منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. مهدی معمری دانشیار گروه علوم گیاهی و گیاهان داروئی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. 0000-0003-2917-4736 اکبر قویدل دانشیار گروه علوم خاک، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. احسان زند اصفهانی استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2020 01 29 The aim of this study was conducted to investigate the effect of 25 years old exclosure on the function of aerial and underground organs of Trifolium pratense since may to july of 2017. Three sites inside and three outside of the exclosure were selected in the rangelands in Shoghaldare- Namin rangelands, Ardabil. Three transects with the length of 100 meters were established in each site and from 10 plots of 1 m2 vegetation characteristics including total production, canopy percentage and forbs canopy were estimated. In order to select T. pratense stand and measure the selected parameters (to study the effect of exclosure on the function of different organs of T. pratense), in addition to previous transects, in each site was randomly established 3 transect of 50 meters. Along each transect, 10 random points and in each point the nearest plant was selected. Length of root, stem, inflorescence, plant height and basal diameter of T. pratense were recorded. Moreover, the inflorescences, stems and roots of the selected T. pratense were cut and after air-drying, they were weighed with a precision scale. Results showed that the total production in the exclosure (2413/06 kg/ha) has significant difference (p < 0/01) with the outside of exclosure (963/84 kg/ha). The production of T. pratense inside exclosure (99.83 kg/ha) has also significant difference (p < 0/01) with outside the exclosure (22.75 kg/ha). Interaction of exclosure and elevation has significant effect on canopy cover (forbs and total), number of inflorescences, basal diameter, weight of plant organs (p < 0/01) and recovery effort (p < 0/05). هدف این تحقیق که در سال 1396 انجام شد بررسی تأثیر قرق 25 ساله بر عملکرد اندام‌های هوایی و زیر‌زمینی گونۀ‌ <br /> <em>Trifolium pratense</em> بوده است. در مراتع منطقۀ شغال دره اردبیل سه مکان در داخل و سه مکان در خارج قرق کاملاً نزدیک هم انتخاب شد. در هر مکان سه ترانسکت 100 متری مستقر و از سطح 10 پلات یک مترمربعی خصوصیات پوشش گیاهی (تولید کل، درصد تاج پوشش کل و تاج پوشش پهن‌برگان علفی) اندازه‌گیری شد. به منظور انتخاب پایه‌های <em>T. pratense</em> و اندازه‌گیری پارامترهای مورد بررسی (اندازه‌گیری تأثیر قرق بر عملکرد اندام‌های <em>T. pratense</em>) علاوه بر ترانسکت‌های قبل، در هر مکان سه ترانسکت 50 متری (تصادفی) مستقر شد. در امتداد هر ترانسکت 10 نقطۀ تصادفی انتخاب شده و نزدیک‌ترین گونه به <em>T. pratense</em>مشخص شد. طول ریشه، ساقه، گل‌آذین، ارتفاع و قطر یقه <em>T. pratense</em> ثبت شد. گل‌آذین، ساقه و ریشۀ  <em>T. pratense</em> انتخاب‌شده قطع‌ و پس از هواخشک شدن‌ با ترازوی دقیق وزن شد. نتایج نشان داد تولید کل در داخل قرق (06/2413 کیلوگرم در هکتار) اختلاف معنی‌داری با خارج قرق (84/963 کیلوگرم در هکتار) داشت (01/0P<). تولید <em>T. pratense</em> در داخل قرق (84/99 کیلوگرم در هکتار) اختلاف معنی‌داری با خارج قرق (75/22 کیلوگرم در هکتار) داشت (01/0P<). اثر متقابل قرق و طبقات ارتفاعی بر تاج پوشش (کل و پهن برگان علفی‌)، تعداد گل‌آذین، قطر یقه، وزن اندام‌های گیاه (01/0P<) و تلاش بازآوری (05/0P<) معنی‌دار بود. به‌طورکلی نتایج نشان ‌داد که قرق سبب