بررسی تأثیر سیگنال‎های بزرگ مقیاس اقلیمی بر بارش فصلی حوزه آبخیز مهارلو-بختگان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران-کارشناسی ارشد

2 دانشگاه تهران-عضو هیئت علمی

چکیده

پیش‎بینی فرایندهای آب و هوایی به‌ویژه پیش‎بینی بارندگیابزار مناسبی در اختیار مدیران حوزه‎های گوناگون قرار می‎دهد تا با در نظر گرفتن این پیش‎بینی‏ها، سیاست‏های آینده را طراحی کنند. در این تحقیق بعد از انتخاب مؤثرترین شاخص‎های اقلیمی با روش تجزیه مؤلفه‎های اصلی (PCA)، تأثیر سیگنال‎های اقلیمی بزرگ مقیاس بر بارش فصلی حوزه آبخیز مهارلو-بختگان به صورت همزمان و با تأخیر توسط روش‎های آماری (ضریب همبستگی متقاطع و پیرسون) مورد بررسی قرار گرفت و با استفاده از مدل رگرسیون گام به گام اقدام به ارائه معادله رگرسیون برای پیش‎بینی بارش شد. نتایج نشان داد که در روش همبستگی متقاطع بین سری زمانی SPI (متغیر وابسته) در زمان (t) و سیگنال‎های اقلیمی (متغیر مستقل) در زمان (t-k) تنها شاخص SOI به صورت همزمان دارای ارتباط معنی‏داری با بارش است، در حالی که بیشتر شاخص‎ها با تأخیر زمانی مختلف با شاخص بارندگی استاندارد معنادار شده‎اند. در بررسی فصل به فصل سیگنال‎ها با شاخص بارندگی استاندارد با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون مشخص شد که سیگنال‎های اقلیمی فصل بهار و تابستان ارتباط معنی‎داری با SPI ندارند. طبق ضرایب تبیین (R2) و تأثیر رگرسیونی استاندارد (Beta) در مدل‎های رگرسیونی گام به گام مشخص شد که بررسی همزمان و با تأخیر فصل به فصل سیگنال‎ها (مثلا SPI فصل پاییز با شاخص‎های چهار فصل قبل) در روش همبستگی پیرسون نسبت به همبستگی متقاطع در زمان (t-k)، (که سیگنال‎های تمام فصول با هم نسبت به SPI تمام فصول تأخیر داده می‎شود) ارتباط بیشتری را با شاخص بارندگی استاندارد فصلی نشان می‎دهد.

کلیدواژه‌ها