برآورد رسوب ناشی از زمین‏‏‏لغزش با استفاده از مدل SHETRAN (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز زیدشت (2)– طالقان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

2 استاد دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، ایران.

3 استاد دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات، ایران.

4 دفتر کنترل سیلاب و آبخوانداری، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، تهران، ایران.

چکیده

خاک یکی از مهم­ترین منابع طبیعی هر کشور می‏‏‏باشد. امروزه کمتر منطقه‏‏‏ای را در سطح زمین می‏‏‏توان یافت که در معرض تخریب و فرسایش قرار نگرفته باشد. یکی از انواع فرسایش خاک زمین‏لغزش می‏باشد که در مدت کوتاهی حجم زیادی از خاک فرسایش می‏یابد. در این تحقیق از مدل رسوب حاصل از زمین‏لغزش SHETRAN برای زیرحوزۀ زیدشت (2) طالقان واقع در استان البرز استفاده شد. در ابتدا نمونۀ آب رسوب­دار در فصل بهار سال 1390 در خروجی حوزه برای کالیبره کردن مدل برداشت شد. در اجرای مدل ابتدا با استفاده از زیرمدل GISLIP مناطقی که شرایط زمین­لغزش را دارند مشخص شدند و سپس با استفاده از زیر­مدل SHETRAN اقدام به شبیه­سازی هیدرولوژیکی و رسوب حوزه شد و مدل با اطلاعات برداشت شده در فصل بهار کالیبره شد. بعد از کالیبره کردن مدل، دوباره مدل برای تعیین نقاط لغزشی اجرا و 418 نقطۀ لغزش یافته توسط مدل مشخص گردید، بعد از حذف لغزش­هایی که مواد لغزش­یافته آنها به آبراهه نمی­رسند، میزان فرسایش حوزۀ آبخیز توسط زیرمدل SHETRAN محاسبه شد و یک مقایسه با نتایج قبل از اعمال زمین­لغزش حاصل از مدل انجام گردید. نتایج نشان داد که 75/19% رسوب حاصل از مدل ناشی از زمین­لغزش می­باشد. با توجه به اینکه میزان متوسط کل رسوب حوزه با استفاده از آمار موجود در طول دورۀ شبیه­سازی برابر 111248 کیلوگرم می­باشد با توجه به نتایج مدل میزان رسوب حاصل از زمین­لغزش برابر 120668 کیلوگرم از این مقدار است.

کلیدواژه‌ها


[1] Ahmadi, H. and Feiznia, S. (2006). Quaternary Formation, 2nd Edition, University of Tehran press.
[2] Bathurst, J. C., Burton, A., Clarke, B. G. and Gallart, F. (2006). Application of SHETRAN basin-scale, landslide sediment yield model to Llobregat Basin, Spanish Pyrenees. Hydrological Processes, 20(14), 3119-3138.
[3] Bathurst, J. C., Moretti, G., El-Hames, A., Beguería, S. and García-Ruiz, J.M. (2007). Modelling the impact of forest loss on shallow landslide sediment yield, Ijuez River Catchment, Spanish Pyrenees. Hydrology & Earth System Science, 11(1), 569-583.
[4] Bathurst, J.C., Moretti, G., El-Hames, A., Moaven-Hashemi, A. and Burton, A. (2005). Scenario modelling of basin-scale, shallow landslide sediment yield, Valsassina, Italian Southern Alps. Natural Hazards and Earth System Sciences, 5(2), 189-202.
[5] Burton A. and Bathurst J. C. (1998). Physically based modelling of shallow landslide sediment yield at a catchment scale. Environmental Geology, 35(2-3), 89-99.
[6] Foth, H. D. (1987). Fundamentals of soil science, Sixth Edition, Wiley and Sons. New York.
[7] Johnson, R.M., Warburton, J. and Mills, A.J. (2008). Hillslope-channel sediment transfer in a slope failure event: Wet Swine Gill, Lake District, northern England. Earth Surface Processes and Landforms, 33(3), 394-413.
[8] Shariat Jafari, M. (1997). Landslide (Basis and principles of natural slope stability), Sazeh Publication. Tehran.
[9] Tali-khoshk, S. (2012). Comparison Nero-fuzzy and SCS methods in HEC-HMS Model in prioritizing sub-basins for watershed management activities case study: Taleghan Drainage Basin. Ms.c Thesis. Tehran University. 87pp.
[10] Ward, T.J., Li, R.M. and Simons, D.B. (1981). Use of a mathematical model for estimating potential landslide sites in steep forested drainage basins. IAHS Publications, 132, 21-41.