افزایش تاج پوشش گیاهی و تولید کل گیاهان شد. همچنین، عملکرد اندام‌های هوایی و زیرزمینی در گونۀ <br /> <em>T. pratense</em>در داخل قرق بیش‌تر از خارج قرق بوده است. بالا بودن عملکرد اندام‌های هوایی و زیرزمینی این گیاه شاخص در داخل قرق، می‌تواند بیانگر وجود تعادل و پایداری مراتع قرق‌شده باشد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 An Investigation of Social Capital of Beneficiaries toward sustainable Rural Development ( Case study: Telobine village, Mayamey county, Semnan province) بررسی سرمایه اجتماعی شبکه ذینفعان در راستای تحقق توسعه پایدار روستایی (منطقه مورد مطالعه: روستای تلوبین، شهرستان میامی، استان سمنان) 367 377 78088 10.22059/jrwm.2020.232758.1120 FA حسین صائمی پور دانش آموختۀ کارشناسی ارشد بیابان زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. آرش ملکیان دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. مهدی رمضان زاده لسبوئی دانشیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. Journal Article 2017 05 06 Sustainable development will not be realized in any country unless social capital is reinforced. Accordingly, present study made an attempt to measure social capital of local beneficiaries network in traditional boundary of Telobine in Mayamei county, Semnan province through network analysis approach considering macro and micro level indexes. Besides, social powers and local leader playing critical role in sustainable development will be identified. Based on trust and participation ties, level of social capital was respectively moderate and weak and social capital of the village was estimated weakening . It can be argued that reinforcement of trust and participation in this village essential for faster knowledge and resource transfer and also for better unity of beneficiaries. It was as well revealed that Gh.Ar and Mo.Ar are core actors among Telobin traditional boundary beneficiaries. High authority and social influence of these actors contribute greatly to the establishment organizations and other beneficiaries toward rural sustainable development. امروزه سرمایه اجتماعی یکی از عوامل اصلی در توسعه پایدار کشورها می‌باشد و بعد اجتماعی توسعه پایدار بدون توجه به مشارکت و بعد اجتماعی آن محدوده امکان پذیر نمی‌باشد. در این تحقیق سعی شده است از طریق روش تحلیل شبکه و شاخص-های سطح کلان و خرد شبکه ذینفعان محلی (بهره‌برداران منابع آب) سامان عرفی تلوبین در شهرستان میامی استان سمنان، میزان سرمایه اجتماعی شبکه سنجش و همچنین قدرت‌های اجتماعی و رهبران محلی موثر در تحقق توسعه پایدار محلی مشخص شوند. نتایج نشان می‌دهد که میزان سرمایه اجتماعی بر اساس پیوندهای اعتماد و مشارکت به ترتیب در حد متوسط و ضعیف بوده و سرمایه اجتماعی در این روستا متوسط رو به ضعیف سنجش شده است. بر اساس نتایج بدست آمده می‌توان استدلال نمود تقویت اعتماد و مشارکت اجتماعی دراین روستا جهت افزایش سرعت گردش اطلاعات و منابع و همچنین افزایش یگانگی و اتحاد در بین ذینفعان الزامی است تا از این طریق بتوان توسعه پایدار محلی را به شکلی مطلوب در منطقه مستقر ساخته و به موفقیت در این زمینه دست یافت. همچنین بر اساس نتایج بدست آمده، کنشگران Gh-Ar و Mo-Ar قدرت کلیدی در بین بهره‌برداران سامان عرفی تلوبین شناخته شدند. این افراد به دلیل اقتدار و نفوذ اجتماعی بالا می‌توانند نقش مهمی در جهت ایجاد ارتباط بین نهادهای دولتی و سایر بهره‌برداران در جهت تحقق توسعه پایدار روستایی ایفا کنند.