بررسی نقش عوامل ساختاری در فراوانی منابع آب منطقه کارستی مهارلو با استفاده از سنجش از دور و GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد بیابانزدایی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران.

2 دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران

3 دانشیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران

4 استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران

چکیده

در مناطق خشک و کم باران مانند ایران، که منابع سطحی آب شیرین محدود بوده و از طرف دیگر این آبها با خطر آلودگی مواجه هستند، یافتن و نگهداری منابع آب زیرزمینی بهترین راه تأمین نیازهای آبی است. همچنین در بعضی از مناطق ایران، اقلیم و ساختار تکتونیکی شرایط خوبی را برای تشکیل سفره‌های کارستی فراهم کرده است. ایران بعد از کشورهای آمریکا، چین و ترکیه، بالاترین درصد کارست را دارد و بیش از ۱۱ درصد سطح کشور را سازند‌های کارستی می‌پوشانند. هدف از این تحقیق بررسی ارتباط بین خطواره‌های مستخرج از تصاویر ماهواره‌ای، عناصر تکتونیکی، شبکه هیدروگرافی و عوامل توپوگرافی با فراوانی منابع آب کارستیک در منطقه مهارلو با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور می‌باشد. بدین منظور مبادرت به تهیه لایه های اطلاعاتی شامل خطواره‌ها، انحنای دامنه، طبقات ارتفاعی، شیب، پوشش گیاهی، چشمه‌ها، عناصر تکتونیکی و شبکه هیدروگرافی با استفاده از بازدیدهای صحرایی، نقشه های توپوگرافی، زمین شناسی، تصاویر ماهواره‌ای و مدل رقومی ارتفاع شد؛ نتایج این تحقیق با آزمون‌های آماری مانند ضریب همبستگی پیرسون و آزمون PCAو تجزیه به مؤلفه‌های اصلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارتباط نزدیکی بین جنس سازند، توپوگرافی ( مانند شیب، ارتفاع و انحنای دامنه)، خطواره‌ها و عوامل هیدرولوژیکی با فراوانی چشمه‌ها در منطقه مورد مطالعه وجود دارد. این روابط نشانگر نقش بارز عوامل ساختاری و محیطی و لزوم توجه به آن در بررسی فراوانی چشمه‌ها و انتقال آبهای زیرزمینی در مناطق کارستیک می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


[1] Afrasyab, A. (1998) The importance of karst studies in Iran. Articles World Water Conference in karst formations, Tehran, Kermanshah.
 [2] Ford, D. C., Williams, P., 2007, "Karst Hydrogeology and Geomorphology", John Wiley & Sons, 576 pp.
 [3] Ghiyasi, H. (2008) Factors affecting the development of karst in Zagros karst zones digital information using remote sensing and GIS. Master  thesis hydrology. Shiraz university.
[4] Khedri, A. Rezaei, M. Ashjari, J. (2013) Assessing Karst Development Potential in Poyon Anticline using GIS,RS and Analytical Hierarchy Process (AHP) (in Persian). Iran-Water Resources Research. 9 (3): 37-46.
[5] Khanlari, Gh, Momeni, A, A. (2012) Geomorphology, hydrology and study the factors of karst development in the region Crane, West Iran. Journal of Geography and urban-regional planning. No: 3. 61-74.
 [6] Khedri, A. Rezaei, M. and Ashjari, J. (2014) Assessing Karst Development Potential in Poyon Anticline using GIS,RS and Analytical Hierarchy Process (AHP). Iran-Water Resources Research. Volume 9, No. 3. 37-46.
[7] Kazemi, R. Ghayoumian, J. Jalali, N. (2007)nvestigation the effect of structural elements on the karst water resource abundance in the LAR catchment’s using RS and GIS. Pajouhesh & Sazandegi. No: 73. PP : 33-41.
 [8] Madani, A. A., (2001). Selection of the Optimum Landsat Thematic Mapper Band for Automatic Lineaments Extraction. Wadi Natash Area, South Eastern Desert, Egypt. Asion Conference on Remote Sensing, 5-9 November 2001. P 22-13.
 [9] O’Leary, D.W,. Friedman, G.D. and Pohn, H.A., (1976).” Lineament, Linear, Lineation: Some proposed new standards for old terms.” Geological Society America Bulletin, Vol. 87, 1463-1469.
[10] Parcharidis, I.,  Psomiadis, E. and Stamatis, G. (1998). Using Landsat TM images to study the Karstic phenomenon. ITC Journal, NO. 2, p: 118-123.
[11] Rowan, L.C. and E.H. Lathram, (1980). Mineral Exploration. Chapter 17, in Remote Sensing in Geology(B.S. Siegal and A.R.Gillespie, editors), John Wiley and sons, New York, pp. 553-605.
[12] Raeisi, E. Pezeshkpoure, P. Moore, F (1993) Characteristics of karst aquifer as indicated temporal changes of the spring”s physicochemical parameters. International journal of science, Shiraz University, 17(1).
[13] Sabins, F.F., (1996). Remote Sensing: Principles and Interpretation, 3rd ED. :W.H. Freeman and Company, New York, 494 Pp.
[14] Shorth, N.M., (2004). “Lineaments and fractures”. Remote Sensing Tutorial. http://rst.gsfc.nasa.gov/Sect2/Sect2_8.html.visited on 24.11.04.
[15] Smith, M.J. and Clark, C. D., (2005). Methods for the Visualization of digital elevation models for landform mapping. Earth Surfase Processes and Landforms, 30 (7): 885-900.
[16] Stefouli, M.A. Angellopoulos, S.Perantonis, N.Vassilas, N.Ambazis, E.Charou, (1996).” Integrated Analysis and Use of Remote Sensed Data for the Seismic Risk assessment of the southwest Peloponessus Greece”, First Congress of the Balkhan Geophysical Soiety, 23-27 September, Athens Greece.
[17] Suzen,M.L., and Toprak, V., (1998). “ Filtering of Satellite Images in Geological Lineament Analyses: An Application to a Fault Zone in Central Turkey.”International Journal of Remote Sensing, Vol. 19, No. 6, 1101-1114.