تحلیل و ارزیابی سرمایة اجتماعی در راستای تقویت تاب‌آوری جوامع محلی و مدیریت پایدار سرزمین (منطقة مورد مطالعه: استان خراسان جنوبی، پروژة بین‌المللی RFLDL)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناس ارشد مرتع‌داری، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران

3 مدیر اجرایی پروژة بین‌المللی RFLDL استان خراسان جنوبی، ایران

چکیده

سرمایة اجتماعی یکی از مهم‏ترین معیارهای انسانی مرتبط با میزان تاب‌آوری در یک سیستم اجتماعی است. در شبکه‌های اعتماد، به منزلة مهم‌ترین مؤلفة سرمایة اجتماعی در فرایند تصدی‌گری انطباقی، حساسیت به اختلالات و بی‌نظمی بالاست و افزایش تاب‌آوری و ظرفیت سازگاری در سیستم اجتماعی وابسته به میزان اعتماد در شبکه است. این تحقیق در روستای زنگویی شهرستان سرایان استان خراسان جنوبی انجام شد. در این منطقه پروژة بین‌المللی RFLDL عملیاتی شد. در این پژوهش میزان سرمایة اجتماعی در شبکة ذی‌نفعان محلی در راستای تقویت تاب‌آوری در روستای پایلوت بررسی شد. بدین منظور، بر اساس روش پیمایشی و پرسش‌نامه‏های تحلیل شبکه‏ای و مصاحبة مستقیم با کنشگران شبکه (اعضای گروه‌های خرد توسعة روستایی)، پیوندهای اعتماد و مشارکت بررسی شد. نتایج نشان‌دهندة‏ میزان اعتماد، مشارکت، انسجام، و سرمایة اجتماعی متوسط قبل از اجرای پروژة RFLDL بود، ولی پس از اجرای این پروژه میزان این شاخص‌ها افزایش یافت و به حد مطلوبی رسید.سرعت گردش و تبادل اعتماد و مشارکت در میان افراد بعد از اجرای طرح نسبت به قبل از اجرای آن افزایش‌ یافت و اجرای طرح اتحاد و یگانگی را در میان افراد افزایش داد. در نهایت، می‌توان بیان کرد که اجرای این پروژه میزان اعتماد، مشارکت، و سرمایة اجتماعی را افزایش داد؛ بدون تردید، سیستم‌های اجتماعی تاب‌آور از میزان اعتماد بسیار زیادی برخوردارند.
 

کلیدواژه‌ها


 

