تعیین نقش سازند‏های مختلف زمین¬شناسی حوزه آبخیز بالادست عرصه¬ پخش سیلاب گچساران در تولید رسوب

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

2 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

چکیده

اهمیت رسوبگذاری در شبکه­های پخش سیلاب بیش از انباشت آب است. به منظور تعیین سهم هر کدام از سازندهای  زمین­شناسی بالادست در تولید رسوب ورودی به عرصه پخش سیلاب گچساران، در 16 نقطه و از عمق 15-0 سانتی­متری عرصه پخش اقدام به نمونه­برداری رسوب گردید. کلیه نمونه­ها با استفاده از روش الک خشک، دانه­بندی شده و با انتخاب مقداری از ذرات باقیمانده بر روی دو الک 150 و کمتر 62 میکرون، کانی­ها و خرده سنگ­ها شناسایی شده و درصد فراوانی آنها در نمونه­ها تعیین­گردید. سپس با استفاده از نقشه زمین­شناسی، نوع سازند و لیتولوژی آن مشخص شد و با مقایسه ترکیب کانی­شناسی نمونه­ها با واحدهای سنگ­شناسی و سازندهای موجود در حوزه آبخیز، سنگ و سازند تولید کننده هر کانی و خرده سنگ تعیین شد و درصد سهم هر واحد سنگی در تولید رسوب مشخص گردید. با در نظر گرفتن مساحت هر واحد سنگی، درصد مشارکت هر کدام به صورت وزنی محاسبه شد. نتایج نشان داد که سازندهای پابده- گورپی با سهم 3/55 درصد از رسوبات ورودی، بیشترین نقش را در تولید ذرات با اندازه 300-150 میکرومتر داشته است و سازند کژدمی با سهم 1/14درصد، سازندهای ایلام- سروک با 1/13 درصد، سازند خامی با 8/10 درصد و سازند آسماری با 5/6 درصد از رسوبات ورودی، در رده­های بعد قرار گرفته­اند. همچنین برای ذرات کمتر از 62 میکرومتر، سازندهای پابده- گورپی با اشتراک 80 درصد از رسوبات ورودی، بیشترین سهم را در تولید این ذرات داشته است و تنها 20 درصد از رسوبات با این اندازه به سایر سازندها اختصاص دارد.

کلیدواژه‌ها