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Effect of mycorrhizal fungi inoculation collected from rangelands of Kalmand Bahadoran on some morphophysiological characteristics of (Teucrium polium‏ L.) medicinal plant اثر تلقیح قارچ‏های میکوریز جمع‌آوری شده از مراتع کالمند بهادران بر برخی ویژگی‏ های مورفوفیزیولوژیک گیاه داروئی کلپوره (Teucrium polium L.) 379 391 78089 10.22059/jrwm.2020.294159.1443 FA منیرالسادات طباطبایی زاده دانشجوی دکتری بیابان‏زدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران. علی اکبر کریمیان دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد، ایران. محمد متینی زاده دانشیار پژوهشی مؤسسۀ تحقیقات جنگل‏ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. محمد هادی راد استادیار پژوهشی بخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران. سید کاظم صباغ دانشیار گروه زیست‏شناسی، دانشگاه یزد، ایران. Journal Article 2019 12 15 The symbiosis of arbuscular mycorrhizal fungi with plants root plays an important role in the sustainability and development of medicinal plant communities in ecosystems which are subject to various physical and ecological pressures.Teucrium polium L. is one of the most important medicinal plants that exists in these areas. In this study after identifying three species of mycorrhizal fungi consist of G. rosea، S. constrictum، G. intraradices which were abundant in the soil of the root zone, The spores were propagated separately and a combination of fungi. Then spores were inoculated with T. polium seeds in a completely randomized design with three replications under greenhouse conditions. After the end of growth period, results showed that the highest stem length was related to G. intraradices. The highest fresh and dry weight of shoots (1.61 and 4.34 g) and root dry weight (0.7 g) were related to combined fungi treatment that showed a significant difference with other treatments. Also the combination of fungi had the highest carotenoid concentration (7.32%). Inoculation of plants with fungal treatments of G. rosea, S. constrictum and G. intraradices (separately) also significantly increased chlorophyll (a) concentration compared to control. Eventually, the results showed the beneficial effects of mycorrhizal symbiosis in T. polium plant that combined use of these fungi can have a much greater and better effect on improving plant growth conditions, as fungi exist in form of combination in nature. همزیستی قارچ‏های میکوریز آربسکولار با ریشۀ گیاهان نقش مهمی در پایداری و توسعۀ جوامع گیاهان داروئی در اکوسیستم‏‏هایی که فشارهای فیزیکی و اکولوژیک بر آن­ها حاکم است، دارد. در این بین گیاه کلپوره یکی از مهم­ترین گیاهان داروئی است که در این اکوسیستم‏ها دیده می‏شود. در این مطالعه، بعد از شناسایی سه گونۀ قارچ میکوریز <em>G. rosea</em><em>، </em><em>S. constrictum</em><em>، </em><em>G</em>. <em>intraradices</em> که در خاک ناحیۀ ریشۀ گیاه کلپوره در مرتع غالب بود، اقدام به تکثیر اسپورها به صورت مجزا و ترکیبی از قارچ‏ها شد. سپس اسپورهای تکثیر یافته با بذور گیاه کلپوره در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در محیط گلخانه تلقیح شدند که پس از پایان دورۀ رشد، از نظر ارتفاع ساقه اصلی بین تیمار قارچ <em>G. intraradice</em>s و دیگر تیمارها اختلاف معنی‏داری وجود داشت. از نظر وزن­تر و خشک اندام هوایی و وزن خشک ریشه نیزاختلاف معنی‏داری وجود داشت به طوری که بیشترین وزن­تر و خشک اندام هوایی با (34/4 و61/1 گرم) و وزن خشک ریشه با (7/0گرم) مربوط به تیمار ترکیبی از قارچ‏ها بود که با دیگر تیمارها اختلاف معنی‏داری را نشان داد. همچنین تیمار ترکیبی از قارچ‏ها