<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری</title>
    <link>https://jrwm.ut.ac.ir/</link>
    <description>نشریه علمی - پژوهشی مرتع و آبخیزداری</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Thu, 01 Oct 2026 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Thu, 01 Oct 2026 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>آشکارسازی و تحلیل پهنه‌های متأثر از خشکیدگی پوشش گیاهی در مراتع استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از داده‌های دورسنجی</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109547.html</link>
      <description>آشکارسازی تغییرات پوشش گیاهی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، به‌ویژه برای شناسایی لکه‌های خشکیده، یکی از چالش‌های مهم در سنجش از دور است. این تحقیق به‌منظور شناسایی و تحلیل پهنه‌های دچار خشکیدگی مراتع استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از داده‌های دورسنجی و تحلیل تغییرات پوشش گیاهی در سال‌های 2013 و 2023 انجام شده است. پس از بدست آوردن تفاضل تصاویر سال‌های 2013 و 2023 برای شاخص‌های مختلف نظیر NDVI، VHI،TCT و SR آستانه‌گذاری مقادیر تفاضل برای هر شاخص به‌منظور شناسایی لکه‌های خشکیده انجام شد. به‌منظور صحت‌سنجی نتایج، پس از شناسایی لکه‌های خشکیده، به عرصه‌های طبیعی مراجعه و آماربرداری میدانی انجام گردید تا تطابق مناطق شناسایی‌شده با وضعیت واقعی ارزیابی شود. نتایج نشان داد که شاخص SR با دقت کلی 75 درصد و ضریب کاپای 75/0 بهترین عملکرد را در شناسایی لکه‌های خشکیده داشت و نشان‌دهنده‌ی تطابق مناسب نتایج با داده‌های میدانی است. پس از آن، شاخص VHI با دقت 60 درصد و ضریب توافق 4/0، مناسبترین شاخص پوشش گیاهی برای تعیین مناطق خشکیده بوده است. شاخص TCT نیز توانست تغییرات پوشش گیاهی را با دقت کلی 52 درصد و ضریب توافق 32/0 شناسایی نماید. در این بین، شاخص NDVI با دقت 40 درصد و ضریب توافق 28/0 کمتر از حد انتظار، نتوانست تغییرات پوشش گیاهی را در مناطق خشکیده شده نشان دهد. نتایج این مطالعه نشان داد که شاخص SR به‌عنوان ابزاری مؤثر در تشخیص لکه‌های خشکیده در مناطق مرتعی می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی در پیش آگاهی، پایش و مدیریت بهینه‌ی منابع طبیعی کمک کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی مدل METRIC در برآورد تبخیر-تعرق واقعی در دشت چنداب ورامین با استفاده از داده‌های سنجش از دور</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109548.html</link>
      <description>با توجه به افزایش تنش‌های خشکی در مناطق خشک و نیمه‌خشک، نیاز به روش‌هایی دقیق، غیرمخرب و کم‌هزینه برای برآورد مصرف آب پوشش‌های گیاهی اهمیت ویژه‌ای یافته است. مدل METRIC به‌عنوان یکی از مدل‌های پیشرفته مبتنی بر سنجش از دور، در سال‌های اخیر برای تخمین تبخیر-تعرق واقعی (ETa) مورد توجه قرار گرفته است. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی دقت مدل METRIC در برآورد ETa در منطقه خشک و اراضی پخش سیلاب دشت چنداب ورامین، بر پایه تصاویر ماهواره‌ای سطح 2 لندست ۸ در بازه زمانی پاییز 1397 تا زمستان 1400 و داده‌های هواشناسی میدانی انجام شد. پس از انجام پردازش‌های رادیومتریک و اتمسفری تصاویر، پارامترهای بیلان انرژی استخراج گردید و کیفیت نتایج با رویکردی جامع و چندمنبعی بررسی شد تا قابلیت اعتماد مدل افزایش یابد. نتایج حاصل از مدل به دلیل عدم دسترسی به داده‌های لایسیمتر وزنی با مدل استاندارد FAO Penman-Monteith مقایسه شد. نتایج نشان‌دهنده دقت بالا و قابلیت کاربرد مدل در دشت‌های حاشیه کویر مانند چنداب ایران است. میانگین ضریب تعیین (R&amp;amp;sup2;) بالاتر از 9/0 و خطای ریشه میانگین مربعات RMSE کمتر از 52/0 میلی‌متر بر روز، گواهی بر صحت بالای مدل دارند. همچنین، ارتباط قوی بین شاخص ETo و ETa به‌خوبی بیانگر تاثیر و نقش پوشش گیاهی در فرآیند تبخیر-تعرق و پویایی مکانی آن است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی برخی ویژگی‌های اکولوژیکی عرصه‌های بذرپاشی‌شده و همجوار در مراتع سپیدار، شهرستان بویراحمد</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109599.html</link>
