ارزیابی اثرات مسائل اجتماعی و اقتصادی بر انسجام اجتماعی عشایر (مطالعۀ موردی: عشایر ایل شاهسون دامنه‌های کوه سبلان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران.

2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ایران.

3 دانشیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.

4 عضو هیئت علمی موسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران.

چکیده

کوچندگی از گذشته‌های دور یکی از شیوه‌های معیشت در سرزمین ایران بوده است. علی­رغم اینکه این شیوۀ زندگی در دوره‌های مختلف تغییراتی کرده است، اما شدت و ضعف آن علاوه بر دام و مرتع، منشاء اجتماعی، سیاسی و امنیتی نیز داشته است. بنابراین بررسی انسجام اجتماعی و فرهنگی عشایر حائز اهمیت فراوانی است. جامعۀ آمـاری منطقۀ مورد نظر 70 نفر بوده­ است که با استفاده از فرمول کوکران تعداد 58 نمونه (نفر) انتخاب گردید. ابزار تحقیق پرسش­نامه بوده و روش جمع­آوری اطلاعات با استفاده از تکنیک‌های مشاهده، مصاحبه انجام گرفت. برای اندازه­گیری انسجام اجتماعی از 5 گویه استفاده شده است که در داخل پرسشنامه­ها گنجانده شده بودند و شامل رعایت حقوق عرفی، اعتماد درون­گروهی، اعتماد قومی و محلی، اعتماد و میزان آگاهی از طرح­های ارائه شده از طرف دولت، حمایت قانون است. میزان ضریب الفای کرونباخ برای انسجام اجتماعی 88/0 بدست آمده و با استفاده از نرم افزار SPSS میزان همبستگی انسجام اجتماعی از طریق آزمون پیرسون با فاکتورهایی مانند، سابقه بهره­برداران، میزان درآمد سالانه از دامداری و تعداد دام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نتایج به­دست آمده نشان می­دهد بین میزان انسجام اجتماعی با میزان درآمد سالانه از دامداری و سابقۀ بهره­برداران رابطه مستقیم معنی­دار و با تعداد دام رابطه عکس معنی­داری وجود دارد. که این نشان‌دهندۀ رابطۀ تنگاتنگ جامعۀ عشایری با انسجام اجتماعی آن­هاست. پس نیازهای جامعه عشایری باید در قالب انسجام اجتماعی آن­ها تأمین‌شود. در آخر به نظام عشایری کشور باید به­صورت یک میراث فرهنگی نگریست و نباید آن را با شاخص­های‌توسعۀ امروزی سنجید.

کلیدواژه‌ها