بررسی کیفیت آب زیرزمینی جهت مصارف کشاورزی بر اساس تحلیل های زمین آماری (مطالعۀ موردی: دشت هشتگرد استان البرز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

2 کارشناس‌ارشد آبخیزداری دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایران

چکیده

امروزه، با توجه به افزایش بهره‏برداری از منابع آب زیرزمینی، لزوم توجه به استفادة بهینه از این منابع بیش از پیش ضروری به نظر می‏رسد. از روش‏های زمین‌آمار می‏توان برای ارزیابی و پایش کیفیت منابع آب زیرزمینی بهره برد. منطقة مورد مطالعه در تحقیق حاضر آبخوان دشت هشتگرد است. در این تحقیق نخست، با استفاده از داده‏های کیفی برداشت‌شده از 41 حلقه چاه پیزومتری منطقه، مقادیر پارامترهای کیفی گوناگون در هر چاه بررسی شد. سپس، به کمک روش‏های زمین‌آماری کریجینگ، کوکریجینگ و IDW بهترین مدل برای پهنه‏بندی کیفی آبخوان انتخاب شد. نتایج نشان داد برای بیشتر شاخص‏های کیفی آب زیرزمینی بر اساس ارزیابی متقابل و RMSE، کوکریجینگ بهتر از سایر روش‏ها شاخص‏های کیفی را شبیه‏سازی می‏کند. سپس، از میان پارامترهای کیفی دو پارامتر SAR و EC برای تعیین کیفیت آب آبیاری به روش ویلکوکس انتخاب شد و نقشه‏های پهنه‏بندی بر اساس این دو پارامتر با استفاده از امکانات زمین‌آماری نرم‏افزار ArcGIS نسخة 10 تهیه شد. نتایج تعیین کیفیت آب آبیاری در آبخوان نشان داد که 99 درصد سطح آبخوان بر اساس روش طبقه‏بندی ویلکوکس برای تعیین کیفیت آب آبیاری در ردة خوب (C2S1) و 1 درصد از سطح آبخوان در ردة متوسط (C3S1) قرار می‌گیرد. از نتایج پژوهش حاضر می‏توان در مدیریت آبخوان منطقه و همچنین مدیریت آبیاری در کشاورزی منطقه استفاده کرد.

کلیدواژه‌ها


[1] Ahmed, S., Sherif, M.M., Singh, V.P. and Al-Rashed, M. (2002). Groundwater network design: Application of geostatistics with a few case studies from a granitic aquifer in a semi-arid region: Groundwater hydrology, Journal of Balkema, 2(1), 37-57.
[2] Askari, M., Mosaedi, A., Dehghani, A.A.  and Meftah Holghi, M. (2009). Application of geostatistics and GIS analysis in study of groundwater quality spatial variability (Case study: Qazvin aquifer, Iran), International Conference on Water Resources: Emphasis on regional development, August, Shahrood, Iran.
[3] Dehghani, V. and Zar’ Kar, A. (2010). Eslamshahr city zoning utility groundwater use in agriculture, Iranian Water Conference, Clean Water, March, University of power and water technology, Tehran, Iran.
[4] Ehteshami, M., Aghasi, A. and Reza’ee Roya, A. (2002). Hashtgerd plain evolution of groundwater potential in the last ten years and its causes, Journal of Environmental Technology, 13(1), 61- 74.
[5] Ghafoori, V., Malekpour, N. and Mardani, A. (2011). Evaluation of geostatistical methods for mapping groundwater quality in Fars Province, Journal of Soil and Water Resources Conservation, 1(2), 83-96.
[6] Hajihashemijazi, M.R., Atashgah, M. and Hamidian, Aa.H. (2011). Spatial estimation of groundwater quality factors using geostatistical methods (Case study: Golpaygan plain), Journal of Natural Environmental, Iranian Journal of Natural Resources, 63(4), 347- 357.
[7] Homayounnezhad, A., Amirian, P. and Piri, A. (2009). Evaluation of agricultural and drinking water reservoirs of Nimeh-chah of Zabol (relying on Schuler and Wilcox diagrams), 3rd Conference on Environmental Engineering, October, University of Tehran, Tehran. Iran.
[8] United Nations Development Program (UNDP) (2010). Iran Second National Communication to UNFCCC, 212pp.
[9] Jager, N. (1990). Hydrogeology and groundwater simulation, Lewis Publication.
[10] Jamab Consulting Engineering (Ministry of Energy, Water Resources Management Organization, Office of Basic Studies of Water Resources) (2006). Reported in Salt Lake Basin.
[11] Khasheisivaki, A., Hoseinnia, A. and Sarbazi, M. (2011). Neyshabur plain groundwater quality zoning, using geostatistics methods and identification of unusual waters, 11th National Conference on Irrigation and Reduce Evaporation, February, Bahonar University, Kerman, Iran.
[12] Mahdavi, M. (2009). Applied hydrology, Vol. 2, 2nd Ed, University of Tehran Press.
[13] Mohammad Reza Pourtabari, M., Morsali, M. and Nouri, H. (2008). Locate potential areas for groundwater artificial recharge projects using GIS: A case study of Hashtgerd plain, 4th National Congress on Civil Engineering, May, University of Tehran, Tehran. Iran.
[14] Shabani, M. (2009). Determine the most appropriate method for the preparation of statistics on changes in pH and TDS groundwater maps (Case study: Arsanjan plain), Journal of Water Engineering, 2(3), 47-58.
[15] Yari, R. and Kouchakzadeh, M. (2008). Comparison of geostatistical methods for predicting the distribution of groundwater salinity, 3th Conference on Water Resources Management, October, University of Tabriz, Tabriz. Iran.
[16] Zamzam, A. and Rahnama, M. (2009). Evaluate the chemical quality of groundwater of Rafsanjan Plain, using Wilcox and Schuler diagrams, International Conference on Water resources: Emphasis on Regional Development, August, Shahrood University of Technology, Shahrood, Iran.