قدرت اجتماعی و شاخص مرکزیت در شبکة بهره‏برداران مرتع در راستای مدیریت مشارکتی (منطقة مورد مطالعه: مرتع گورمؤمنین، منطقة کلاتة رودبار، دامغان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان‌زدایی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استاد دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

4 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

شناخت و آگاهی از کنشگران کلیدی در سطح جوامع محلی در راستای مدیریت مشارکتی و اجرای پروژه‌های منابع طبیعی یکی از اقدامات ضروری پیش از اجرای پروژه‏هاست. این افراد می‏توانند، به منزلة رهبران محلی و قدرت‏های اجتماعی، در سامان‌دهی مدیریت مشارکتی منابع طبیعی بازویِ اجراییِ دست‏اندرکاران دولتی باشند. در این تحقیق سعی شده است از طریق روش تحلیل شبکه و شاخص مرکزیت در سطح خرد، شبکة بهره‏برداران مراتع، سامان عرفی گورمؤمنین در منطقة کلاتة رودبار شهرستان دامغان، قدرت‏های اجتماعی، و رهبران محلی مؤثر در فرایند مدیریت مشارکتی مرتع مشخص شوند. بدین منظور، با استفاده از روش تحلیل شبکة اجتماعی، میزان مرکزیت‏های درجة خروجی، ورودی، و بینابینی در سطح کنشگران، بر اساس پیوندهای اعتماد، مشارکت، و ماتریس ترکیبی اعتماد و مشارکت، در شبکة بهره‏برداران مرتع مشخص شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، کنشگر Go-Bi (یکی از بهره‌برداران مرتع) قدرتِ کلیدی در بین بهره‏برداران مرتع گورمؤمنین شناخته شد. همچنین، کنشگران مرکزی و پیرامونی و میزان تراکم پیوندی بین آن‏ها بر اساس شاخص مرکز- پیرامون مشخص شد. افرادی که در زیرگروه کنشگران مرکزی قرار گرفته‏اند، به دلیل اقتدار و نفوذ اجتماعی بالا، می‏توانند نقش مؤثری در مدیریت مشارکتی مرتع ایفا کنند. شناخت این افراد پیش از اجرای پروژه‏های منابع طبیعی تا حد زیادی می‏تواند به دستگاه‏های دولتی در گسترش اعتماد در میان افراد یاری نماید، در نتیجه، مدیریت مشارکتی موفق‏تری عملیاتی خواهد شد. از این افراد می‏توان، به منزلة پل‏های ارتباطی بین نهادهای دولتی و سایر بهره‌‏برداران، در توسعة پایدار روستایی استفاده کرد.
 