      <description>تخریب پوشش گیاهی و افت کیفیت خاک از مهم‌ترین پیامدهای چرای مفرط، خشکسالی‌های مکرر و بهره‌برداری ناپایدار در اکوسیستم‌های مرتعی است. بذرپاشی به‌عنوان یکی از روش‌های احیای بیولوژیکی مراتع، با هدف بهبود پوشش گیاهی و ارتقای کیفیت خاک به‌کار گرفته می‌شود. پژوهش حاضر با هدف مقایسه عرصه بذرپاشی‌شده با گونه‌های مرتعی ‌Beauv .‌Agropyron elongatum (Host.) و .‌‌Prangos ferulacea (L.) Lindl و عرصه شاهد مجاور از نظر ویژگی‌های اکولوژیکی در مراتع سپیدار شهرستان بویراحمد در سال 1405 انجام شد. بدین‌منظور خصوصیات پوشش گیاهی، وضعیت سطحی و ویژگی‌های شیمیایی و بیولوژیکی خاک دو عمق 15-0 و 30-15 سانتی‌متر اندازه‌گیری شدند. داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بذرپاشی موجب افزایش معنی‌دار پوشش گیاهی و لاشبرگ و کاهش معنی‌دار خاک لخت در مقایسه با عرصه شاهد شد (01/0&amp;amp;gt;p). از نظر ویژگی‌های شیمیایی، مقادیر ماده آلی، ظرفیت تبادل کاتیونی، فسفر و پتاسیم در عرصه بذرپاشی به‌طور معنی‌داری بیشتر از عرصه شاهد بود (01/0&amp;amp;gt;p)، اما هدایت الکتریکی، اسیدیته و شاخص جذب سدیم تفاوت معنی‌داری نشان ندادند. همچنین شاخص‌های بیولوژیکی شامل تنفس میکروبی، کربن و نیتروژن زیست‌توده میکروبی و نسبت کربن به نیتروژن زیست‌توده میکروبی در عرصه بذرپاشی به‌طور معنی‌داری افزایش یافتند (01/0&amp;amp;gt;p). اثر عمق خاک عمدتاً بر برخی ویژگی‌های شیمیایی مشاهده شد، اما بر بیشتر شاخص‌های بیولوژیکی معنی‌دار نبود. به‌طور کلی، عرصه بذرپاشی‌شده همزمان با افزایش پوشش گیاهی و ورودی بقایای آلی، از وضعیت شیمیایی و بیولوژیکی مطلوب‌تری نسبت به عرصه شاهد برخوردار بود. این یافته‌ها نشان‌دهنده ارتباط استقرار پوشش گیاهی با بهبود برخی ویژگی‌های خاک و فرآیندهای اکولوژیکی است. بنابراین بذرپاشی می‌تواند به‌عنوان یکی از گزینه‌های مناسب برای احیای مراتع تخریب‌شده مناطق سردسیری زاگرس مورد توجه قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>اثر بهره‌برداری جنگل و آشفتگی خاک بر زادآوری طبیعی در حوزه آبخیز جنگل‌های شمال ایران</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109600.html</link>
      <description>بازیابی طبیعی جنگل بعد از بهره‌برداری، از مهم‌ترین اهداف پایداری جنگل می‌باشد. تردد ماشین‌های چوبکشی با در نظر گرفتن وزن، سرعت و شدت تردد تاثیر زیادی بر زاداوری جنگل گذاشته و در اثر تغییرات صورت گرفته در فاکتورهای محیطی، شاخص‌های تنوع زیستی مانند تنوع، غنا و یکنواختی در جامعه گیاهی کف جنگل تغییراتی ایجاد می‌نمایند. این پژوهش در حوزه 45 آبخیز جنگل‌های هیرکانی انجام شده و هدف آن بررسی تاثیر عملیات چوبکشی بر تنوع و زادآوری گونه‌های درختی در میان‌مدت می‌باشد. به همین منظور 4 پارسل با سنین بهره‌برداری 7، 10، 15 و 20 سال در جنگل خیرود (پارسل‌های 316، 317، 220 و 221) انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. تاثیر مشخصه‌های فیزیکی خاک (درصد تخلخل و مقاومت به نفوذ خاک)، pH و لاشبرگ (C، N و C/N) و نور تحت سطوح مختلف تردد (دپو، زیاد، متوسط و کم) و تاثیر آنها بر شاخص‌های تنوع زیستی با استفاده از پنج سنجه دومیننس، شانون، سیمپسون، مارگالف و یکنواختی بررسی شد. نتایج نشان داد عملیات چوبکشی تاثیر مخربی بر زادآوری جنگل داشته و علاوه بر تعداد گیاهان، ترکیب گونه‌ای را نیز تغییر داده است، گونه نورپسند پلت 8 درصد افزایش و گونه سایه‌پسند راش 68 درصد کاهش را نشان می‌دهد و این امر یک زنگ خطر اکولوژیکی در جنگل‌های هیرکانی محسوب می‌شود. نتایج نشان داد شدت تردد و سن بهره‌برداری و اثر متقابل شدت تردد و سن بهره‌برداری به‌صورت معنی‌داری بر زادآوری جنگل موثر بوده و همه فاکتورهای محیطی این تحقیق، تحت تاثیر شدت تردد و سنین بهره‌برداری بوده‌اند. نتایج آنالیز چند متغیره PCA نیز نشان داد، مشخصه‌های خاک مانند مقاومت به نفوذ و شاخص‌های تنوع زیستی به‌شدت تحت تاثیر عملیات چوبکشی قرار داشته‌اند و بین خصوصیات لاشبرگ، نور و میزان تخلخل خاک به شدت همبستگی مثبت وجود دارد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بررسی روند تغییرات شدت خطر فرسایش خاک در پیرامون شهر یاسوج با استفاده از استاندارد SL 190-2007</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109549.html</link>
