نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموختۀ دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

با توجه به روند روز افزون استفاده از ابزار سامانۀ اطلاعات جغرافیایی (GIS) در مطالعات منابع طبیعی از یک سو و پیچیدگی ساز و کارهای زیستی، زمین شناختی، ژئومورفولوژیکی، هیدرولوژیکی و بوم شناختی از سوی دیگر، مقیاس به عنوان مبحثی تأثیر گذاردر حال شکوفایی است. از آنجا که در مطالعات منابع طبیعی بر اساس فاز مطالعه، از نقشه­های با مقیاس گوناگون استفاده می­شود، لذا به منظور استفاده از نتایج بدست آمده از مطالعه در سیاستگزاری و مدیریت عرصه­های منابع طبیعی، تعیین دقت (مقیاس) مطالعه و دامنۀ کاربرد نتایج آن از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. از آنجا که متخصصین علم هیدرولوژی برای حوضه­های فاقد آمار استفاده از مدل هیدروگراف واحد لحظه­ای ژئومورفولوژی (GIUH) را پیشنهاد نموده­اند و این مدل بر اساس ارتباط عوامل ژئومورفولوژی و اثر آن بر پاسخ­های هیدرولوژیک شبیه­سازی گردیده است، لذا لازم است در ابتدا مقیاس بهینه به منظور اجرای این مدل شناسایی شده و مورد استفاده قرار گیرد. این مقاله سعی دارد با استفاده از تحلیل چند مقیاسه، از میان نقشه­های 1:25000 و 1:50000 (نقشه­های توپوگرافی موجود در کشور)، مقیاس بهینه (مناسب­ترین مقیاس از نظر دقت نتایج و صرف هزینه و وقت کمتر) را تعیین نماید. رسالت اصلی این مقاله مقایسۀ مدل GIUH  با داده­های مشاهده­ای و چگونگی کارایی آن در این حوضه مشخص نیست، بلکه هدف آن است که با تحلیل چند مقیاسۀ این مدل در دو مقیاس 1:25000 و 1:50000 مقیاس بهینه در اجرای این مدل تعیین گشته و به منظور تحقیقات آتی مد نظر قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Multi scale Analysis of Geomorphologic Instantaneous Unit Hydrograph (GIUH)

نویسنده [English]

  • Mahdieh Sanjari

چکیده [English]

Given the increasing trend of application of Geographic Information System (GIS) for natural resources study in one hand and complication of biological, geomorphological, hydrological and ecosystem mechanisms on the other hand, scale is an overlooked but very impressive and flourishing concept. As for any natural resources study consistent with its phase, various maps are used and produced so in order to make the achieved results usable for planning as well as management of resources, determination of scale of the study and application domain for the results is very significant.
Since using GIUH model in the basins without hydrological data have been widely recommended by hydrologist and this model developed in accordance to the relationship between geomorphological properties of basins and their effects on hydrological responses, so before using that it is essential to determine the optimal scale (in view points of accuracy, time and cost) which in this paper will be selected from 1:50000 and 1:25000 scales ,inclusively used in topographic maps in Iran, using multi-scale analysis. Of course, it should be mentioned that giving a comparison between the results of GIUH and the recorded data as well as the model’s effectiveness in our research basin has not been the purpose.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Scale
  • Hydrographic network
  • Geomorphologic Instantaneous Unit Hydrograph
  • Jajroud watershed