بیشترین غلظت کاروتنوئید با (32/7 درصد) را نیز به خود اختصاص داد. تمام تیمارهای قارچی نیز، غلظت کلروفیل a را نسبت به شاهد به طور معنی‏داری افزایش دادند. بدین ترتیب نتای  بیانگر آثار مفید رابطۀ همزیستی میکوریزی در گیاه کلپوره است که در این بین استفاده از ترکیبی از این قارچ‏ها می‏تواند به مراتب تأثیر بیشتر و بهتری در بهبود شرایط رشد گیاه داشته باشد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Spatial and seasonal variation of PM2.5, PM10 and TSP in surrounding regions of Isfahan city and its relationship with meteorological parameters تغییرات فصلی و مکانی ذرات PM2.5، PM10 و TSP در حومۀ شهر اصفهان و ارتباط آن با پارامترهای هواشناسی 393 404 78090 10.22059/jrwm.2018.250800.1220 FA سادات فیض نیا استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. ربانه روغنی دانشجوی دکتری بیابانزدایی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. سعید سلطانی استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. Journal Article 2018 01 22 Particulate matters (PM) has a negative effect on human health especially in industrial and urban areas due to their great potential of reaching the furthest parts of human lungs. Therefore, it is essential to conduct continuous monitoring of PM in order to assess their spatial and temporal trend in ambient air. This study aimed to assess the spatial and seasonal variations of PM2.5, PM10, total suspended particles (TSP) concentration and evaluating their correlations with meteorological parameters in surrounding regions of Isfahan city, Iran. PM2.5, PM10 and TSP concentrations (24-hours) were measured by gravimetry method with low volume air sampler for one-year period (July 2015-July 2016) at three stations located on western, eastern and southern part of Isfahan. The overall daily mean concentrations of PM2.5, PM10 and TSP were 73, 101 and 134 µg/m3 in east; 50, 86 and 103 µgr/m3 in the south; and 23, 45 and 53 µgr/m3 in west stations, respectively. This study identified that PM2.5 concentrations were above the US Environmental Protection Agency (EPA) guideline at all stations. The daily mean concentration of PM2.5, PM10, and TSP showed a negative correlation with humidity, while a positive correlation was observed between daily average temperature and all pollutant concentrations. A weak positive correlation was observed in case of wind speed. This study found that the meteorological condition has the highest impact on fluctuating PM2.5 concentration over the monitoring period. Pollution rose analysis indicated that westerly and north-westerly wind increased PM2.5 concentration at all sites. ذرات گردوغبار به دلیل دستیابی به سیستم تنفس انسان تأثیرات مخربی بر سلامت انسان به­ویژه در مناطق شهری و صنعتی دارند. بنابراین پایش ذرات گردوغبار و بررسی روند مکانی و فصلی آن اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف از انجام این تحقیق بررسی تغییرات فصلی و مکانی غلظت ذرات گردوغبار به تفکیک در اندازه‌های PM_2.5، PM₁₀ و TSP در حومۀ شهر اصفهان و ارتباط آن با پارامتر‌های هواشناسی می‌باشد. برای این منظور به کمک دستگاه نمونه‌بردار هوا از نوع مکش پایین و روش وزنی غلظت ذرات PM_2.5، PM₁₀ و TSP در طی دورۀ یک­ساله (تیر 1394-1395) در سه ایستگاه واقع در شرق، جنوب و غرب شهر اصفهان اندازه‌گیری شد. بر اساس نتایج به­دست آمده، در شرق، جنوب و غرب شهر اصفهان به­ترتیب میانگین غلظت ذرات PM_2.5 73، 50 و 23؛ PM₁₀101، 86 و 45؛ TSP 134، 103 و 53 میکروگرم بر مترمکعب