بررسی وضعیت و روند تغییرات طوفان های گرد و غبار در ایران در دوره زمانی 1364 الی 1384

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه تهران، ایران.

چکیده

روند رو به رشد طوفان‌های گرد و غبار در سال‌های اخیر و تعیین تعداد وقوع این رخداد در سال‌های گذشته و جواب به این سوال که آیا این دفعات وقوع تغییری داشته یا خیر باعث شد، بررسی جامعی در مورد روند و وضعیت طوفان‌های گرد و غبار در سال‌‌های گذشته انجام گیرد. در این پژوهش بر اساس داده‌های مشاهده‌ای 112 ایستگاه هواشناسی از سال 1364- 1384 به بررسی روند این طوفان‌ها پرداخته شده است. نتایج نشان می­دهد کل روز‌های غبارناک در این دوره در مناطق مختلف از ۱۱ روز تا 3833 روز متغیر می­باشد. برای بررسی بهتر، تعداد روز­های کل غبارناکی با استفاده از روش خوشه­بندی K-means و نرم‌افزار SPSS به 5 دسته به شرح ذیل تقسیم شده­اند. 1-کمتر از 492 روز، 2-588 روز تا 1153 روز، 3-1243 روز تا 1757 روز، 4-از 2007روز تا ۲۲۳۹ روز
۵- بیش از 3832 روز و سپس هر دسته به صورت مجزا مورد بررسی قرار گرفته است. سرانجام خوشه‌ها با استفاده از آنالیز واریانس مورد بررسی قرار گرفتند و مشخص گردید با درستی 99 درصد خوشه­بندی انجام شده صحیح می­باشد. خوشه­های به دست آمده با تبخیر و تعرق، دما، بارش، ژئومورفولوژی و ارتفاع مقایسه شدند. نتایج مؤید آن است که به ترتیب با تبخیر، دما و بارش دارای همبستگی می­باشند ولی با ژئومورفولوژی و ارتفاع دارای همبستگی نمی­باشند. دلیل این امر را می‌توان در منشاء خارجی ریزگرد­ها، ارتفاع بالای حرکت آن­ها و نقش رطوبت در نشست آن­ها جستجو کرد.

کلیدواژه‌ها


[1] Ahmadi, Hasan, Nazari, Ali, (2011), Investigate dust storms in the southern and south-western provinces of the country, GIAN International Conference 2011
[2] Alizade, M., Kamalian, S., Khoorani,. Nohegar, A, (2012), Effects of Climate in the rate of dusty days, The First National Conference desert, Karaj, Iran.
[3] Alizadeh Choobari et al., (2013), O. Alizadeh Choobari, P. Zawar-Reza, A. Sturman Low level jet intensification by mineral dust aerosols Ann. Geophys., 31 (2013), pp. 625–632
[4] Askari Zade, Seid Mohamad, Mohamad nia gharaii, Sohrab, Zohoor, Mojtaba, Gohari, Ali, (2010), The analysis of dust storms in North East of Khorasan Razavi province in Sarakhs. The second national conference of wind erosion and dust storms Yazd University.

[5]Babaee Fini; O., Safarrad;T., Karimi, M. Spatial-Temporal Analysis of Dust Storm Occurrence in West of IRAN, (2014), Journal of environmental studies, Volume & Issue: Volume 40, Issue 2, Summer 2014 Page 375-388.

[6]Babaian, Ebrahim, Bahrami, Hosein Ali, Noroozi, Ali Akbar, Babaian, Fariba, (2010), Spatial and temporal variability of the dust storm and its relationship with climatic factors in West of  Iran, The second national conference of wind erosion and dust storms Yazd University. P35
[7]Dadfar, S., Ekhtesasi, M., Shahbandari, R., Kamrani, F., (2011), Analysis of dust storms and hurricanes using wind rose (Case study Qazvin Province), 7th National Conference on Watershed Management Science and Engineering of Iran.
[8]Dadfar, Sedighe, Ekhtesasi, Mohammad Reza, Shahbandi, Raziye, Kamrani, Forough, (2011) , Dust storm analysis Using windrose and Storm Rose, The Case study Qazvin, Seventh National Conference of Watershed Management Science and Engineering.
[9]Dehdarzade, Mohammad, Salahi, Broomand, (2010) , Statistical and analytical analysis of the synoptic pattern generator of dust storm in the  Fars province (1993-2002), The second national conference of wind erosion and dust storms Yazd University. P 21
[10]Dodangeh, E., Yaping, Sh., Daghestani, M.( 2012), L-Moments and fuzzy cluster analysis of dust storm frequencies in Iran, Aeolian Research, 5, 91-99.
[11]Fraj zade, M., Alizade, Kh., (2011), Temporal and spatial analysis of dust storms in Iran, The Journal of  Spatial Planning, Vol 15, No. 1, pp 65-84
[12]Goudie, A.S., Middleton, N.J., (2006), Desert Dust in the Global System. Springer, Heidelberg.
[13]Khoorani, A., (2012), temporal analyzing of dust storms in Bandar abbas, The First National Conference desert, Karaj, Iran.
[14]Mehrshahi, D., Nekoonam, Z., (2009) , Geography, vol 7, No 22, PP 83-104
[15]Middleton, N.J., (1986), Dust storms in the Middle East. J. Arid Environ. 10, 83–96

[16]Omidvar, K., Nekoonam, Z., (2011), An Application of Wind Rose and Dust Rose in the Analysis of Dust Phenomenon and Determining the Seasonal Regime of Dust Winds (Case Study: Sabzevar City), physical geography quarterly,  Vol 43, No. 75.

[17]Omidvar, Kamal, (2005), Synoptic study of high winds and dust storms in April and May 2003 in Yazd, The first national conference of Wind Erosion
[18]Orlovsky, L., N. Durdyev A., (2005), Dust storms in Turkmenistan, Journal of Arid Environments 60 (2005) 83–97
[19]Rashki, A., Kaskaoutis, D.G. , Rautenbach, C.J.W. Eriksson, ,  P.G. ,M. Qiang, P. Gupta,(2012), Dust storms and their horizontal dust loading in the Sistan region, Iran Aeolian Res., 5 (2012), pp. 51–62
[20]Salahy, B., (2010) , Statistical and Synoptic Analysis of Characteristics of Thunderstorms in Ardabil Province, physical geography quarterly, vol 72, pp 129-142

[21]Shamsipoor, A.A., Safarrad,T., (2012),  Satellite and Synopticanalysisof Duststorm in Western Half of Iran (Case Study: July 2009), physical geography quarterly,  No. 79.

[22]Sharifikia, M., (2013), Environmental challenges and drought hazard assessment of Hamoun Desert Lake in Sistan region, Iran, based on the time series of satellite imagery Nat. Hazard, 65 (2013), pp. 201–217
[23]Zarasvandi, A., Carranza, E. J. M., Moore, F., Rastmanesh, F. ,(2011),  Spatio-temporal occurrences and mineralogical–geochemical characteristics of airborne dusts in Khuzestan Province (southwestern Iran), Journal of Geochemical Exploration, 111, 138-151.