بررسی تیمارهای مختلف آبیاری در عملکرد شیرابه، میزان اسانس، خصوصیات مورفولوژیکی، و بقای گیاه دارویی- مرتعی آنغوزة تلخ (Ferula assa-foetida L.)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ولی‌عصر(عج) رفسنجان، ایران

2 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

3 استادیار گروه علوم باغبانی، پردیس ابوریحان، دانشگاه تهران، پاکدشت، ایران

چکیده

آنغوزة تلخ گیاهی دارویی- مرتعی و متعلق به تیرة چتریان است. ارزش این گیاه به دلیل شیرابه‏ای است که با تیغ‌زدن به رأس ریشة آن به‌دست می‌آید. بارندگی در عملکرد شیرابه و بقای این گیاه تأثیر بسزایی دارد. خشک‌سالی‏های مداوم در مناطق رویش این گیاه تأثیر نامطلوبی در جمعیت آن گذاشته است. تحقیق حاضر در این راستا و به منظور بهره‏برداری بهتر و بررسی تأثیر آبیاری در رشد، نمو، عملکرد شیرابه، و بقای گیاه در شرایط طبیعی در منطقة جنگل قائم کرمان ‌انجام پذیرفت. در این مطالعه تأثیر پنج تیمار آبیاری در طول فصل رشد‌ـ شامل دو بار در هفته، یک بار در هفته، دو هفته یک بار، سه هفته یک بار، و یک بار در ماه‌ـ به همراه شاهد (بدون آبیاری) بر روی صفات فوق در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی در چهار تکرار و در هر تکرار 20 گیاه مطالعه شد. نتایج تجزیة واریانس نشان داد آبیاری در طول برگ، طول دم‌برگ، طول دورة رشد رویشی، و عملکرد شیرابة گیاه تأثیر معنی‏داری در سطح یک درصد داشت. همچنین، آبیاری باعثِ افزایشِ بقای گیاهان تیغ‌خورده در طول دورة بهره‏برداری و در سال بعد شد. اما آبیاری به طور معنی‏داری باعث کاهش درصد اسانس شیرابه شد. بهترین تیمار برای افزایش عملکرد شیرابهْ آبیاری گیاهان به صورت یک بار در هفته بود که عملکردی معادل 4/81 گرم در هر پایه داشت. کمترین میزان عملکرد نیز مربوط می‌شود به تیمار شاهد و یک بار آبیاری در ماه. به طور کلی، آبیاریِ گیاه آنغوزه پیش از بهره‏برداری و در طول فصل رشد آن توصیه می‏شود.
 
 

کلیدواژه‌ها


 
[1]         Arazmjo, A., Heidari, M. and Ghanbari, A. (2010). The effect of water stress and three sources of fertilizers on flower yield, physiological parameters and nutrient uptake in chamomile (Matricaria chamomillaL.), Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants, 25 (4), 482-494.
[2]         Ardakani, M.R., Abszadeh, B., Shrifi Ashorabadi, A., Lebaschi, M.H., Moaveni, P. and Mohabati, F. (2010). Effect of drought stress on growth characteristics of Melissa (Melissa officinalis L.), Plant and Ecology, 21, 47-58.
[3]         Dini, M., Babakhanlou, P., Aliha, M., Golipur, M. and Jafari, F. (2007). The effect of gum extraction on the survival of Ferula gumosaBoiss, in field,Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants Research, 20(1), 99-129.
[4]         Fatehi, M., Farifteh, F. and Fatehi-Hassanabad, Z. (2004).Antispasmodic and hypotensive effects of Ferula assa-foetida gum extract, Journal of Ethnopharmacology, 91,321-324.
[5]         Flexas, J.,  Escalona, J., Evain, S., Gulias, J., Moya, I., Osmand, C. and Medrano, H. (2002). Steady-state chlorophyll florescence (Fs) measurements as a tool to follow variations of net CO2 assimilation and stomatal conductance during water-stress in C3 plants, Physiologia Plantarum, 114, 231-240.
[6]         Hasani, A. and Omidbaigi, R. (2002). Effect of water stress on some morphological, physiological and metabolically traits in basil (Ocimum basilicum), Agricultural Science, 12, 47-59.
[7]         Heydaripoor, M. (1997). Asafetida, Natural resources department of Kerman province publication.
[8]         Izadi, Z., Asna-Ashari, M. and Ahmadvand, G. (2010). Effect of drought stress on yield, proline contents, soluble sugars, chlorophyll, relative water contents and essential oil in peppermint (Mentha piperita L.), Journal of Iranian Horticulture Science & Technology, 10(3), 223-234.
[9]         Jiang, Y. and Huang, B. (2000). Effect of drought or heat stress alone and in combination on Kentucky bluegrass, Crop Science, 40, 1358-1362.
[10]     Kapoor, L.D. (1990). Handbook of Ayurvedic Medicinal Plants, CRC Press, Boka Raton, FL.
[11]     Keshri, G., Bajpai, M., Lakshmi, V., Setty, B. and Gupta, G. (2006). Role of energy metabolism in the pregnancy interceptive action of and extracts in rat, Health Science Journal, 70(5), 429-432.
[12]     Laribi, B., Bettaieb, I., Koukia, K., Sahlia, A., Mougoua, A. and Marzouk, B. (2009). Water deficit effects on caraway (Carum carvi L.) growth, essential oil and fatty acid composition, Industrial Crops and Products, 30, 372-379.
[13]     Misra, A. and Sricastatva, N.K. (2000). Influence of water stress on Japanese mint, Herbs, Spices and Medicinal Plants, 7, 51-58.
[14]     Mohammadi, G.H. and Aliha, M. (1991). A Study about Galbanum, Research Institute of Forests and Rangelands Publication.
[15]     Mohammadi, R., Shokuh Amiri, M.R., Sepahvand, A., Roodbaramiri, S.H., Shadzi, S.H., Mirsafai, H. and Noorshargh, R. (2010). Antifungal activity of Ferula assa-foetida against clinical agent of mucormycosis, Journal of Isfahan Medicinal School, 27(100), 582-588.
[16]     Omidbaigi, R. and Pirmoradi, M.R. (2006). A study of effect of root diameter and incision time on gum yield in medicinal-rangeland asafetida (Ferula assa-foetida L.) plant, Iranian Journal of Natural Resources, 59(1), 261-269.
[17]     Omidbaigi, R. (2007). Production and Processing of Medicinal Plants, 2ed Edition. Astan Ghods Publication, Vol, 1.
[18]     Omidbaigi, R., Pirmoradi, M.R. and Karimzadeh, G.H. (2005). Effects of different methods of root incision on the yield and survival of asafetida (Ferula assa-foetida L.), Iranian Journal of Natural Resources, 57(4),191-198.
[19]     Pirmoradi, M.R. (2003). Effects of Different Methods of Root Incision and Some Other Factors on the Yield and Survival of Asafetida (Ferula assa-foetida L.), MSc. Thesis, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
[20]     Rajabizadeh, M. (1997). Revival and Exploitation Project of Asafetida, Natural Resources Department of Kerman Province Publication.
[21]     Reddy, A.R., Chaitanya, K.V. and Vivekanandan, M. (2004). Drought induced responses of photosynthesis and antioxidant metabolism in higher plants, Plant Physiology, 161, 1189-1202.
[22]     Sarker, B.C., Hara, M. and Uemura, M. (2005). Proline synthesis, physiological responses and biomass yield of eggplants during and after repetitive soil moisture stress, Scientia Horticulture, 103, 387-402.
[23]     Shad, G.H. (1996). Ecology and the Exploitation Methods of Asafetida in Mohammad Abad Chelpo Kashmar, MSc. thesis, The Natural Resources Faculty, Gorgan Agriculture University.  
[24]     Singh, J. and Patel, A.L. (1996). Water statues, gaseous exchange, proline accumulation and yield of wheat in response to water stress, Annual of Biology Ludhiana, 12, 77-81.
[25]     Singh, M. and Ramesh, S. (2000). Effect of irrigation and nitrogen on herbage, oil yield and water-use efficiency in rosemary grown under semi-arid tropical conditions, Medicinal Aromatic Plant Science, 22, 659-662.
[26]     Ur Rahman, M., Gul, S. and Odhano, E.A. (2008). Antimicrobial activities of Ferula assa-foetida oil against gram positive and gram negative bacteria, American-Eurasian Journal of Agriculture and Environmental Science, 4(2), 203-206.
[27]     Wang, W., Vinocur, B. and Altman, A. (2003). Plant responses to drought, salinity and extreme temperatures: towards genetic engineering for stress tolerance, Planta, 218, 1-14.
[28]     Wang, W.X., Vinocur, B., Shoseyov, O. and Altman, A. (2001). Biotechnology of plantosmotic stress tolerance: physiological and molecular considerations, Acta Horticulture, 560, 285-293.
[29]     Zare, A.R., Solouki, M., Omidi, N., Irvani, N., Mahdi Nezhad, N. and Rezazadeh, S. (2010). Callus induction and plant regeneration in Ferula assa-foetida L. (asafetida), An endangered medicinal plant, Trakia Journal of Sciences, 8, 11-18.
[30]     Zargari, A. (1997). Medicinal Plants, Tehran University press, Vol, 2.
[31]     Zehtab-Salmasi, S., Javanshir, A., Omidbaigi, R., Aly-Ari, H. and Ghassemi-Golezani, K. (2001). Effects of water supply and sowing date on performance and essential oil production of anise (Pimpinella anisum L.). Acta AgronomyHungry, 49(1), 75-81.
[32]     Zehtab-Salmasi, S., Gavanshir, A., Allahyari, H., ghasemi-golezani, K. and Afshar, G. (2003). Effect of planting date and water stress on essential oil and anetol content in Pimpinella anisum L. Agriculture Science,13, 47-56.