بررسی میزان تأثیر معیار‏های خاک و مدیریت اراضی در بیابان‏زایی منطقة جزینک سیستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد بیابان‌زدایی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل

2 استادیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گنبد

3 دانشیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل

4 عضو هیئت‌علمی دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل

چکیده

در این‏ تحقیق با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی میزان تأثیر دو معیار خاک و مدیریت اراضی با هشت شاخص برای مطالعة حساسیت اراضی منطقة جزینک سیستان به بیابان‏زایی ارزیابی شد. بر اساس مدل بیابان‏زایی ESAs به شاخص‏ها امتیاز داده شد. با استفاده از روش فوق، هر یک از شاخص‏های مورد مطالعه در واحد‏های کاری بررسی و برای هر شاخص لایة اطلاعاتی تهیه شد. سپس، داده‏های به‌دست‌آمده وارد محیط GIS شد و برای هر معیار مورد نظر یک لایة اطلاعاتی ساخته شد. در نهایت، با تلفیق و تعیین میانگین هندسی لایه‏های اطلاعاتی دو معیار مورد بررسی در منطقه بر اساس مدل مورد مطالعه (ESAs) نقشة شدت بیابان‏زایی منطقه به‌دست آمد. بر اساس نتایج حاصل از نقشة به‌دست‌آمده، 15/8 درصد آن جزو تیپ شکننده با شدت کم، 08/20 درصد آن جزو تیپ شکننده با شدت متوسط، 80/26 درصد جزو تیپ شکننده با شدت زیاد و 45/39 درصد از مساحت منطقه جزو تیپ بحرانی با شدت زیاد است. معیار خاک با ارزش عددی 22/1 کمترین تأثیر و معیار مدیریت اراضی با ارزش عددی 72/1 بیشترین تأثیر را در بیابان‏زایی منطقه داشت. از میان شاخص‏ها دو شاخص شیب و بافت خاک به‌ترتیب با ارزش عددی 1 و 03/1 کمترین تأثیر، و دو شاخص درصد سنگریزه و عملیات مدیریتی به‌ترتیب با ارزش عددی 91/1 و 84/1 بیشترین تأثیر را در بیابان‏زایی منطقة مورد مطالعه داشتند.
 

کلیدواژه‌ها