      <description>هدف پژوهش حاضر بررسی روند تغییرات شدت خطر فرسایش خاک در محدوده شهر یاسوج طی دوره زمانی ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۵ با استفاده از استاندارد SL 190-2007 و داده‌های سنجش از دور در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی است.در این پژوهش، به‌منظور ارزیابی خطر فرسایش خاک، از تلفیق پارامترهای زاویه شیب، پوشش گیاهی و کاربری اراضی استفاده شد. زاویه شیب از مدل رقومی ارتفاع استخراج گردید. نقشه‌های کاربری اراضی با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای لندست TM برای سال ۱۹۹۲ و ETM+ برای سال ۲۰۲۵ و با استفاده از روش طبقه‌بندی نظارت‌شده به روش حداکثر احتمال تهیه و صحت‌سنجی شدند. به‌منظور کمی‌سازی پوشش گیاهی، شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش گیاهی (NDVI) محاسبه و کسری پوشش گیاهی (VFC) با استفاده از مدل پیکسل دوگانه (DPM) استخراج گردید. در نهایت، بر اساس استاندارد SL 190-2007، نقشه‌های خطر فرسایش خاک در شش کلاس خیلی کم، کم، متوسط، شدید، خیلی شدید و فوق‌العاده شدید تهیه و تغییرات مکانی&amp;amp;ndash;زمانی آن‌ها مورد تحلیل قرار گرفت.نتایج نشان داد که طی بازه زمانی ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۵، الگوی خطر فرسایش خاک در محدوده شهر یاسوج دستخوش تغییرات قابل‌توجهی شده است. مساحت کلاس‌های خطر شدید، خیلی شدید و فوق‌العاده شدید از مجموع ۳۶ درصد در سال ۱۹۹۲ به ۶۲ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است، در حالی که سهم کلاس‌های خطر خیلی کم و کم که در ابتدای دوره بیش از نیمی از مساحت منطقه را شامل می‌شدند، به‌طور چشمگیری کاهش یافته‌اند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مقایسه شاخص‌های فیزیکوشیمیایی و ارزش غذایی دو گونه دارویی-مرتعی بیلهر (Dorema aucheri Boiss) و بن‌سرخ (Allium haemanthoides Boiss. &amp;amp; Hausskn) در چهار اکوتیپ زاگرس مرکزی</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109602.html</link>
      <description>پژوهش با هدف ارزیابی مقایسه شاخص‌های فیزیکوشیمیایی و ارزش غذایی دو گونه دارویی-مرتعی بیلهر(Dorema aucheri) و بن‌سرخ(Allium haemanthoides) در چهار رویشگاه زاگرس مرکزی (زنگوا، بیدسردره، جونقان&amp;amp;ndash;سالدوران، کوهرنگ&amp;amp;ndash;زردکوه) انجام شد. نمونه‌برداری از اندام‌های هوایی گیاهان در مرحله گلدهی انجام و پس از اختلاط برگ و ساقه، نمونه‌ها در چهار تکرار از لحاظ درصد خاکستر ، الیاف نامحلول در شوینده خنثی ، الیاف نامحلول در شوینده اسیدی ، درصد پروتئین ، درصد قندهای محلول ، درصد ماده خشک قابل هضم ، درصد رطوبت ، درصد چربی ، اسیدیته قابل تیتراسیون و شدت اسیدی بودن (PH) مورد تجزیه قرار گرفتند. از تجزیه واریانس فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی برای تحلیل داده‌ها در نرم‌افزار SAS استفاده شد و مقایسه میانگین‌ها با آزمون LSD در سطوح 5 و 1 درصد انجام گرفت. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل گونه و منطقه به جز درصد خاکستر، الیاف نامحلول در شوینده خنثی و درصد رطوبت بر سایر ویژگی‌های اندازه گیری شده در سطح احتمال ۱ درصد معنی‌دار بود. بر اساس مقایسه میانگین‌ها، اکوتیپ بیدسردره در هر دو گونه با بیشترین پروتئین خام (43/23 درصد در بیلهر و 68/27 در بن‌سرخ)، کمترین الیاف نامحلول در شوینده خنثی (09/24 درصد در بیلهر و 35/23 درصد در بن‌سرخ) و بالاترین قابلیت هضم به‌عنوان برترین رویشگاه شناسایی شد. به‌گونه‌ای که بیشترین پروتئین خام و بالاترین قابلیت هضم (58/72 درصد در بیلهر) را به خود اختصاص داد. همچنین، بیلهر در زنگوا (91/20) تحت تنش خشکی و بن‌سرخ در کوهرنگ تحت تنش سرمایی با افزایش درصد قندهای محلول پاسخ نشان دادند. همبستگی منفی بسیار قوی بین الیاف نامحلول در شوینده اسیدی و قابلیت هضم، کارایی الیاف نامحلول در شوینده اسیدی را برای برآورد سریع کیفیت علوفه تأیید کرد. در مجموع، نتایج بر برتری اکوتیپ بیدسردره و اهمیت حفاظت از تنوع اکوتیپی به‌عنوان راهبردی برای مدیریت پایدار مراتع زاگرس تأکید دارد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی آسیب‌پذیری آبخوان گرمسار با استفاده از مدل دراستیک در محیط GIS</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109601.html</link>
