تحلیل آثار توسعه بر تغییرات کاربری اراضی و تغییرات جمعیتی (مطالعۀ موردی: منطقۀ طالقان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد مرتع‌داری دانشگاه تهران

2 استاد گروه دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

3 استاد گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشگاه تهران

چکیده

سیستم‏های انسانی و طبیعی دینامیک پیچیده‏ای دارند. تغییراتِ سیستم‏های انسانی در سیستم طبیعی بازخوردی بر جای می‏گذارد. در تغییرات کاربری اراضی نه‏تنها عوامل محیطی، مانند شرایط جغرافیایی، اثرگذار است، بلکه فاکتورهای انسانی، مانند تغییرات جمعیتی، نیز اثرگذار است، زیرا تغییرات کاربری اراضی تلفیقی از مسائل فیزیکی و اجتماعی‌- اقتصادی است. مهاجرت به‏شدت بر فعالیت‏های اقتصادی تأثیر می‏گذارد و ممکن است آغازگر تغییرات کاربری اراضی باشد. برای تحلیل و بررسی آثار احداث سد طالقان بر تحولات جمعیتی در سیستم انسانی و همچنین تحلیل تغییرات کاربری اراضی در سیستم طبیعی تحقیق حاضر انجام‏ شده است. در این پژوهش، نخست نقشة تغییرات کاربری اراضی تهیه شد. سپس، با محاسبة نرخ تغییرات کاربری اراضی و همچنین نرخ رشد جمعیت به تحلیل نتایج پرداخته شد. به ‏طور کلی، پیش از احداث سد طالقان، منطقة طالقان با کاهش جمعیت همراه بود و، در پی این کاهش جمعیت، میزان اراضی مرتعی نیز در حال کاهش بود، اما، پس از احداث سد طالقان، زمین در این منطقه ارزش یافته و بر جمعیت فصلی افزوده شده است.

کلیدواژه‌ها


[1] Burgi, M., Hersperger, A.M. and Schneeberger, N. (2004). Driving forces of Ecosystems & Environment, 85(1-3), 7-23.
[2] Farsoudan, A. (2009). Assessment of population changes in Taleghan based on natural recourse approach geography on rural instability and immigration Zanjan Province, Geographical Research, 48, 205-222.
[3] Geist, H.J. and Lambin, E.F. (2002). Proximate Causes and Underlying Forces of Tropical Deforestation, BioScience, 52, 2.
[4] Ghorbani, M. (2012). The role of social network in rangeland utilization mechanism (case study: Taleghan Region), Ph.D. thesis, Faculty of Natural resources, Tehran University, Iran, 458 pp.
[5] Ghorbani, M., Mehrabi, A.A., Servati, M. and Nazari Samani, A.A. (2010). An Investigation of the population changes on relationship with landuse changes (Case study: Upland watershed of Taleghan), Journal of Range and Watershed Management, Journal of Natural Resources, 63(1), 75-88.
[6] Haghsheno, M., Yazdani, S. and Mehrabi, A.A. (2009). The effect of land use change on the environment, The 3rd Conference and Exhibition on Environmental Engineering, University of Tehran, Iran.
[7] Henry, S., Boyle, P. and Lambin, E.F. (2003). Modelling inter-provincial migration in Burkina Faso, West Africa: the role of sociodemographic and environmental factors, Applied Geography, 23, 115-136.
[8] Heydari, S. (2012). Social impacts assessment of Taleghan dam construction on around of villages and rangelands, Master's thesis, Faculty of Natural Resources, Tehran University, 112 pp.
[9] Irwin, E.G. and Geoghegan, J. (2001). Theory, data, methods: developing emigration and land-use change at the watershed level: A GIS-based approach in Central Mexico, Agricultural Systems, 90, 62-78.
[10] Lambin, E.F. and Meyfroidt, P. (2010). Land use transitions: Socio-ecological feedback versus socio-economic change, Land Use Policy, 27, 108-118.
[11] Lopez, E., Bocco, G., Menduza, M., Valezquez, A. and Aguirre Rivera, J.R. (2006). Peasant emigration and land-use change at the watershed level: A GIS-based approach in Central Mexico, Agricultural Systems, 90, 62-78.
[12] Mahdavi, M., Ghadiri Masoum, M., Mohammadi Yeganeh, B. (2003). The role of natural Resources (Case study: Taleghan), MSc thesis. University of Tehran, Iran, 124 pp.
[13] Mather, A.S. and Needle, C.L. (1998). The forest transition: a theoretical basis, Area, 30(2), 117-124.
[14] Mather, A.S., Fairbairn, J. and Needle, C.L. (1999). The course and drivers of the forest transition: the case of France, Journal of Rural Studies, 15(1), 65-90.
[15] Ministry of Jihad-e-Agriculture (2009). Department of Planning and Economic Office of Statistics and Information Technology.
[16] Rahmati, A.R. and Nazareian, A. (2009). Socio-economic and environmental impacts of dwellings subject to displacement caused by dams (case study: Gotvand Olia Dam, Karoun River), Environmental Reaserches, 1(2), 53-66.
[17] Rimal, B. (2011). Urban growth and land use/land cover change of Pokhara sub-metropolitan city, Nepal, Journal of theoretical and applied information technology, 26, 2.
[18] Saedi, S. (2012). Economic Impact Assessment of Taleghan Dam with Natural Resources views, Master's thesis, Faculty of Natural Resources, Tehran University, 101 pp.
[19] Samimi, S. (2010). Systematic review Taleghan dam on the upstream regions, Master's thesis, Faculty of Environment, Tehran University, 173 pp.
[20] Scholz, R.W. (2011). Environmental Literacy in Science and Society: From Knowledge to Decisions, Cambridge: Cambridge University Press, 631 p.
[21] Shahande, R. (2007). The impact of demographic factors on degradation of natural resources (Case study: Taleghan), MSc thesis. University of Tehran, Iran, 124 pp.
[22] Sheikh Hasani, H. (2001). Modeling for environmental planning using geographic information system and remote sensing in Taleghan, Ph.D thesis. Tarbiat Modares University, 360 pp.
[23] Van Rampaey, A.J., Govers, G. and Puttemans, C. (2002). Modellig land use changes and their impact on soil erosion and sediment supply to rivers, 27(5),  481-494.
[24] World Commission on Dams (2006). Dams and development: a new frame work for decision-making, Kadivar, M.S. Institute of Management and Planning, Tehran.