ارزیابی شدت بیابان‏زایی حوزة آبخیز درخت سنجد با استفاده از مدل IMDPA

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری بیابان‏ زدایی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استاد دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

در این تحقیق از روش ایرانی ارزیابی پتانسیل بیابانی‏زایی اراضی(IMDPA)  برای ارزیابی پتانسیل بیابان‏زایی منطقة درخت سنجد استفاده شد. پس از بررسی‏ها و ارزیابی‏های اولیه، چهار معیار اقلیم، پوشش‏ گیاهی، خاک، زمین‏شناسی و ژئومورفولوژی مهم‌ترین معیارهای مؤثر در بیابان‏زایی این منطقه انتخاب شدند. با استفاده از روش فوق، امتیازات شاخص‏های هر معیار تعیین شد و ارزش آن معیار با محاسبة میانگین هندسی امتیاز شاخص‏های آن محاسبه گردید. سپس، با استفاده از GIS، نقشة شدت بیابان‏زایی منطقه تهیه شد. برای این منظور، لایه‏های رستری معیارهای مذکور روی‏هم‏گذاری و تلفیق شد و میانگین هندسی معیارها محاسبه گردید. در نهایت، با تجزیه و تحلیل نتایج به‌دست‌آمده، به کمک مدل IMDPA نقشة شدت بیابان‏زایی منطقه به‌دست آمد. نتایج حاصل از این ارزیابی نشان می‏دهد که کلاس شدت بیابان‏زایی در 37/0 درصد از منطقه کم، در 80 درصد از منطقه متوسط، و در 63/19 درصد از منطقه شدید است. معیار پوشش گیاهی، با ارزش عددی 05/3، بیشترین تأثیر و معیار زمین‏شناسی، با ارزش عددی 8/1، کمترین تأثیر را در بیابان‏زایی منطقه دارند. همچنین، معیارهای اقلیم و خاک به‌ترتیب، با ارزش عددی 04/2 و 21/2، شدت بیابان‏زایی متوسط را نشان می‏دهند.

کلیدواژه‌ها


[1] Abrisham, E. (2004). Assessment and mapping of desertification using MICD, ICD, FAO-UNEP (Case study, fakhraba, mehriz). MSc. Thesis, University of Tehran, 204p.
[2] Abrisham, E. (2011). Assessment of desertification potential using IMDPA model in Derakhte Senged water shed. PH.D. Seminar, University of Tehran, 70p.
[3] Ahmadi, H. (2006). Iranian model of desertification potential assessment in (East of Esfahan). Faculty of natural resources university of Tehran, 178p.
[4] Ahmadi, H. (2009).Geomorphology. 2ed Edition, University of Tehran press, 180p.
[5] Bahreini, F., Pahlavanravi, A., Moghaddamnia, A. and Rahi, Gh. (2012). Spatial prioritization of land degradation using IMDPA model with emphasis on wind erosion and climate (Case study: Bordekhun Region of Boushehr). Journal of Water and Soil, 26, 897-907.
[6] Danfeng, S. (2006). Agricultural causes of desertification risk in Minqin,China. Journal of Environmental Management, 79, 348-356.
[7] Esfandiari, M. and Hakimzadeh Ardakani, M.A. (2011). Evaluation of active desertification with emphasis on the soil degradation by IMDPA model (case study: Abadeh-Tashk, Fars). Journal of Range and Desert Reseac, 17, 624-631.
[8] Khosravi, H. (2004). Assessment of desertification using MEDALUS (Case study: Kashan). MSc. thesis, Tehran University, 140 p.
[9] Kharin, N. (1985). A methodological principles of desertification processes assessment and mapping, arid lands of Turkmenistan taken as example, Ashkhabad. Australian journal of basic and applied sciences, 2, 157-164.
[10] Ladisa, G., Todorovic, M. and Trisorio_liuzzi, G. (2002). Characterization of area sensitive to desertification in southern Italy. Eco-compatible solutions for Aquatic Environmental, 87-99.
[11] Lavado Conntador, J.F. and Schnabel, S. (2008). Mapping sensitivity to land degradation Extremadura.
SW Spain, 1, 25-41.
[12] Mesbah zade, T. (2007). Assessment and mapping of desertification using IMDPA, base on geology criteria (case study, Aboozobeid abad). MSc. Thesis, Tehran University, 154p.
[13] Mohamad Ghasemi, S. (2007). Investigation of criteria and indicators of desertification, based on soil and water to assess and mapping desertification (Case study, Zabol). MSc. Thesis, Tehran University, 163 p.
[14] Nateghi, S., Zehtabian, G. H. and Ahmadi, H. (2009). Evaluation of desertification intensity in Sagzi plain using IMDPA model. Journal of Range and Watershed Management, 62, 419-430.
[15] Rafii Emam, A. (2003). Evaluation of desertification intensity in Varamin plain, base on Soil and water criteria. MSc. Thesis, Tehran University, 152 p.
[16] Raisi, A. (2008). Evaluation of effective factors on desertification, using IMDPA model in Kahir Konarak area. MSc. Thesis, Tehran University, 180 p.
[17] Reynolds J. F. (2009). Cutting through the confusion Desertification an old problem viewed through the lens of a new framework, the dry lands development paradigm. Dry lands, Deserts & Desertification, 45, 65-78.
[18] TabaTabaii zade, M. (2010). Compare of desertification potential using IMDPA and MICD, base on wind erosion criteria (case study: Fakhrabad plain). MSc. Thesis, Tehran University, 160 p.
[19] Zehtabian, Gh., Khosravi, H. and Ghodsi, M. (2007). Evaluation of desertification intensity in Kashan area, using IMDPA model. Desert journal, 54, 67-78.
[20] Zolfaghari, F., Shahriari, A., Fakhireh, A., Rashki, R. and Noori, S. (2011). Assessment of desertification potential using IMDPA model in Sistan plain. Watershed Management Research, Pajouhesh and Sazandegi, 91, 97-107.