      <description>منابع آب زیرزمینی به‌عنوان یکی از منابع حیاتی تامین آب در بسیاری از مناطق جهان از اهمیت بالایی برخوردارند. دشت گرمسار نیز به‌دلیل ویژگی‌های جغرافیایی و اقلیمی خود، به‌ویژه در تأمین آب کشاورزی و شرب، وابستگی بالایی به منابع آب زیرزمینی دارد. در این پژوهش، مدل دراستیک برای ارزیابی پتانسیل آسیب‌پذیری کیفی منابع آب زیرزمینی در دشت گرمسار به کار گرفته شد. این مدل با بهره‌گیری از هفت پارامتر اصلی شامل عمق آب زیرزمینی، تغذیه خالص، محیط آبخوان، محیط خاک، توپوگرافی، محیط غیر اشباع و هدایت هیدرولیکی، به تحلیل جامع آسیب‌پذیری کیفی منابع آب زیرزمینی می‌پردازد. با تلفیق هفت نقشه معیار به کار رفته در مدل دراستیک در محیط GIS به روش همپوشانی شاخص، شاخص نهایی آسیب‌پذیری آبخوان مورد مطالعه، محاسبه شد. بر این اساس شاخص نهایی آسیب‌پذیری دراستیک بین 54 تا 145 قرار گرفت. حدود نه درصد منطقه مورد مطالعه بدون پتانسیل آلودگی، ۳۹ درصد دارای پتانسیل خیلی کم، ۳۰ درصد پتانسیل کم، ۱۷ درصد دارای پتانسیل کم تا متوسط و پنج درصد دارای پتانسیل آسیب‌پذیری متوسط تا زیاد می‌باشد. همچنین تحلیل حساسیت برای بررسی دقیق‌تر نتایج و شناسایی مولفه‌های موثرتر بر آسیب‌پذیری منابع آب زیرزمینی به‌کار گرفته شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل حساسیت مدل به روش حذف پارامتر و تک پارامتر، پارامتر اثر منطقه‌ی غیر اشباع بیشترین حساسیت را در هر دو روش نشان داد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی ظرفیت سازگاری نهادی بخش کشاورزی در چارچوب همبست آب-انرژی-غذا (منطقه مورد مطالعه: حوضه تالاب پریشان)</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_106423.html</link>
      <description>افزایش جمعیت فشار فزاینده‌ای بر نظام‌های کشاورزی، منابع آب و انرژی وارد می‌کند و مدیریت مؤثر این نظام‌ها می‌تواند پایداری آن‌ها را تضمین کند. یکی از ویژگی‌های اصلی یک ساختار پایدار، توانایی آن برای سازگاری با تغییرات است. این پژوهش با هدف ارزیابی ظرفیت سازگاری نهادیِ بخش کشاورزی در چارچوب همبست آب-انرژی-غذا صورت گرفته است. نهاد به نظام قاعده‌گذاری، رویه‌های تصمیم‌گیری و برنامه‌هایی اطلاق می‌شود که موجب شکل‌گیری حرکت‌های اجتماعی، تعیین نقش افراد در این حرکت‌ها و نحوه تعامل آن‌ها می‌شود. در این پژوهش، از مدل چرخ ظرفیت سازگاری برای ارزیابی ظرفیت سازگاری نهادی استفاده شد. این مدل شامل شش معیار کلیدی 1) تنوع، 2) ظرفیت یادگیری، 3) ظرفیت واکنش خودسازگارانه، 4) ویژگی‌ رهبری، 5) منابع و 6) حکمرانی منصفانه است. برای انجام این بررسی، پس از تحلیل نظام کشاورزی و شناسایی 27 دست‌اندرکار مرتبط، پرسش‌نامه ظرفیت سازگاری در بین این دست‌اندرکاران سازمانی تکمیل و همچنین مصاحبه‌هایی برای جمع‌آوری اطلاعات تکمیلی انجام شد. نتایج نشان داد که تمام ابعاد ظرفیت سازگاری نهادی به‌طور کلی منفی ارزیابی شدند. این بدان معناست که برای مقابله چالش‌های جدید و سازگاری با شرایط متغیر، ضعف‌ها و کاستی‌هایی وجود دارد که نیازمند بهبود و اصلاح هستند. شاخص منابع مالی، با بیش‌ترین مقدار منفی، نشان‌دهنده ضعف ساختاری سازمان‌ها در واکنش به شرایط جدید است. بر اساس نتایج، امتیاز چرخ ظرفیت سازگاری نهادی نظام کشاورزی در همبست آب - انرژی - غذا با مقدار عددی 29/0- ارزیابی شد که این امر حاکی از وجود موانعی است که از سازگاری مؤثر نظام با چالش‌های این همبست جلوگیری می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بررسی تأثیر تغییرات سطح آب زیرزمینی بر روند فرونشست سطح زمین در دشت تهران-شهریار</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_106424.html</link>
