نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا طاهری ¹
• مهدی قربانی ²
• شراره پورابراهیم ¹
• کامران رضایی توابع ³

¹ گروه علوم محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

² گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

³ گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

چکیده

افزایش جمعیت فشار فزاینده‌ای بر نظام‌های کشاورزی، منابع آب و انرژی وارد می‌کند و مدیریت مؤثر این نظام‌ها می‌تواند پایداری آن‌ها را تضمین کند. یکی از ویژگی‌های اصلی یک ساختار پایدار، توانایی آن برای سازگاری با تغییرات است. این پژوهش با هدف ارزیابی ظرفیت سازگاری نهادیِ بخش کشاورزی در چارچوب همبست آب-انرژی-غذا صورت گرفته است. نهاد به نظام قاعده‌گذاری، رویه‌های تصمیم‌گیری و برنامه‌هایی اطلاق می‌شود که موجب شکل‌گیری حرکت‌های اجتماعی، تعیین نقش افراد در این حرکت‌ها و نحوه تعامل آن‌ها می‌شود. در این پژوهش، از مدل چرخ ظرفیت سازگاری برای ارزیابی ظرفیت سازگاری نهادی استفاده شد. این مدل شامل شش معیار کلیدی 1) تنوع، 2) ظرفیت یادگیری، 3) ظرفیت واکنش خودسازگارانه، 4) ویژگی‌ رهبری، 5) منابع و 6) حکمرانی منصفانه است. برای انجام این بررسی، پس از تحلیل نظام کشاورزی و شناسایی 27 دست‌اندرکار مرتبط، پرسش‌نامه ظرفیت سازگاری در بین این دست‌اندرکاران سازمانی تکمیل و همچنین مصاحبه‌هایی برای جمع‌آوری اطلاعات تکمیلی انجام شد. نتایج نشان داد که تمام ابعاد ظرفیت سازگاری نهادی به‌طور کلی منفی ارزیابی شدند. این بدان معناست که برای مقابله چالش‌های جدید و سازگاری با شرایط متغیر، ضعف‌ها و کاستی‌هایی وجود دارد که نیازمند بهبود و اصلاح هستند. شاخص منابع مالی، با بیش‌ترین مقدار منفی، نشان‌دهنده ضعف ساختاری سازمان‌ها در واکنش به شرایط جدید است. بر اساس نتایج، امتیاز چرخ ظرفیت سازگاری نهادی نظام کشاورزی در همبست آب - انرژی - غذا با مقدار عددی 29/0- ارزیابی شد که این امر حاکی از وجود موانعی است که از سازگاری مؤثر نظام با چالش‌های این همبست جلوگیری می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• ‌ظرفیت‌ سازگاری
• سازگاری نهادی
• همبست آب-انرژی-غذا
• نظام کشاورزی
• استان فارس

عنوان مقاله [English]

Evaluation of institutional adaptive capacity in the agricultural sector within the water-energy-food nexus (Study area: Parishan wetland basin)

نویسندگان [English]

• Zahra Taheri ¹
• Mehdi Ghorbani ²
• Sharareh Pourebrahim ¹
• Kamran Rezaei Tavabe ³

¹ Department of Environmental science, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran

² Department of Reclamation of Arid and Mountainous Regions, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran

³ Fisheries Department, Faculty of Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran

چکیده [English]

The growing population exerts increasing pressure on agricultural systems, water resources, and energy supplies. Effective management of these systems is essential to ensuring their sustainability. One of the key characteristics of a sustainable system is its capacity to adapt to changes. This study aims to assess the institutional adaptive capacity of the agricultural sector within the water-energy-food nexus. Institutions refer to rule-making systems, decision-making procedures, and programs that shape social movements, define the roles of individuals in these movements, and determine how they interact. In this research, the adaptive capacity wheel model was employed to evaluate institutional adaptive capacity. This model consists of six key criteria: 1) Variety, 2) Learning Capacity, 3) Room for Autonomous Change, 4) Leadership, 5) Resources, and 6) Fair Governance. To carry out the assessment, the agricultural system was first analyzed, and 27 relevant organizational stakeholders were identified. A capacity assessment questionnaire was distributed among these organizational stakeholders, and interviews were conducted to collect supplementary information. The results indicated that all aspects of institutional adaptive capacity were generally assessed negatively. This implies that there are significant gaps that need to be addressed in order to effectively cope with emerging challenges and adapt to changing conditions. The financial resources indicator, showing the highest negative value, reflects the structural weaknesses of organizations in responding to new circumstances. According to the findings, the adaptive capacity wheel score of the agricultural system within the water-energy-food nexus was rated at -0.29. This result highlights the presence of barriers that hinder the effective adaptation of the system to the challenges posed by the nexus.

کلیدواژه‌ها [English]

• Adaptive capacity
• Institutional adaptation
• Water-energy-food nexus
• Agricultural system
• Fars province