[1] Alibabaei, E., Ghorbani, M., Marvi Modjer, M.R. and Avatefi Hemmat, M. (2015). Social Monitoring: Analysis and Social capital in Sustainable Forest Resources Management (Case Study: Kodir village, Kojur district, Mazandaran province), Journal of Forest and Wood Product (Acsepted In Persian).
[2] Alipoor, P., Zahedi, M.J. and Shirvani, M. )2009(. Trust and Collaboration (Analysis of the Relationship between Trust and Social Collaboration in Tehran City, J. Iranian Sociology, 10(2), 109-135 (In Persian).
[3] Barber, B. (1983). The logic and limits of trust, New Brunswick, NJ, Rutgers University Press.
[4] Bisung, E. and Elliott, S. (2014). Toward a social capital based framework for understanding the water-health nexus, Journal of Social Science & Medicine, 108, 194-200.
[5] Bodin, O., Crona, B. and Ernstson, H. (2006). Social networks in natural resource management - What’s there to learn from a structural perspective?, Ecology & Society, 11 ,2.
[6] Bodin, O. and Prell, C. (2011). Social network in natural resources management, Cambridge University Press.
[7] Chaffin, B.C., Gosnell, H. and Cosens B.A. (2014). A decade of adaptive governance scholarship: synthesis and future directions, Ecology and Society,19(3), 56.
[8] Cvetkovich, G. and Winter, P.L. (2003). Trust and social representations of threatened and endangered species, Environment and Behavior, 35(2), 286-307.
[9] Davenport, M.A., Leahy, J.E., Anderson, D.H. and Jakes, P.J. (2007). Building trust in natural resource management within local communities: a case study of the Midewin National Tallgrass Prairie, Environmental Management, 39(3), 353-368.
[10] Ebrahimi, F., Ghorbani, M., Salajegheh, A. and Mohseni Saravi, M. (2014). Social Network Analysis of Local Stakeholders in Action Plan for Water Resources Co-Management (Case study: Jajrood River in Latian watershed, Darbandsar village), J. Iran- Watershed management science Engineering, 8(25), 47-56 (In Pesian).
[11] Gunderson, L.H. and Holling, C.S. (2002). Panarchy: understanding transformations in human and natural systems, Island Press, Washington, D.C., USA.
[12] Ghafari, Gh. and Omidi, R. (2011). Quality of life, Shirazeh Publication, 220p.
[13] Ghorbani, M. (2012). The role of social networks in utilization mechanisms of Rangeland (Case Study: Taleghan region), Ph.D. thesis, Department of Natural Resources, Tehran University, 430P.
[14] Ghorbani, M. (2014). The report of national project: Social network analysis; modeling, policy-making and implementation of natural resources co-management (Vol. 1), University of Tehran and the Iranian Forest, Rangeland and Watershed Management organization.
[15] Ghorbani, M. (2015). The report of national project: Social network analysis; modeling, policy-making and implementation of natural resources co-management (Vol. 2), University of Tehran and the Iranian Forest, Rangeland and Watershed Management organization.
[16] Hanneman, R.A.(2001). Introduction to Social Network Methods, California: University of California, Riverside, 149p.
[17] Kargar, A., Noshafarin, B., Yousofi, M. and Habili, R. (2015). The report of RFLDL project (2011-2013), Chahr Derakht Pub, Birjand, 92p.
[18] Lachapelle, P., McCool, S.F. and Patterson, M.E. (2003). Barriers to effective natural resource planning in a ‘‘messy’’ world, Society and Natural Resources, 16(6), 473-490
[19] Mariola, J. (2012). Farmers, trust, and the market solution to water pollution: The role of social embeddedness in water quality trading, Journal of Rural Studies, 28, 577-589.
[20] Nath, T.k., Inoue, M., and Pretty, J. (2010). Formation and Function of Social Capital for Forest Resource Management and the Improved Livelihoods of Indigenous People in Bangladesh, J. Rural and Community Development, 5(3), 104-122.
[21] Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action, Cambridge University Press.
[22] Platteau, J.P. (2003). Droits de propriété et gestion efficace des ressources naturelles [Property rights and effective management of the natural resources], Paper presented at Les Séminaires de l´Iiddri Conference, Paris.
[23] Pretty, J. (2003). Social capital and the collective management of resources, J. Science, 302, 1912-1914.
[24] Pretty, J. and Ward, H. (2001). Social capital and the environment, World Development, 29(2),209-227.
[25] Putnam, R.D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community, J. Sim
[26] Rahimi Balkanlou, Kh., Ghorbani, M., Jafari, M. and Tavili, A. (2014). Analysis of the local stakeholders' network, social capital and cohesion in landscape co-management (Case study: Changi rangeland- Kalateh Roudbar- Damghan), J. Watershed Management Research (Pajouhesh- va Sazandegi) (In press), (In Persian).
[27] Rijke, J., Brown, R., Zevenbergen, Ch., Ashley, R., Farrelly, M., Morison, P. and Van Herk, S. (2012). Fit-for-purpose governance: A framework to make adaptive governance operational, Environmental Science & Policy, 22, 73-84.
[28] Rousseau, D.M., Sitkin, S.B., Burt, R.S. and Camerer, C. (1998). Not so different after all: A cross-discipline view of trust, The Academy of Management Review, 23(3), 393-404.
[29] Shafiei, M., Abdolhoseini, M., Yari, A., Kargar, A. and Pouyafar, A.M. (2013). Natural resources participatory management and rural development planning in arid and semi-arid regions, Shoara Publication, Mashhad, 70p.
[30] Stern, M.J. and Baird, T.D. (2013). Trust ecology and the resilience of natural resource management institutions, Ecology & Society, 20(2), 14.
[31] Vaske, J.J., Absher J.D. and Bright A.D. (2007). Salient value similarity, social trust and attitudes toward wildland fire management strategies, Human Ecology Review, 14(2),223-232.
[32] Wondelleck, J.M. and Yaffee, S.L. (2000). Making Collaboration Work: Lessons from innovation in natural resource management, Washington, DC, Island Press
[33] Zanini, M.T.F. and Migueles, C.P. (2013). Trust as an element of informal coordination and its relationshipwith organizational performance, Economia, 14, 77-87.