      <description>فرونشست زمین پدیدةژئومورفولوژیک پیچیده است که با نشست عمودی سطح زمین مشخص می‌شود و پیامدهای گسترده‌ای برای سرزمین، زیرساخت‌های انسانی و محیط زیست دارد. این پدیده توسط عوامل و فرانیدهای مختلفی رخ میدهد ولیکن طی چنددهة گذشته به دلیل فعالیتهای آنتروپوژئومرفیک با نرخ بیشتری رخ داده‌است. مطالعه حاضر با هدف تحلیل ارتباط بین افت سطح آب زیرزمینی و فرونشست زمین در دشت تهران-شهریار، با استفاده از داده‌های اندازه‌گیری شده برپایه فناوریهای نوین تداخل‌سنجی راداری مبتنی بر تصاویر ماهواره‌ای سنتینل 1 و تحلیل داده‌های سطح آب زیرزمینی با روش‌های آماری میباشد. نوآوری اصلی تحقیق در استفاده همزمان از تمامی پیزومترهای موجود در محدوده مطالعاتی و کالیبراسیون داده‌های راداری با اندازه‌گیری‌های ترازیابی دقیق زمینی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که افت سطح آب زیرزمینی، عامل اصلی تحریک فرونشست در منطقه است. تحلیل همبستگی متقابل داده‌ها، تأخیر زمانی صفر تا 3 ساله و میانگین 1 سال بین افت سطح آب زیرزمینی و وقوع فرونشست را در کل محدوده آشکار می‌سازد. این تأخیر زمانی ناشی از فرآیندهای ژئومکانیک پیچیده در توالی لایه‌های رسوبی آبدار (به ویژه ضخامت لایه رس)، باساختار زمین‌شناسی پیچیده است. تحلیل‌های مکانی-زمانی نشان می‌دهد که دشت تهران-شهریار با پتانسیل زیاد فرونشست مواجه است، به‌طوری‌که میانگین نرخ نشست در برخی نقاط به بیش از 23 میلی‌متر در سال می‌رسد. این روند می‌تواند تهدیدی جدی برای زیرساخت‌های حیاتی، سازه‌های مهندسی و کل پهنه سرزمینی منطقه ایجاد کند. پیامدهای این مطالعه اهمیت مدیریت یکپارچه منابع آب زیرزمینی، کنترل برداشت، و پایش مستمر تغییرات ژئودینامیک را برجسته می‌سازد. همچنین، نتایج می‌تواند مبنای علمی مناسبی برای تهیه نقشه ریسک، حساسیت و آسیب‌پذیری به فرونشست مورد استفاده قرار بگیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی نقش احیاء روددره‌های شرقی تهران در باززنده‌سازی هویت شهری و تقویت تعاملات اجتماعی</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_107653.html</link>
      <description>روددره‌های شهری به‌عنوان بسترهای پیونددهنده نظام طبیعی و ساختار شهری، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت اجتماعی، تجربه جمعی و بازآفرینی هویت شهری دارند. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با هدف سنجش میزان موفقیت اقدامات احیایی در بهبود کیفیت اجتماعی و تقویت پیوندهای انسانی در روددره‌های شرقی تهران (دارآباد و دربند) انجام شد. داده‌های نظری از طریق مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدات میدانی گردآوری و پس از کدگذاری مفهومی به گزاره‌های اولیه تبدیل شد. پس از بررسی کفایت مفهومی، بسامد موضوعی و تناسب گزاره‌ها با اهداف احیا و ابعاد SWOT، مجموعه نهایی شامل ۱۲ گزاره با مشارکت خبرگان دانشگاهی و اساتید راهنما تأیید شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 70/0 قابل قبول تشخیص داده شد و جامعه آماری شامل ۳۰ نفر از متخصصان احیا و بازآفرینی شهری بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند؛ ۲۰ نفر اعضای هیئت‌علمی در حوزه‌های آبخیزداری شهری، هیدرولوژی، ژئومورفولوژی، منظر و محیط‌زیست (۶۷ درصد) و ۱۰ نفر مدیران و کارشناسان ارشد شهرداری تهران در بخش فرهنگی-اجتماعی (۳۳ درصد). روایی محتوایی پرسشنامه نیز توسط خبرگان تأیید شد و نسخه نهایی پرسشنامه SWOT با ۱۲ گزاره و طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت تدوین گردید. پاسخ‌ها در مقیاس 1 تا 5 وزن‌دهی و در چهار بعد قوت، ضعف، فرصت و تهدید طبقه‌بندی شدند. تحلیل نهایی SWOT نشان داد که با وجود پویایی اجتماعی، پیشینه فرهنگی و خدمات اکوسیستمی ارزشمند دارآباد و دربند، ضعف انسجام فضایی، ناامنی ادراکی، گسست ناشی از زیرساخت‌های شهری و غلبه مداخلات کالبدی-مهندسی مانع تحقق اهداف اجتماعی و هویتی شده است. نتایج نشان می‌دهد راهبرد غالب، راهبرد محافظه‌کارانه (ST) است که بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های طبیعی، مدیریتی و نهادی برای کاهش تهدیدهای اجتماعی- محیطی تأکید دارد. بر این اساس، دستیابی به کیفیت اجتماعی پایدار مستلزم عبور از مداخلات صرفاً کالبدی و تقویت نظارت، انسجام فضایی، بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت‌های نهادی شهرداری و افزایش مشارکت اجتماعی است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی تاب آوری معیشتی بهره برداران عشایری حوزه تالاب صالحیه در مواجه با بحران های محیطی بر اساس شاخص LRI</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_108735.html</link>
