ارزیابی روش برآورد هدررفت خاک با شاخص‏های میدانی (مطالعة موردی: حوضة آبخیز شهرک، طالقان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران

2 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اردستان

چکیده

برآورد مقادیر هدررفت خاک از طریق اندازه‏گیری شاخص‏های میدانی روشی کم‏هزینه و برای یادگیری و استفادة کاربران آسان است. به منظور اندازه‏گیری و ارزیابی مقادیر هدررفت خاک برآوردشده با روش شاخص‏های میدانی در حوضة آبخیز شهرک، نخست نقشة واحدهای کاری تهیه و شاخص‏های میدانی در واحدهای کاری اندازه‏گیری شد. پس از واسنجی و اعتبارسنجی مدل EPM برای منطقة مورد مطالعه، صحت مقادیر هدررفت خاک اندازه‏گیری‌شده با شاخص‏های میدانی با استفاده از مدل تجربی مذکور ارزیابی شد. مقدار میانگین خطای نسبی کم (برابر 6/7) و ضریب همبستگی بالا (برابر 9/0) بین مقادیر هدررفت خاک برآوردشده به روش شاخص‏های میدانی و مدل EPM نشان‌دهندة صحت روش شاخص‏های میدانی در برآورد هدررفت خاک منطقة مورد مطالعه است. مقادیر میانگین فرسایش خاک مربوط به شاخص رخنمون سنگ 61/47 تن در هکتار، تجمع رسوب پشت مانع 78/34 تن در هکتار، پدستال 61/22 تن در هکتار، فرسایش شیاری 67/5 تن در هکتار، زهکش اراضی 21/2 تن در هکتار و فرسایش خندقی 17/2 تن در هکتار به‏دست آمد.
 

کلیدواژه‌ها


 

[1] Ahmadi, H. (2009). Applied Geomorphology, Water erosion, Vol1, University of Tehran press, 688p.
[2] Bergsma, E. (2001). Erosion intensity evaluated from microtopographic soil erosion features, its correlation with conservation practice, presence of fertilizer, and erosion development between alley cropping hedges. In: Stott, D.E., Mohtar, R.H., Steinhardt (eds). Sustaining the Global Farm, 10th International Soil Conservation Organization Meeting, 24-29 May1999, Purdue University, pp.666-675.
[3] Bie, D. (2005). Assessment of soil erosion indicators for maize-based agro-ecosystems in Kenya, Catena, 59, 231-251.
[4] Chaplot, V. and Bissonnais, Y.LE. (2000). Filed measurements of interrill erosion under different slopes and plot sizes, Earth Surface Processes and Landforms, 25, 145-153.
[5] Febles, J.M., Tolon, A. and Vega, B. (2009). Edaphic indicators for assessment of soil erosion in karst regions, province of Havana, Cuba, Land Degradation & Development, 20, 522-534.
[6] Hoseini, S.H. (2008). Investigation of soil erosion in Marl formations using rainfall simulator in Taleghan Watershed, Ph.D. thesis (Abstract in English), Islamic Azad University, Iran, 215pp.
[7] Kazemi, Y. (2008). Estimation of bed to suspended load ratio in Central-Alborz rivers. MSc thesis (Abstract in English), University of Tehran, Iran, 125 pp.
[8] Maleki, M. (2003). Investigation of soil erosion using Geomorphology method and EPM model in Taleghan Basin, MSc thesis (Abstract in English), University of Tehran, Iran.
[9] Morgan, R.P.C. (1986). Soil erosion and conservation, Longman Group, UK Ltd, Essex, 295 pp.
[10] Nasri, M. (2009). Using field indices and multivariate analysis method in order to develop the regional soil erosion model (Case study: Menderjan Watershed), Ph.D. thesis (Abstract in English), Islamic Azad University, Iran, 300 pp.
[11] Okoba, B.O. and Sterk, G. (2006). Quantification of visual soil erosion indicators in Gikuuri catchment in the Central Highlands of Kenya, Geoderma, 134, 3447.
[12] Okoba, B.O. and Sterk, G. (2010). Catchment-level evaluation of farmers' estimates of soil erosion and crop yield in the Central Highlands of Kenya, Land Degrad, Develop, 21, 388-400.
[13] Okoth, P.F. (2003). A hierarchical method for soil erosion assessment and spatial risk modeling: A case study of Kiambu district in Kenya, Ph.D thesis, Wageningen University, Wageningen, 270pp.
[14] Oygarden, L. (2003). Rill and gully development during an extreme winter runoff event in Norway, Catena, 50(2-4), 217-242.
[15] Poesen, J.W., Vandaele, K. and Van Wesemael, B. (1996). Contribution of gully erosion to sediment production, Erosion and Sediment Yield: Global and Regional Perspectives (Proceeding of the Exeter Symposium, July 1996), IAHS Publ, No. 236.
[16] Reisian, R. and Charkhabi, A.H. (2009). Investigation of slope and land use effects on soil erosion in Gargak Watershed, 1st Watershed Management and Water and Soil Resources Management Conference, In Persian, Kerman, Iran.114-116pp.
[17] Rose, E. (1996). Land husbandry–component and strategy, Soil Bull, No.70, FAO. Rome.
[18] Rostagno, C.M. and Degorgue, G. (2011). Desert pavements as indicators of soil erosion on aridic soils in north-east Patagonia (Argentina), Geomorphology, 134, 224-231.
[19] Shabani, M. (2003). Investigation the effect of land use changes on sediment yield in chatchments (Case study: Taleghan Basin), MSc thesis (Abstract in English), University of Tehran, Iran.
[20] Stocking, M.A. and Murnaghan, N. (2001). Handbook for the field assessment of land degradation, Earth Scan Publications Ltd, London, UK. 169 pp.
[21] Taali-Khoshk, S. (2012). Comparison of Neuro-fuzzy method and SCS method in HEC-HMS model, in prioritizing sub-basins for watershed management activities (Case study: Taleghan Watershed), MSc thesis (Abstract in English), University of Tehran, Iran, 135 pp.
[22] Thorne, C.R., Zevenbergen, L.W., Grissinger, E.H. and Murphey, J.B. (1986). Ephemeral gullies as sources of sediment, Proceedings 4th Interagency Sedimentation Conference (Las Vegas, Nevada, March1986), 1(3), 152-161.
[23] Vandaele, K. and Poesen, J. (1995). Spatial and temporal patterns of soil erosion rates in an agricultural catchment, central Belgium, Catena, 25, 213-226.
[24] Vigiak, O., Okoba, B.O., Sterk, G. and Stroosnijder, L. (2005). Water erosion assessment using farmers’ indicators in the West Usambara Mountains, Tanzania, Catena, 64, 307-320.
[25] ZiaAbadi, L. and Ahmadi, H. (2011). Comparison of EPM and geomorphology methods for erosion and sediment yield assessment in Kasilian Watershed, Mazandaran Province, Iran, Desert, 16, 103-109.