نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محسن آرمین
• وجیهه قربان نیا خیبری
• رویا قهرمانی

گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه یاسوج، شهر یاسوج، کشور ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی روند تغییرات شدت خطر فرسایش خاک در محدوده شهر یاسوج طی دوره زمانی ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۵ با استفاده از استاندارد SL 190-2007 و داده‌های سنجش از دور در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی است.
در این پژوهش، به‌منظور ارزیابی خطر فرسایش خاک، از تلفیق پارامترهای زاویه شیب، پوشش گیاهی و کاربری اراضی استفاده شد. زاویه شیب از مدل رقومی ارتفاع استخراج گردید. نقشه‌های کاربری اراضی با بهره‌گیری از تصاویر ماهواره‌ای لندست TM برای سال ۱۹۹۲ و ETM+ برای سال ۲۰۲۵ و با استفاده از روش طبقه‌بندی نظارت‌شده به روش حداکثر احتمال تهیه و صحت‌سنجی شدند. به‌منظور کمی‌سازی پوشش گیاهی، شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش گیاهی (NDVI) محاسبه و کسری پوشش گیاهی (VFC) با استفاده از مدل پیکسل دوگانه (DPM) استخراج گردید. در نهایت، بر اساس استاندارد SL 190-2007، نقشه‌های خطر فرسایش خاک در شش کلاس خیلی کم، کم، متوسط، شدید، خیلی شدید و فوق‌العاده شدید تهیه و تغییرات مکانی–زمانی آن‌ها مورد تحلیل قرار گرفت.
نتایج نشان داد که طی بازه زمانی ۱۹۹۲ تا ۲۰۲۵، الگوی خطر فرسایش خاک در محدوده شهر یاسوج دستخوش تغییرات قابل‌توجهی شده است. مساحت کلاس‌های خطر شدید، خیلی شدید و فوق‌العاده شدید از مجموع ۳۶ درصد در سال ۱۹۹۲ به ۶۲ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است، در حالی که سهم کلاس‌های خطر خیلی کم و کم که در ابتدای دوره بیش از نیمی از مساحت منطقه را شامل می‌شدند، به‌طور چشمگیری کاهش یافته‌اند.

کلیدواژه‌ها

• پوشش گیاهی
• خطر فرسایش خاک
• سنجش از دور
• شهر یاسوج
• کاربری اراضی

عنوان مقاله [English]

Investigating the trend of changes in the severity of soil erosion risk around Yasouj city using the SL 190-2007 standard

نویسندگان [English]

• Mohsen Armin
• Vajihe Ghorbannia Kheybari
• Roya Ghahremani

Department of Nature Engineering, Faculty of Natural Resources and Environmental Sciences, University of Yasouj, Yasouj, Iran

چکیده [English]

The aim of the present study is to investigate the trend of changes in the severity of soil erosion risk in the area of Yasouj city during the period 1992 to 2025 using the SL 190-2007 standard and remote sensing data in the geographic information system environment.
In this study, in order to assess the risk of soil erosion, a combination of slope angle, vegetation cover and land use parameters was used. The slope angle was extracted from the digital elevation model. Land use maps were prepared and validated using Landsat TM satellite images for 1992 and ETM+ for 2025 and using the supervised classification method using the maximum likelihood method. In order to quantify the vegetation cover, the normalized difference vegetation index (NDVI) was calculated and the vegetation fraction (VFC) was extracted using the dual pixel model (DPM). Finally, based on the SL 190-2007 standard, soil erosion risk maps were prepared in six classes: very low, low, moderate, severe, very severe, and extremely severe, and their spatial-temporal changes were analyzed.
The results showed that during the period 1992 to 2025, the soil erosion risk pattern in Yasouj city has undergone significant changes. The area of severe, very severe, and extremely severe risk classes has increased from a total of 36% in 1992 to 62% in 2025, while the share of very low and low risk classes, which included more than half of the area of the region at the beginning of the period, has decreased significantly.

کلیدواژه‌ها [English]

• Soil erosion risk
• remote sensing
• vegetation
• land use
• Yasouj city