      <description>پژوهش حاضر با هدف ارزیابی تاب‌آوری معیشتی بهره‌برداران عشایری حوزه تالاب صالحیه در مواجه با بحران‌های محیطی بر اساس شاخص تاب‌آوری معیشتی (LRI ) انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ پیمایشی است. جامعه آماری شامل 95 بهره‌بردار عشایری منطقه بود که بر اساس فرمول کوکران، 76 نفر به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد شاخص LRI گردآوری و پس از نرمال‌سازی، ابعاد ظرفیت جذب، ظرفیت سازگاری و ظرفیت تغییر محاسبه شد. مقادیر شاخص تاب‌آوری معیشتی در سه سطح پایین (0 تا 33/0)، متوسط (34/0 تا 66/0) و بالا (67/0 تا 1) طبقه‌بندی شد و برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی شامل فراوانی، درصد و میانگین استفاده شد. نتایج نشان داد که ظرفیت جذب با مقدار 32/0 در سطح پایین قرار دارد که بیانگر توان محدود خانوارها در مقابله با شوک‌های محیطی و اقتصادی، ضعف پس‌انداز مالی، محدود بودن حمایت‌های اجتماعی و آسیب‌پذیری بالا در برابر بحران‌ها است. در مقابل، ظرفیت سازگاری با مقدار 54/0 در سطح متوسط قرار گرفت و نشان داد که بهره‌برداران از انعطاف‌پذیری نسبی برای تغییر شیوه‌های معیشتی، تنوع‌بخشی به منابع درآمد و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برخوردار هستند. همچنین ظرفیت تغییر با مقدار 51/0 در سطح متوسط ارزیابی شد که بیانگر وجود زمینه‌های نسبی برای تحول ساختاری، اما وابستگی این فرآیند به حمایت‌های نهادی و سیاست‌های دولتی است. به طور کلی، نتایج بیانگر آن است که تاب‌آوری معیشتی بهره‌برداران عشایری تالاب صالحیه در سطح متوسط رو به پایین قرار دارد و ارتقاء آن مستلزم تقویت سرمایه‌های مالی و اجتماعی، توسعه مشاغل مکمل، افزایش مشارکت بهره‌برداران در مدیریت منابع طبیعی، بهبود زیرساخت‌های حمایتی و اجرای سیاست‌های سازگار با تغییرات اقلیمی است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنای مناسبی برای برنامه‌ریزی در حوزه مدیریت پایدار تالاب‌ها و ارتقاء تاب‌آوری جوامع عشایری باشد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی اثر عملیات آبخیزداری بر ذخیره کربن آلی اکوسیستم (مطالعه موردی: حوزه آبخیز تَهَم، استان زنجان)</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109117.html</link>
      <description>ذخیره کربن آلی خاک از خدمات مهم اکوسیستمی مناطق نیمه‌خشک است و عملیات آبخیزداری می‌تواند بر آن اثر بگذارد. هدف، مقایسه ذخیره کربن آلی اکوسیستم و نرخ ظاهری افزایش سالانه آن در عملیات آبخیزداری حوزه آبخیز تهم بود. نُه تیمار عملیاتی (چهار بیولوژیک، چهار مکانیکی، یک بیومکانیک) و دو وضعیت مرجع (مرتع طبیعی و آبراهه فرسایش‌یافته) بررسی شدند. واحد آزمایشی &amp;amp;laquo;عرصه مستقل&amp;amp;raquo; بود؛ برای هر تیمار دارای تکرار، پنج عرصه با فاصله حداقل ۱۰۰ متر انتخاب و زیرنمونه‌ها پیش از تحلیل تجمیع شدند. چون دو وضعیت مرجع و سد خاکی یک عرصه داشتند، تحلیل استنباطی به هشت تیمار دارای تکرار محدود شد (تجزیه واریانس یک‌طرفه؛ درجات آزادی ۷ و ۳۲) و این سه، توصیفی گزارش شدند. خاک از دو عمق ۰ تا ۲۵ و ۲۵ تا ۵۰ سانتی‌متر نمونه‌برداری و ذخیره کربن بر دو مبنای عمق ثابت و جرم معادل خاک برآورد شد؛ زی‌توده و لاشبرگ نیز اندازه‌گیری شد. همه مقادیر به کربن آلی محدود است؛ کربن معدنی خاک، که در خاک‌های آهکی منطقه سهم قابل توجهی دارد، اندازه‌گیری نشد. سهم مخزن خاک از کربن آلی اکوسیستم ۹۴/۴ تا ۹۹/۲ درصد بود. در این هشت تیمار، ذخیره کربن خاک ۰ تا ۵۰ سانتی‌متر (۲۳/۲۱ تا ۲۹/۶۵ تن در هکتار) تفاوت معنی‌داری نداشت (F(۷،۳۲)=۱/۲۴؛ P=۰/۳۱؛ &amp;amp;omega;&amp;amp;sup2;=۰/۰۴)، در حالی که کربن زی‌توده (F=۳۰/۵۵؛ P&amp;amp;lt;۰/۰۰۱) و لاشبرگ (F=۳/۳۹؛ P=۰/۰۰۸) تفاوت معنی‌دار داشتند. ذخیره کربن مرتع طبیعی ۵۹/۹۴ و آبراهه فرسایش‌یافته ۱۹/۲۶ تن در هکتار بود؛ تصحیح جرم معادل خاک نسبت آن‌ها را از ۳/۱۱ به ۳/۹۳ رساند. نرخ ظاهری افزایش سالانه ۰/۱۹۸ تا ۰/۴۱۵ تن در هکتار در سال بود. عملیات آبخیزداری با ذخیره کربن بیشتر از عرصه تخریب‌یافته همراه بود، اما برتری هیچ عملیاتی در مخزن خاک تأیید نشد و هیچ تیماری پس از دو تا دو و نیم دهه به سطح مرتع طبیعی نرسید؛ پس حفاظت از مراتع طبیعی اولویت دارد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پیش‌نگری روند شاخص‌های حدی اقلیمی دما و بارش در دوره سی‌ساله (1410 تا 1430) در ناحیه رویشی زاگرس</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109283.html</link>