بود. میزان غلظت ذرات PM_2.5 در تمام ایستگاه‌ها اغلب بیش از حد استاندارد تعیین شده توسط آژانس حفاظت محیط زیست ایالات متحده (US EPA) گزارش شد. همچنین بررسی­ها نشان داد رطوبت نسبی و دما به­ترتیب همبستگی منفی و مثبتی با غلظت ذرات گردوغبار در منطقه داشتند. با این حال میان سرعت باد و غلظت ذرات گردوغبار ارتباط ضعیفی مشاهده شد. به­طور کلی ذرات PM_2.5 نسبت به سایر ذرات درشت‌تر همبستگی قوی‌تری با عوامل اقلیمی داشتند. به کمک روش گلباد آلودگی مشخص شد که بادهای غربی و شمال غربی نقش ویژه‌ای در افزایش غلظت ذرات PM_2.5 داشتند. نتایج این تحقیق می‌تواند برای مدیران و تصمیم‌گیران در حوزۀ عملیات مقابله با گردوغبار به‌ویژه در عملیات درختکاری و پوشش سبز مفید واقع گردد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Quantifying suspended sediment sources contributions during the flood event using sediment fingerprinting method in the Kamish catchment, East of Kermanshah کمی سازی سهم منابع رسوب معلق در طول رخداد سیلاب با استفاده از روش منشأیابی در حوضۀ کمیش، شرق کرمانشاه 405 421 78091 10.22059/jrwm.2020.297316.1463 FA زینب محمدی رایگانی دکتری ژئومورفولوژی، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. کاظم نصرتی دانشیار، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Journal Article 2020 02 05 Accelerated soil erosion poses a serious threat to land management sustainability and water resource utilization in many areas of the world. The objective of this study was to apportion surface (cropland and rangeland) and subsurface (channel bank) sources relative contributions to the supply of suspended sediment during the storm event in Kamish mountainous catchment, using a geochemical fingerprinting approach and Bayesian un-mixing model. To this end, thirty-four geochemical tracers were measured as potential tracers to evaluate surface and subsurface sediment sources (69 samples), including 10 target suspended sediments samples collected across the hydrographs of a flood event at the overall catchment outlet. In total, two statistical methods Kruskal–Wallis H test and discriminant function analysis (DFA) were used to select the optimum tracer composition. The results of Bayesian un-mixing model indicated that mean (uncertainty range) relative contribution of cropland and rangeland (surface land-use) and channel bank (subsurface) sources are 31.8 (12.7-50.3), 33.2 (17.5-49), 35.2 (25.6- 44.6) percent, respectively. These results indicate surface and subsurface sediment sources have the same contribution to the supply of suspended sediments during the basin flood event. Although sediment sources contribution in during the flood event change intermittently between subsurface and surface soils. As a result, targeted management practices should focus through erosion and land use control of these sources for minimizing their effects on fine sediment deposition. فرسایش خاک تشدید شونده تهدید جدی برای پایداری مدیریت منابع زمین و استفاده از منابع آب در بسیاری از مناطق جهان است. پژوهش حاضر با هدف تعیین سهم نسبی منابع رسوب سطحی کاربری کشاورزی و مرتع و زیر سطحی کانال رودخانه در تولید رسوب معلق در طول یک رخداد سیلاب، در حوضۀ کوهستانی کمیش با استفاده از یک روش منشایابی ژئوشیمیایی و مدل غیر ترکیبی بیزی انجام شد. به این منظور، 34 ردیاب ژئوشیمیایی برای ارزیابی منابع اصلی تولید رسوب حوضه شامل اراضی کشاورزی، مرتع و کانال رودخانه (69 نمونه) و همچنین ۱۰ نمونه رسوب هدف برداشت شده در طول یک رخداد سیل در خروجی حوضۀ کمیش اندازه­گیری شد. در این راستا، از دو روش آماری آزمون کروسکال وایلیسو تحلیل تابع تشخیصبه منظور انتخاب ترکیب بهینه ردیاب استفاده شد. نتایج مدل منشایابی رسوب بر اساس عدم قطعیت بیزی نشان داد سهم نسبی رسوب (دامنۀ عدم قطعیت) منابع کاربری کشاورزی و مرتع و کانال رودخانه به ترتیب 8/31 (7/12- 3/50)، 2/33 (5/17-49) و 2/35 (6/25–6/44) درصد است. این نتایج نشان می­دهد منابع رسوب کاربری سطحی و زیرسطحی سهم یکسانی در تأمین رسوبات معلق در طول رخداد سیلاب حوضۀ کمیش دارند. هرچند سهم­ منابع رسوب در طول رخداد سیلاب به طور متناوب بین خاک­های سطحی و زیرسطحی به­صورت جزئی تغییر می­کند. در نتیجه، شیوه­های مدیریت هدفمند باید از طریق کنترل فرسایش و کاربری اراضی این منابع متمرکز شوند تا اثرات آن­ها بر روی نهشته­های رسوب ریزدانه به حداقل برسد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 weqRelationship between carbon storage of Astragalus brachyanus species with plant characteristics, habitat characteristics and rangeland management, Rajan, West Azerbaijan ارتباط ذخیرۀ کربن گونۀ Astragalus brachyanus با صفات گیاهی، خصوصیات رویشگاهی و مدیریت مرتع (راژان، آذربایجان ‌‌غربی) 423 438 78092 10.22059/jrwm.2020.300165.1482 FA جواد معتمدی دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. شکوفه ابراهیمی دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکدۀ منابع‌‌طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. اسماعیل شیدای کرکج استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران. 0000-0003-2281-0357 Journal Article 2020 03 30 Estimation of carbon storage is one of the essential requirements for evaluating rangeland ecosystem services and economic evaluation of carbon storage in rangeland plans. Plant performance in carbon storage is a function of plant characteristics, environmental and management factors. Therefore, the relationship of annual carbon storage of Astragalus brachyanus with plant traits, habitat characteristics and range management in the mountainous rangelands of Rajan was investigated. The five sites in which the species were distributed and differed in physical characteristics were selected and coded based on the type of management (exclosure or exclosure; intensity of grazing, medium and low grazing) and geographical direction. At each site, vegetation was measured within 30 two-by-two-square-meter plots, located 10 m apart along six 50 m transects. At each location, 15 A. brachyanus plant stands with different dimensions were selected and measured while measuring their appearance characteristics, and their current year growth was cut to estimate carbon storage. Samples were transferred to the laboratory to estimate the carbon conversion factor. Two composite soil samples were also taken from each site. Topographic factors (slope, geographical direction and altitude) and management (grazing in study units) were also recorded at each location. In order to investigate the relationship between annual carbon biomass storage and environmental and management , partial least squares regression was used. Based on the results, carbon storage of A. brachyanus was significantly different. Annual carbon biomass carbon storage, with crown diameter, number of base and plant height, was directly correlated with type of management (grazing intensity). برآورد ذخیرۀ‌ ‌کربن، <em>یکی از ملزومات اساسی به‌‌منظور ارزش­گذاری خدمات اکوسیستم‌‌های مرتعی و ارزیابی اقتصادی ذخیرۀ کربن، در عملیات اصلاح مراتع است. </em>عملکرد گیاهان در مقدار ذخیرۀ کربن، تابعی از ویژگی‌‌های گیاهی، عوامل محیطی و مدیریتی است.