کلیدواژه‌ها


[1] Adams, W.M., Aveling, R., Brockington, D., Dickson, B., Elliott, J., Hutton, J., Roe, D., Vira, B., and Wolmer, W. (2004). Biodiversity conservation and the eradication of poverty, Science, 306 (5699), 1146-1149.
[2] Badripur, H. (2011). Necessary centrality of man in the Comprehensive Plan or Comprehensive Plan Natural Resources Watershed, Eighth National Conference on Science and Watershed Engineering.
[3] Bastani, S. and Raeisi, M. (2012). Social Network Analysis as a Method: Using Whole Network Approach for Studying FOSS Communities, Journal of Iranian Social Studies, 14(2).
[4] Bastani, S., Kamali, A. and Salehi, M. (2008). Social capital of network and trust mutual, Journal of the Faculty of Letters and Human Sciences, 16(61), 40-81.
[5] Berman, S. (1997). Civil society and the collapse of the Weimar Republic, World politics, 49, 401-429.
[6] Berkes, F. and Folke, C. (1998). Linking Social and Ecological Systems, Cambridge: Cambridge University Press.
[7] Bodin, Ö., Crona, B. and Ernstson, H. (2006). Social networks in natural resource management – What’s there to learn from a structural perspective?, Ecology & Society, 11(2), 2.
[8] Bodin, Ö. and Crona, B.I. (2008). Management of Natural Resources at the Community Level: Exploring the Role of Social Capital and Leadership in a Rural Fishing Community, World development, 36(12), 2763-2779.
[9] Bodin, Ö. and Crona, B. (2009). The role of social networks in natural resource governance: What relational patterns make a difference?, Journal of Global Environmental Change, 19, 366-374.
[10] Bodin, O. and Prell, C. (2011). Social network in natural resources management, Cambridge University press, 376 p.
[11] Borgatti, S., Everett, M. and Freeman, L. (1999). UCINET 6.0 Version. 1.00. Analytic Technologies, Natick, MA, 47 p.
[12] Borgatti, S.P. and Everett, M.G. (1999). Models of core/periphery structures, Social Networks, 21, 375-395.
[13] Brechin, S.R., Wilshusen, P.R., Fortwangler, C.L. and West, P.C. (2002). Beyond the square wheel: toward a more comprehensive understanding of biodiversity conservation as social and political process, Society & Natural Resources, 15(1), 41-64.
[14] Burt, R.S. (2004). Structural holes and good ideas1, American journal of sociology, 110(2), 349-399.
[15] Carlsson, L. and Berkes, F. (2005). Co-management: concepts and methodological implications, Journal of Environmental Management, 75, 65-76.
[16] DaneshMehr, H. and Ahmadrash, R. (2009). Investigation of villagers social attitude on social cooperation, Journal of development, 1(1).
[17] Daniels, S.E. and Walker, G.B. (2001). Working through environmental conflict: The collaborativelearning approach, Westport, CT: Praeger.
[18] Ebrahimi, F., Ghorbani, M., Salajeghe, A. and Mohseni Saravi, M. (2014). Social Network Analysis; Social Power and key stakeholders in water reources Co-management plan, Iranian Journal of Watershed Management Science and Engineering(inpress).
[19] Ernstson, H., Sorlin, S. and Elmqvist, T. (2009). Social Movements and Ecosystem Services the Role of Social Network Structure in Protecting and Managing Urban Green Areas in Stockholm, Ecology and Society.
[20] Ghorbani, M. (2012). The role of social networks in operation mechanisms of Rangeland (Case Study: Taleghan area), Ph.D. Dissertation, Department of Natural Resources, Tehran University, 430 p.
[21] Ghorbani, M. (2014). Stakeholder and social powers analysis and social network in natural resources Co-management, Journal of Range and Watershed management, 1(67).
[22] Ghorbani, M. (2014). Report of “Social network analysis; Modeling, Policy making and implication of Natural resources Co-management” Project, 270 p.
[23] Granovetter, M. (1973). The strength of weak ties, American journal of sociology, 78(6), 201-233.
[24] Hanneman, R.A. (2001). Introduction to Social Network Methods, California: University of California, Riverside, 149 p.
[25]Harris, G. (2007). Seeking sustainability in an age of complexity, Cambridge University Press, Cambridge, UK. ttp://dx.doi.org/10.1017/CBO9780511815140.
[26] Hogan, B. (2007). Analyzing Social Networks via Internet, The Sage Publication, London.
[27] Holling, C.S. and Meff, G.K. (1996). Commands and control and pathology of natural resource management, Conservation Biology, 10(2), 328-337.
[28] Isaac, M., Erichson, E.B., Quashi-Sam, J. and Timmer, V.R. (2007). Transfer of knowledge on agroforestry management practices: Structure of informal advice networks, Ecology and Society, 12(2), 32.
[29] Klenk, N.L., Hickey, G.M., MacLellan, J.I., Gonzales, R. and Cardille, J. (2009). Social network analysis: a useful tool for visualizing and evaluating forestry research, International Forestry Review, 11(1), 134-140.
[30] Krishna, A. (2002). Active Social Capital: Tracing the Roots of Democracy and Development, Columbia University Press, New York.
[31] Mahmoudian, H. (1999). Investigation of rate and causes of villagers cooperation in plans, MS thesis, Tarbiat Modarres University.
[32] Mojtahedi, M., Maghsoudi, M., Varjavand, H. and Sheerbafi, E. (2010). Investigation of social cooperation in sabzkooh region management, National conference of Investigation of threates and causes of biodiversity destruction in central Zagros region.
[33] Mushove, P. and Vogel, C. (2005). Heads or tails? Stakeholder analysis as a tool for conservation area management, Global Environ. Change, 15, 184-198.
[34] Norberg, J. and Cumming, G.S. (2008). Complexity Theory for a Sustainable Future, Columbia University Press, New York, USA, p. 155-179.
[35] Oh, H., Chung, M.-H. and Labianca, G. (2004). Group social capital and group effectiveness: Therole of informal socializing ties, Academy of Management Journal, 47(6), 860-875.
[36] Olsson, P., Folk, C. and Hahn, T. (2004). Social-Ecological Transformation for Ecosystem Management: the Development of Adaptive Co-management of a Wetland Landscape in Southern Sweden, Ecology & Society, 9(4), 2.
[37] Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action: Cambridge University Press.
[38] Prell, C., Hubacek, K., Quinn, C. and Reed, M. (2008). Who᾿s in the Network? When Stakeholders influence Data Analysis, Syst Pract Action Res, 21, 443-458.
[39] Pretty, J. and Smith, D. (2004). Social capital in biodiversity conservation and management, Conservation Biology, 18(3), 631-638.
[40] Putnam, R.D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community, Simonand Schuster, 93-116.
[41] Raeisi, M. (2008). Sociology of software development models, free / open source, MS thesis, Alzahra University, Tehran, Iran.
[42] Ramirez-Sanchez, S. (2007). A social Relational Approach to the Conservation and Management of Fisheries: The Rural Communities of the Loreto Bay National Marine Park, BCS, Mexico, School of Resource and Environmental Management, Simon Fraser University, British Columbia, Canada.
[43] Reed, M.S. (2008). Stakeholder participation for environmental management: a literature review, Biological conservation, 141(10), 2417-2431.
[44] Salehi, M. (2003). The relationship between network social capital and mutual trust between the individuals and genders, MS thesis, Alzahra University, Tehran Iran.
[45] Schneider, M., Scholz, J., Lubell, M., Mindruta, D. and Edwardsen, M. (2003). Building Consensual Institutions: Networks and the National Estuary Program, American Journal of Political Science, 47(1),143-158.
[46] Scott, J. (2000). Social network analysis: A handbook, CA: Sage, Newbury Park.
[47] Stringer, L.C., Prell, C., Reed, M.S., Hubacek, K., Fraser, E.D.G. and Dougill, A.J. (2006). Unpacking ‘participation’ in the adaptive management of socio-ecological systems: A critical review. Ecol. Society 11. http://www.ecologyandsociety.org/vol11/iss2/art39/ (accessed 3 October 2008).
[48] Tajbakhsh, K. (2005). Social Capital: Trust, Democracy and Development, A. Khakbaz and H. Pouyan, Shirazeh Publisher, Tehran, Iran.
[49] Udry, C. and Conley, T. (2004). Social networks in Ghana, The Pew Charitable Trusts, Mortal and Social Dimensions of Microeconomic Behavior in Poor Communities.