      <description>در دهه‌های اخیر، ناحیه رویشی زاگرس با افزایش رخدادهای حدی و تشدید تنش‌های اقلیمی مواجه بوده است و این امر، روند پایداری جنگل‌ها را کاهش داده و زوال آنها را در این منطقه تشدید کرده است. این پژوهش با هدف پیش‌نگری روند تغییرات شاخص‌های حدی اقلیمی طی سال‌های 1410 تا 1440 و ارزیابی پیامدهای آن بر زوال جنگل‌های زاگرس انجام شد. در این مطالعه، با استفاده از برونداد مدل گردش عمومی NorESM2-LM تحت سه سناریوی انتشار خوش‌بینانه، حد وسط و بدبینانه، روند ۲۷ شاخص حدی اقلیمی استاندارد (طبقه‌بندی شده در پنج گروه مطلق، آستانه‌ای، صدکی، طول مدت و سایر) برای ۱8 ایستگاه هواشناسی در زاگرس ریزمقیاس‌نمایی و تحلیل شد. پیش‌نگری‌ها، میانگین دمای ناحیه رویشی زاگرس را در فاصله سال‌های 1410 تا 1440 تحت سه سناریوی فوق‌الذکر، به‌ترتیب 3/14، 6/14 و 4/15 درجه سانتی‌گراد نشان می‌دهند. در همین فاصله زمانی، میانگین بارش سالانه تحت سه سناریو به‌ترتیب 537، 555 و 537 میلی‌متر برآورد می‌شود. از مجموع 486 روند شاخص‌ حدی مورد بررسی (18 ایستگاه هواشناسی &amp;amp;times; 27 شاخص اقلیمی)، تحت سه سناریو به‌ترتیب 163، 96 و 9 روند معنی‌دار خواهند بود و شاخص‌های صدکی، بیشترین فراوانی روندهای معنی‌دار را (به‌ترتیب 4، 34 و 52 روند) در کلیه سناریو خواهند داشت. انتظار می‌رود در اقلیم نیمه‌خشک ناحیه رویشی زاگرس، تحت سناریوهای حدوسط و بدبینانه، به‌ترتیب 18 و 35 روند شاخص‌های حدی اقلیمی در فاصله سال‌های 1410 تا 1440 معنی‌دار باشند. ادامه تغییرات شاخص‌های حدی اقلیمی در زاگرس، روند زوال جنگل‌ها را در آینده تشدید خواهد کرد و بنابراین، مدیریت زاگرس نیازمند پایش مستمر شاخص‌های حدی و ارائه راهکارهای مناسب برای جلوگیری از گسترش زوال است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مدل سازی نفوذپذیری در سطوح مختلف گل آلودگی آب با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109340.html</link>
      <description>این تحقیق با هدف بررسی و مدل‌سازی نفوذ آب به خاک در سطوح مختلف گل‌آلودگی با غلظت‌های متفاوت و تعیین ویژگی‌های مختلف نفوذ و همچنین بررسی عملکرد برخی مدل‌های یادگیری ماشین انجام شده است. در این تحقیق از 3 کلاس بافت رسی، سیلتی و شنی در غلظت‌های 2 و 5 گرم در لیتر جهت ایجاد گل‌آلودگی و مشابه با جریان‌های سیلابی در 4 تکرار صورت گرفت. همچنین برای تعیین بهترین مدل تخمین‌گر نفوذ، اندازه‌گیری نفوذ آب فاقد رسوب با تکرار مشابه نیز لحاظ گردید. همچنین در این تحقیق خصوصیات فیزیکی خاک منطقه شامل بافت خاک، تخلخل، پتانسیل ماتریک، وزن مخصوص ظاهری خاک و رطوبت جرمی و حجمی خاک تعیین شدند. در ادامه با استفاده از داده‌های اندازه‌گیری شده، مقادیر نفوذ تجمعی، حداکثر سرعت نفوذ، متوسط سرعت نفوذ، سرعت نفوذ نهایی، زمان تا لحظه تثبیت نفوذ و شیب کاهش نفوذ محاسبه شد و سپس برای مدل‌سازی نفوذپذیری با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری و تعیین بهترین مدل، از مدل‌ MLP و مدل‌های SVM و GP با کرنل‌های PUK و RBF استفاده شده است. ارزیابی مدل‌ها با استفاده از معیارهای ارزیابی شامل ریشه میانگین مربعات خطا، ضریب تبیین و ضریب همبستگی استفاده شده است. نتایج مقایسه سرعت نفوذ در بافت‌های متفاوت خاک با غلظت‌های مختلف نشان داد سرعت نفوذ بیش‌تر تحت تاثیر جامدات معلق در اندازه شن در مقایسه با جامدات معلق در اندازه رس و سیلت قرار گرفته است. نتایج حاصل از مدل‌سازی در تیمارهای مختلف مورد مطالعه نشان دهنده کارایی نسبتا خوب همه مدل‌ها بوده است و مشخص شد مدل‌های SVM و GP با کرنل PUK قوی‌تر از کرنل RBF عمل کرده‌اند. مطابق این نتایج در تیمارهای شاهد، 2 گرم رس و 2 گرم سیلت مدل SVM-PUK و در تیمارهای 5 گرم رس و 2 گرم شن مدل GP-PUK از کارایی بالاتری نسبت به سایر مدل‌ها برخوردار بوده‌اند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>پیش‌بینی مکانی خشکیدگی مراتع استان چهارمحال و بختیاری با تلفیق داده‌های میدانی، سنجش‌ازدور و الگوریتم جنگل تصادفی</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109723.html</link>
