مقایسة مدل‌های مختلف برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزة آبخیز زنگوان ایلام

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکدة کشاورزی دانشگاه ایلام

2 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی و مدرس دانشگاه پیام نور ایلام

3 عضو هیئت‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد ایلام

4 استاد دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

چکیده

شناسایی مناطق مستعد زمین‌لغزش از طریق پهنه‌بندی خطر با مدل‌های مختلف یکی از اقدامات اساسی در جهت کاهش خسارت احتمالی و مدیریت خطر است. هدف اصلی از این تحقیق مقایسه و ارزیابی چهار روش‌ـ ارزش اطلاعاتی، تراکم سطح، تحلیل سلسله‌مراتبی سیستم‌ها، و‌ روش پیشنهادی گوپتا و جوشی‌ـ برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزة آبخیز زنگوان در استان ایلام است. نخست کلیة عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش استخراج گردید. سپس، با کنترل این عوامل در منطقه، عوامل نُه‌گانة شیب، جهت، ارتفاع از سطح دریا، بارندگی، فاصله از جاده، فاصله از گسل، فاصله از شبکة آبراهه، کاربری اراضی، و سنگ‌شناسی عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش‌های منطقه شناخته شدند. پس از تهیة این عوامل در محیط GIS، با استفاده از تفسیر عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای، موقعیت دقیق زمین‌لغزش‌ها تعیین شد. سپس، پهنه‌بندی با چهار روش مذکور انجام گرفت. نهایتاً، به منظور بررسی و انتخاب مناسب‌ترین مدل برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش از شاخص زمین‌لغزش استفاده شد. بر اساس این شاخص، در روش ارزش اطلاعاتی بیش از 52 درصد زمین‌لغزش‌ها در طبقه با خطر خیلی بالا اتفاق افتاده‌ است. بنابراین، این روش، به لحاظ داشتن انطباق بیشتر زمین‌لغزش‌ها با پهنة خطر بالا و همچنین توانایی در تفکیک طبقه‌های خطر، کارایی بهتری نسبت به سایر روش‌ها دارد و مناسب‌ترین مدل برای پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزة زنگوان معرفی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


[1] Ahmadi, H., Mohammadkhan, Sh., Feiznia, S. and Ghoddousi, J. (2005). A modeling of mass movement hazard, case study: Taleghan drainage catchment. Journal of the Iranian Natural Rec., 58, 1: 3-14.
[2] Brabb, E., Pampegan, E.H. and Bonilla, M.G. (1972). landslide susceptibility in Sanmateo County, California, U.S Geological Survey Miscellaneous field studies map Mf-360.
[3] Fanyu liu, Z. (2007). Study on Landslide Susceptibility Mapping Based GIS and with Bivariate Statistics- a Case Study in Longnan Area Highway 212, Science paper online.
[4] Faraji Sabokbal, H. (2005). Location of trade servicing units using AHP. Journal of the Geography Rec., 51, 32-37.
[5] Gupta, R.P. and Joshi, B.C. (1990). Landslide hazard zoning using the GIS approach- A case study from the Ramganga catchment, Himalayas, Engineering Geology, 28(1): 119-131.
[6] Haqhshenas, A. (1995). Landslide hazard mapping and associated with sediment yield in Taleghan watershed. Ms. Thesis. Tarbeyat Modares University, 187 pp.
[7] Kolarostaqi, A. (2002). Study effective factors in occurrence landslides and mapping landslide hazard in the Shirin rood watershed, Ms. Thesis. Tehran University, 141 pp.
[8] Khullar, V.K., Sharam, R.P. and Paramanik, K. (2000). A GIS approach in the landslide zone of Lawngthlia in southern Mizoran. Landslide, proceeding of the 8th international symposium on landslides, 3, 1461-1472.
[9] Komac, M. (2006). A landslide susceptibility model using the Analytical Hierarchy Process method and multivariate statistics in per alpine Slovenia.Geomorphology,24,17-28.
[10] Naderi, F. and Karimi, H. (2011). Efficiency assessment of two Information Value and Gopta-Joshi methods in landslide hazard mapping in the Talkhab watershed of Ilam. Pajouhesh & Sazandagi, 92.
[11] Nikandish, N. (1997). Theory for landslide movement in Iran. Jehade Keshavarzi Journal, 155, 84-95.
[12] Pachauri, A.k. and PANT, M. (1992). Landslide Hazard Mapping based on Geological attributes, Eng, Geological, 32, 81-100.
[13] Sayarpoor, M. (1992). Landslide hazard potential mapping in south Ghalghal, Ardabil province. Ms. Thesis. Tehran University, 173 pp.
[14] Sefidgari, R. (2002). Efficiency methods Landslide hazard mapping in Damavand watershed. Ms. Thesis. Tehran University, 159 pp.
[15] Shadfar, S., Norozi, A.A., Ghoddousi, J. and Ghauomeyan, J. (2005). Landslide hazard mapping in Lakertashan watershed. Journal of the Water & Soil conservation, 1, 1-10.
[16] Van Westen, C.J and Soeters, R. (1998). Workshop on GIS in Landslide Hazard Mapping, the Kakani Area (Nepal): Theory. Version 1, ITC, 14 p.
[17] Yalcin, A. (2008). GIS-based landslide susceptibility mapping using analytical hierarchy process and bivariate statistics in Ardesen (Turkey): Comparisons of results and confirmations. CATENA, 72, 1-12.