سیروس شمشیری؛ بیژن آزاد؛ مجید کریم پور ریحان
چکیده
خشکسالی از مهمترین مخاطرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمهخشک است، افزایش شدت و فراوانی آن در سالهای اخیر موجب تضعیف کارکرد بوم نظامهای گیاهی شده است. شواهد میدانی درباره پاسخ پوشش گیاهی درختی مناطق خشک کشور به خشکسالی، بهویژه از منظر تغییرات تراکم گیاهی، محدود است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر خشکسالی با شاخصهای استاندارد SPI و ...
بیشتر
خشکسالی از مهمترین مخاطرات اقلیمی در مناطق خشک و نیمهخشک است، افزایش شدت و فراوانی آن در سالهای اخیر موجب تضعیف کارکرد بوم نظامهای گیاهی شده است. شواهد میدانی درباره پاسخ پوشش گیاهی درختی مناطق خشک کشور به خشکسالی، بهویژه از منظر تغییرات تراکم گیاهی، محدود است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثر خشکسالی با شاخصهای استاندارد SPI و PNPI بر تغییرات تراکم دو گیاهی چگرد (Acacia ehrenbergiana Hayne) و کنار (Ziziphus spina-christi) در دشت اسپکه استان سیستان و بلوچستان بود. همچنین، با نمودارهای تبدیلشده شاخصهای خشکسالی، تأخیر زمانی واکنش تراکم گونهها نسبت به دورههای ترسالی و خشکسالی بررسی شد. نتایج نشان داد تفاوت تراکم هر دو گونه در دورههای ترسالی و خشکسالی از نظر آماری معنیدار است، تغییرات تراکم گیاهی همخوانی بالایی با نمودار تبدیلشده شاخص SPI دارد. تحلیل نمودارها بیانگر آن است که واکنش تراکم گیاهی با تأخیری یک تا دوساله پس از وقوع ترسالی و خشکسالی رخ میدهد، بهطوری که کمینه تراکم هر دو گونه یک تا دو سال پس از شدیدترین دوره خشکسالی ثبت شده است. طبق شاخص SPI، ضرایب همبستگی اسپیرمن بین تراکم گیاهی و دورههای ترسالی و خشکسالی برای گونه چگرد به ترتیب 62/0 و 96/0 و برای گونه کنار 88/0 و 74/0 به دست آمد. در مقابل، نتایج شاخص PNPI برای گونه چگرد از قابلیت تبیین کمتری برخوردار بود که به تفاوت در ماهیت محاسباتی شاخصهای مورداستفاده نسبت داده میشود. بهطورکلی، خشکسالی موجب کاهش معنیدار تراکم هر دو گونه در منطقه موردمطالعه شد؛ بهگونهای که تراکم گونههای چگرد و کنار به ترتیب از 22/7 ± 33/17 و 51/4 ± 44/8 به 78/4 ± 66/8 و 32/3 ± 11/5 پایه در هکتار کاهش یافت. بهطورکلی باتوجهبه آسیبپذیری بیشتر گونه کنار نسبت به خشکسالی، تدوین و اجرای راهبردهای مدیریتی مبتنی بر شرایط اقلیمی منطقه برای حفاظت و پایداری اینگونه ضروری به نظر میرسد
سید مرتضی ابطحی
چکیده
هدف از اجرای این تحقیق بررسی روند تغییرات مرتع با روش پویایی پوشش گیاهی و در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و خصوصیات خاک منطقه دولت قرین سمیرم در جنوب استان اصفهان در سطحی معادل 25 کیلومترمربع میباشد. پس از تعیین تیپ گیاهی و گونههای همراه منطقه، آمار پوشش تاجی گیاهان یکساله، پهن برگان علفی چندساله، بوتهایها، گندمیان چندساله، رطوبت، ...
بیشتر
هدف از اجرای این تحقیق بررسی روند تغییرات مرتع با روش پویایی پوشش گیاهی و در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و خصوصیات خاک منطقه دولت قرین سمیرم در جنوب استان اصفهان در سطحی معادل 25 کیلومترمربع میباشد. پس از تعیین تیپ گیاهی و گونههای همراه منطقه، آمار پوشش تاجی گیاهان یکساله، پهن برگان علفی چندساله، بوتهایها، گندمیان چندساله، رطوبت، کربن آلی و پوشش خاک، طی سالهای 1387 تا 1391 جمعآوری شد. بدین منظور از 3 نوار ترانسکت به طول 500 متر در جهت تغییرات تیپ گیاهی استفاده گردید. بر روی هر ترانسکت 10 پلات و در کل 30 پلات با ابعاد 2 در 1 متر (بر اساس روش سطح حداقل) مشخص گردید. میزان بارندگی و دما بر اساس آمار ایستگاه هواشناسی سمیرم محاسبه و منحنیهای آمبروترمیک سالهای رویشی موردنظر ترسیم گردید. تغییرات پارامترهای اندازهگیری شده به کمک روش تجزیه واریانس (F-test) بررسی و میانگین هر پارامتر از سالی به سال دیگر (طی 4 سال) با روش دانکن مقایسه گردید. تجزیه واریانس دادهها نشان داد که تفاوت در متغیرهایی مانند رطوبت خاک، پوشش تاجی یکسالهها، بوتهایها، پهن برگان علفی، گندمیان چندساله، پوشش خاک و گونه Bromus tomentellus در سطح 99 درصد و پوشش تاجی کل، گونه Poa bulbosa و میزان کربن آلی خاک در سطح 95 درصد معنیدار میباشد. افزایش بارش در سالهای پایانی اجرای طرح، بخصوص در فصل بهار و همزمان با رشد گیاه، تأثیر مشهودی در افزایش پهن برگان علفی و گندمیان گذاشته است. بهطوریکه پوشش تاجی پهن برگان علفی از 93/2 به 13/7 و پوشش تاجی گندمیان از 1/7 به 05/14 درصد رسیده است. تغییرات و پویایی سالانه پوشش گیاهی با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و خاک منطقه بررسی و درنهایت عامل اقلیم بهعنوان تأثیرگذارترین عامل مشخص گردید.