      <description>خشکیدگی مراتع یکی از نمودهای مهم تخریب سرزمین در مناطق خشک و نیمه‌خشک است که تحت تأثیر برهم‌کنش عوامل اقلیمی، رطوبتی، پوشش گیاهی و فیزیوگرافی رخ می‌دهد. هدف این پژوهش، مدل‌سازی و پیش‌بینی درصد خشکیدگی مراتع استان چهارمحال و بختیاری با مقایسه رگرسیون خطی چندگانه و الگوریتم جنگل تصادفی با استفاده از داده‌های میدانی و شاخص‌های سنجش‌ازدور بود. درصد خشکیدگی در ۱۱۰۰ پلات ۲&amp;amp;times;۲ متری اندازه‌گیری و به‌عنوان متغیر پاسخ استفاده شد. متغیرهای پیش‌بین شامل بارش سالانه، تبخیر&amp;amp;ndash;تعرق واقعی، شاخص وضعیت پوشش گیاهی (VCI)، شاخص وضعیت دمایی (TCI)، شاخص رطوبت سطحی خاک (OPTRAM)، ارتفاع و شیب بودند. VCI و TCI از تصاویر لندست ۸ فصل رشد سال ۲۰۲۳ محاسبه و به‌عنوان شاخص‌های نسبی درون‌سالی تفسیر شدند. پس از بررسی هم‌خطی با استفاده از شاخص تورم واریانس (VIF)، دمای سطح زمین به‌دلیل هم‌خطی شدید حذف شد. نتایج نشان داد که جنگل تصادفی با R&amp;amp;sup2; برابر با 70/0 و RMSE برابر با 44/3، عملکرد بهتری نسبت به رگرسیون خطی چندگانه با R&amp;amp;sup2; برابر با 40/0 و RMSE برابر با 80/4 داشت. بارش سالانه، VCI، ارتفاع و OPTRAM مهم‌ترین متغیرهای پیش‌بینی‌کننده بودند. با توجه به همپوشانی مفهومی VCI و OPTRAM با خشکیدگی مشاهده‌شده، این شاخص‌ها بیشتر به‌عنوان شاخص‌های تشخیصی وضعیت خشکیدگی و نه محرک‌های مستقل تفسیر شدند. تحلیل مسیر اکتشافی نیز برازش نامطلوبی نشان داد و صرفاً برای بررسی روابط ساختاری فرض‌شده گزارش شد. در مجموع، خشکیدگی مراتع پدیده‌ای چندعامله و عمدتاً غیرخطی است و جنگل تصادفی می‌تواند ابزاری کارآمد برای پیش‌بینی مکانی و پایش مناطق مستعد خشکیدگی فراهم کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>اثرهای آشکار و پنهان توسعه انسانی و تغییر اقلیم بر رژیم جریان حوزه آبخیز طالقان: یک چارچوب نسبت‌دهی دوسطحی</title>
      <link>https://jrwm.ut.ac.ir/article_109724.html</link>
      <description>در حوزه‌های آبخیز کوهستانی زیر فشار توسعه، تفکیک سهم اقلیم و انسان تنها نیمی از مسئله است؛ نیمه دیگر، شمار مسیرهای عامل انسانی و درجه آشکاری آن‌هاست. این پژوهش یک چارچوب نسبت‌دهی دوسطحی را بر حوزه آبخیز طالقان با مساحت 1/798 کیلومترمربع پیاده کرد. در سطح یکم، این دو سهم برای دو مؤلفه جریان تفکیک شد: افت جریان سالانه با روش کشسانی اقلیمی بر سری شصت‌ساله شش ایستگاه آبسنجی، و تشدید دبی اوج افق ۲۰۵۰ با ماتریس دوازده‌ترکیبی یک مدل بارش-رواناب نه‌زیرحوضه‌ای در قالب طرح بلوک کامل تصادفی. در سطح دوم، عامل انسانی با طرح فاکتوریل دو در دو به اهرم آشکار گسترش سکونتگاه و اهرم پنهان افت کیفیت مرتع شکسته شد؛ کاربری اراضی پنج مقطع ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۵ با جنگل تصادفی در شش طبقه، شامل دو زیرطبقه کیفی مرتع، استخراج شد. عامل انسانی در هر دو مؤلفه غالب بود. در خروجی حوضه ۶۸ درصد افت 9/17 درصدی جریان سالانه غیراقلیمی است و این سهم در شش ایستگاه ۳۰ تا ۷۷ درصد است. در دبی اوج صدساله افق ۲۰۵۰ نقش انتزاعی کاربری 6/11 درصد در برابر نقش اقلیم 9/7 درصد قرار گرفت؛ یعنی حدود ۶۰ درصد تغییر قابل انتساب، انسانی است. بزرگی سهم اقلیم اما تماما به پنجره ماهانه ضریب تغییر بارش وابسته است و میان منفی ۲ تا مثبت ۳۱۴ درصد مبنا نوسان دارد. در سطح دوم، ۹۶ درصد دامنه شماره منحنی از اهرم پنهان و تنها ۴ درصد از اهرم آشکار ناشی شد؛ تحلیل عدم قطعیت خودگردان‌ساز نیز سهم غیراقلیمی را میان ۵۸ تا ۷۹ درصد نگه داشت. شاخص پوشش گیاهی به دلیل غلبه سیگنال گرمایش این اهرم را آشکار نمی‌کند و فرسایش ویژه جایگزین مناسبی است. بنابراین سازگاری توسعه با حفاظت در این حوضه، نیازمند اصلاح مدیریت چرا به عنوان ابزار اصلی و سازگاری با بارش شدیدتر به عنوان مکمل است.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
