تحلیل متغیرهای محیطی به منظورتهیۀ نقشۀ حساسیت فرسایش خندقی در حوضۀ طرود با روش شواهد وزن قطعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری ژئومرفولوژی، دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشگاه خوارزمی

3 دانشگاه تهران

چکیده

فرسایش خندقی یکی از فرآیندهای فرسایندۀ سطح زمین است که عمدتاً باعث تغییر شکل سطح زمین و ایجاد خسارت شدید محیطی و اقتصادی می­گردد. هدف از این پژوهش مدل­سازی بین متغیرهای ­محیطی مؤثر در فرسایش خندقی موجود در منطقۀ مطالعاتی و تهیۀ نقشۀ حساسیت فرسایش خندقی با روش داده محور شواهد وزن قطعی در حوضۀ طرود که دارای حساسیت بالایی نسبت به فرسایش خندقی است، می­باشد. در ابتدا نقشۀ پراکنش خندق­ها با استفاده از عملیات میدانی تهیه گردید و از 80 مورد شناسایی شده، 70 درصد (56 خندق) به طور تصادفی به منظور مدل­سازی و  بقیه 30 درصد (24 خندق) برای اعتبارسنجی مورد استفاده قرار گرفت. در جریان مدل­سازی اگر بین متغیرها همبستگی بالایی وجود داشته باشد دقت مدل کاهش پیدا می­کند، بدین­منظور تست هم­خطی بین متغیرهای وابسته انجام گرفت. ضریب تحمل یک شاخص مهم برای محاسبۀ تست هم­خطی می­باشند. در نهایت 15 متغیر شامل شاخص­های ژئومورفومتری، زمین­شناختی، محیطی و هیدرولوژیک به منظور مدل­سازی مورد استفاده قرار گرفت. در جریان مدل­سازی­ با روش شواهد وزن قطعی چهار رابطۀ قطعیت (Bel)، عدم قطعیت (Dis)، عدم اطمینان (Unc) و احتمال (Pls) محاسبه گردید و از تابع قطعیت برای تهیۀ نقشۀ حساسیت فرسایش خندقی استفاده گردید. به منظور اعتبارسنجی مدل از مساحت زیرمنحنی AUC استفاده گردید و مقادیر نرخ پیش­بینی و نرخ موفقیت برای مدل محاسبه گردید. طبق نتایج روش شواهد وزن قطعی با نرخ پیش­بینی 1 و نرخ موفقیت 959/0 دارای دقت عالی بوده و قابلیت فوق العاده­ای در شناسایی مناطق حساس به فرسایش خندقی در منطقۀ مطالعاتی داشته است. نتایج نشان داد که­ 79/21 درصد (84/90 کیلومترمربع) از سطح منطقۀ مطالعاتی در کلاس حساسیت زیاد و خیلی زیاد قرار گرفته است.

 

کلیدواژه‌ها