واسنجی و ارزیابی مدل SWMM به منظور شبیه‏ سازی رواناب شهری (مطالعة موری: شهرک امام علی(ع) شهر مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

2 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

3 استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج

چکیده

از مشخصه‏های مناطق شهری سطوح نفوذناپذیر وسیع و وجود آبراهه‏های ساختة دست بشر است. افزایش شهر‏نشینی در دهه‏های اخیر و رشد سریع شهرها به سمت حوضه‏های آبخیز بالادست، فرایند‏های بارش- رواناب را در حوضه‏های شهری به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است. به همین دلیل، برای نشان‌دادن این فرایندها، در طراحی‏های مناسب یا ارزیابی سیستم‏های شبکة زه‌کشی شهری موجود به مدل‏های رایانه‌ای توجه خاصی شده است. هدف از این مطالعه ارزیابی کارایی مدل SWMM در شبیه‏سازی حجم رواناب در حوضه‏های کوچک شهری است. پارامترهای مورد نیاز مدل با استفاده از نقشة کاربری اراضی، DEM منطقه و بازدیدهای میدانی محاسبه شد. برای واسنجی و ارزیابی مدل رواناب متناظر با سه واقعه بارندگی در خروجی حوضه اندازه‌گیری شد و با رواناب شبیه‏سازی‌شده توسط مدل مقایسه شد. نتایج نشان داد که سازگاری خوبی بین دبی و عمق رواناب شبیه‏سازی‌شده و مشاهده‏ای وجود دارد. فقط در سرعت رواناب شبیه‏سازی‌شده و مشاهده‏ای اختلاف کمی وجود دارد، اما این اختلاف بیشتر از حد قابل قبول آن (ضریب ناش>5/0) است؛ به طوری که مقدار ضریب ناش (NS) برای واقعة اول، دوم و سوم به‌تـرتیب 69/0، 85/0 و 52/0 است. این موضوع نشان‌دهندة کارایی مدل SWMM در منطقة مورد مطالعه است و می‏توان از این مدل در طراحی‏های مناسب و ارزیابی سیستم‏های شبکة زه‌کشی شهری استفاده کرد.