<em>از این­رو، </em>ارتباط ذخیرۀ کربن سالانۀ گونۀ <em>Astragalus brachyanus</em> (گون درختچه‌‌ای) با صفات گیاهی، خصوصیات رویشگاهی و مدیریت مرتع، در مراتع کوهستانی راژان، بررسی شد. <em>پنج مکان که گونۀ مذکور در آن پراکنش دارد و از نظر خصوصیات فیزیکی با یکدیگر تفاوت داشتند، انتخاب و بر مبنای نوع مدیریت (قرق یا غیر قرق؛ شدت چرای شدید، متوسط و کم) و جهت جغرافیایی، کُد بندی شدند. </em><em>در هر مکان، از پوشش گیاهی در داخل </em><em>30 پلات 2*2 متر مربعی که با فاصلۀ 10 متر از یکدیگر در امتداد شش ترانسکت‌‌ 50 متری مستقر شدند، اندازه‌‌گیری شد. در هر مکان، 15 پایۀ گیاهی </em><em>A.brachyanus</em><em> با ابعاد متنوع، انتخاب و ضمن اندازه‌‌گیری ویژگی‌های مشخصات ظاهری، رشد سال جاری آن­ها جهت برآورد ذخیرۀ سالانۀ کربن، قطع گردید. </em>نمونه‌‌ها جهت برآورد ضریب تبدیل کربن، به آزمایشگاه منتقل شد. <em>از هر مکان، سه نمونه مرکب خاک نیز برداشت شد. عوامل توپوگرافی (شیب، جهت جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا) و مدیریتی (شدت چرا در واحدهای مطالعاتی) نیز در هر مکان، ثبت‌ گردید. به‌‌منظور بررسی ارتباط ذخیرۀ کربن سالانه در بیوماس هوایی با عوامل محیطی و مدیریتی،</em>از رگرسیون حداقل مربعات جزئی استفاده گردید. بر مبنای نتایج، مقدار ذخیرۀ کربن گونۀ <em>A.brachyanus</em>در تیمارهای مختلف، با یکدیگر تفاوت معنی‌دار داشتند. ذخیرۀ کربن سالانۀ بیوماس هوایی، با قطر تاج، تعداد جست و ارتفاع پایۀ گیاهی، ارتباط مستقیم و با نوع مدیریت (شدت چرا)، ارتباط معکوس دارد. بدین معنا که با افزایش قطر تاج، تعداد جست و ارتفاع پایۀ گیاهی، توان ذخیرۀ کربن سالانه، افزایش و با افزایش شدت چرا، توان ذخیرۀ کربن آن، به شدت کاهش می‌یابد. با توجه به اثر منفی چرای دام بر مقدار ذخیرۀ کربن، مدیریت چرای بهینه به‌‌‌منظور حداکثر سازی ذخیرۀ کربن، ضرورت می‌‌یابد. همچنین به‌‌منظور فراهم کردن زمینۀ افزایش ذخیرۀ کربن گونۀ <em>A.brachyanus</em>، توجه به افزایش مشخصه‌‌های گیاهی در پروژه‌‌های توسعه و گسترش پوشش گیاهی و پروژه‌‌های اصلاح مراتع، ضرورت می‌‌یابد. در این راستا، عملیات پرورشی گون درختچه‌‌ای، باید در جهت افزایش صفات گیاهی و در نتیجه افزایش سطوح فتوسنتز کننده، صورت گیرد.

دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران مرتع و آبخیزداری 5044-2008 73 2 2020 08 22 Investigation of some heavy metals concentration in the soil and various organs of rangeland plants, Alhagi camelorum and Cornulaca monacantha (Case study: Zoeir oil well, Khuzestan province) بررسی غلظت برخی فلزات سنگین در خاک و اندام‌های مختلف گیاهان مرتعی Alhagi camelorum و Cornulaca monacantha (مطالعۀ موردی: چاه نفتی زوئیر، استان خوزستان) 439 451 78093 10.22059/jrwm.2020.295432.1449 FA معصومه موقری رودپشتی استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران. لیلا خلاصی دکتری مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. امین ذرتی پور استادیار گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران. فرشته یزدان پناه دانش‌آموختۀ کارشناسی، گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، اهواز، ایران. Journal Article 2020 01 06 This study was carried out around Zooir oil well in Khouzestan to investigate the concentration of heavy metals (Pb, Cu, Zn, Cd) in soil and two species of plants (Alhagi camelorum and Cornulaca monacantha), two directions of dominant wind and opposite direction of dominant wind and three distances from oil well. The results showed that the concentration of lead, copper and zinc of soil in the wind direction was significantly higher than the opposite wind direction, whereas in the concentration of these elements in the plant, there was no significant effect. This is exactly opposite in the case of cadmium metal. The concentrations of the studied metals in both soil and plants collected from different distances were significantly different at 1% level. The two lead and zinc metals have significant differences in the surface and deep soils, but these were no significant for the cadmium and copper metals as well as in the soils under and between the plants. Heavy metal uptake was no significant effect in the two studied species, but this difference was significant between the shoots and roots. Cadmium and copper have the highest concentration in roots. Lead and zinc have the highest concentration in aerial parts. Evaluation of accumulation and transport factors showed that lead, zinc and cadmium in Cornulaca mocnaantha and lead and zinc in Alhagi camelorum had TF> 1 coefficients, so they could be used to refine soils polluted with these elements. BAC and BCF values for both species were less than one. این پژوهش در اطراف چاه نفتی زوئیر خوزستان با هدف بررسی غلظت فلزات سنگین (سرب، مس، روی، کادمیوم) در خاک و دو گیاه <br /> <em>Alhagi camelorum</em>و <em>Cornulaca monacantha</em>و همچنین بررسی پتانسیل گیاه پالایی فلزات سنگین در دو گیاه مذکور صورت گرفت. بدین منظور سه پلات با ابعاد 10 * 10 متر در دو جهت باد غالب و خلاف جهت باد غالب منطقه در سه فاصله از چاه نفتی مستقر گردید. پلات اول در نزدیکی حوضچۀ مواد نفتی و پلات­های دوم و سوم با فاصلۀ 500 متری از پلات قبلی مستقر شد. در هر پلات از گیاه مورد مطالعه با سه تکرار به تفکیک اندام هوایی و ریشه نمونه­برداری انجام گردید. همچنین در پای هر گیاه دو نمونه خاک از عمق­های 0-30 سانتی­متر و 30-60 سانتی­متر و همچنین دو نمونه از دو عمق ذکر شده بین دو پایۀ گیاه برداشت گردید. برای تعیین پتانسیل گیاه­پالایی گیاهان مذکور از شاخص­های فاکتور انتقال (TF)، فاکتور تجمع بیولوژیکی (BCF) و ضریب تجمع بیولوژیکی (BAC) استفاده گردید. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها آزمون­های آماری T-test، آنالیز واریانس و برای مقایسۀ میانگین­ها از آزمون دانکن از نرم­افزار آماری SPSS نسخۀ 16 استفاده شد. نتایج نشان داد که در مورد خاک میزان ترسیب فلزات سرب، مس و روی در جهت باد نسبت به خلاف جهت باد با اختلاف معنی­داری بیشتر است، در حالی­که در مورد غلظت این عناصر در گیاه، اختلاف معنی­داری در جهت باد و خلاف جهت باد وجود نداشت. این در حالی است که در مورد فلز کادمیوم دقیقاً عکس این حالت مصداق داشت. غلظت فلزات مورد مطالعه هم در خاک­ و هم در گیاهانی که از فواصل مختلف برداشت شده بودند دارای تفاوت معنی­داری در سطح یک درصد بودند. دو فلز سرب و روی دارای اختلاف معنی­دار از نظر میزان حضور در خاک سطحی و عمقی بودند در حالی­که این معنی­داری در مورد فلزات کادمیوم و مس و همچنین در خاک پای بوته­ها و بین بوته­ها وجود نداشت. میزان جذب فلزات سنگین در دو گونۀ مورد مطالعه تفاوت معنی­داری را نشان نداد در حالی­که این اختلاف در بین اندام­های هوایی و زیرزمینی معنی­دار بود. کادمیوم و مس در اندام زیرزمینی و سرب و روی در اندام هوایی دارای بیشترین غلظت جذب بودند. بررسی فاکتورهای تجمع و انتقال نشان داد که گیاه <em>Cornulaca monacantha</em> برای عناصر سرب، روی و کادمیوم و گیاه <em>Alhagi camelorum</em>برای دو عنصر سرب و روی دارای ضریب (TF > ۱) بوده، بنابراین می­توان از آن­ها برای پالایش خاک­های آلوده به این عناصر استفاده کرد. مقادیر  BAC و BCF برای هر دو گونۀ مورد مطالعه کمتر از یک بود.