ارزیابی کاربرد تکنیک شبکه‌بندی و روش AHP به منظور پهنه‌بندی پتانسیل تغذیۀ مصنوعی (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز چم‌شور استان کردستان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

2 دانشیار دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

یکی از راه­های خارج شدن از بحران افت سطح آب زیرزمینی، اجرای پروژه­های تغذیۀ مصنوعی است که باعث انتقال آب از سطح زمین به داخل آن و متعادل کردن سطح ایستابی می­گردد. تعیین مکان مناسب برای تغذیۀ مصنوعی، خود یکی از مهم­ترین مراحل اجرای این گونه پروژه­ها است. در این پژوهش، قابلیت کاربرد تکنیک شبکه­بندی و روش AHP برای پهنه‏بندی پتانسیل تغذیۀ مصنوعی آب زیرزمینی مورد ارزیابی قرار گرفت. به همین منظور در حوزۀ آبخیز چم­شور برای مراتع در نظر گرفته شده، شبکه­بندی با اندازۀ سلول 1/0 کیلومتر­مربع تعریف گردید و پارامتر­های زمین­شناسی، شیب، ضخامت لایۀ غیر­اشباع، هدایت الکتریکی و قابلیت انتقال برای ورود به مدل انتخاب شد. نقشۀ پهنه­بندی پتانسیل تغذیۀ مصنوعی برای اجرای تغذیۀ مصنوعی با استفاده از تکنیک شبکه­بندی، روش وزن­دهی AHP و ترکیب خطی وزنی تهیه گردید. برای ارزیابی مدل از سامانۀ تغذیۀ مصنوعی اجرا شده در حوزۀ آبخیز مورد مطالعه استفاده شد که عملکرد موفقی در زمینۀ متعادل کردن سطح سفرۀ آب زیرزمینی، کاهش سیلاب­های مخرب و افزایش پوشش گیاهی داشته است. در نهایت، دقت مدل AHP همراه با تکنیک شبکه­بندی 5/87 درصد به دست آمد. بنابراین، پهنه‏بندی پتانسیل تغذیۀ مصنوعی حاصل از تکنیک شبکه­بندی و روش AHP قابل اطمینان بوده و استفاده از آن در مکان­یابی سامانه­های پخش سیلاب به منظور تغذیۀ مصنوعی آب زیرزمینی پیشنهاد می­گردد.  

کلیدواژه‌ها


[1] Adiat, K.A.N., Nawawi, M. N. M. and Abdullah, K. (2012). Assessing the accuracy of GIS-based elementary multi criteria decision analysis as a spatial prediction tool–A case of predicting potential zones of sustainable groundwater resources. Journal of Hydrology 440-441, 75-89.
[2] Azizur Rahman, M., Rusteberg, B., Gogu, R.C., Ferreira, J.B.L. and Sauter, M. (2012). A new spatial multicriteria decision support tool for site selection for implementation of managed aquifer recharge. Journal of Environmental Management 99, 61-75.
[3] Chabok Baladchi, m., Hassanzadeh taghavi, M. and Ebrahimi Khosfi, Z. (2011). Site selection of the flood spreading by using from Analytic Hierarchy Process (AHP). Iranian Journal of Watershed Management Science and Engineering 13, 31-38.
[4] Ghermez cheshme, b., Ghayoumian, J. and Faiznia, S. (2003). Application of GIS and DSS to site selection prone areas of flood spreading (case study: Meymeh region). Journal of Tarbiat Modares University 4, 115-131.
[5] Ghayoumian, J., Ghermezcheshme, B., Feizinia, S. and Noroozi, A. A. (2005). Integrating GIS and DSS for identification of suitable area to artificial recharge project (case study Meimeh Basin, Isfahan). Environmental Geology 47, 493-500.
[6] Ghayoumian, J., Mohseni Saravi, M., Feizinia, S., Nouri, B. and Malekian, A. (2007). Application of GIS techniques to determine areas most suitable for agricultural recharge in a Coastal Aquifer in Southern Iran. Journal of Asian Earth Sciences 30, 364-374.
[7] Greenbaum, D. (1989). Hydrogeological applications of remote sensing in areas of crystalline basement. Conference of Groundwater Exploration and Development in Crystalline Basement Aquifers, Zimbabwe.
[8] Hekmat pour, M., Faiznia, S., Ahmadi, H. and Khalil Pour, A. (2008). Zonation of suitable areas for artificial charge, in the Varamin plain by GIS and Decision Support System (DSS). Iranian Journal of Environmental Studies 42, 1-8.
[9] Jamali, A., Ashouri, p. and Zare Kia, S. (2011). Determining and prioritization of flood spreading zonation to recharge of aqueducts, wells and springs in the dry areas (Case Study: Yazd miankuh watershed). Iranian Journal of Range and Desert Researches 17(1), 106-114.
[10] Karam, A. (2005). Application of weighted linear combination (WLC) to potential zonation of landslides (Case Study: Sarkhoon region in Chahar Mahal Bakhtiari Province). Iranian Journal of Geography and Development 2, 131-146.
[11] Mehrvarz  Moghanloo, K., Faiznia, S., Ghayoumian, J. and Ahmadi, H. (2006). Study of quaternary deposits to determining prone areas of flood spreading by remote sensing (RS) and geographic information system (GIS) techniques (Case Study: Tasuj plain). Iranian Journal of Range and Desert Researches 21, 437-467.
[12] Ramezani Mehryan, M., Malek Mohammadi, B., Jafari, H.R. and Rafiee, Y. (2012). Site selection of artificial recharge using multi criteria decision making and GIS methods (Case Study: Shamil and ashkara plains, Hormozgan). Iranian Journal of Watershed Management Science and Engineering 14, 1-10.
[13] Saaty, T. L. (1977). A scaling method for priorities in hierarchical structures. Journal of Mathematical Psychology 15, 234-281.
[14] Shrier, C., Fontane, D. and Garcia, L. (2008). Spatial knowledge-based decision analysis system for pond site assessments. Journal of Water Resources Planning and Management 134(1), 14-23.
[15] Water resources department of Kurdistan province (1957). Aquifer testing report of Ghorve-Dehgolan plain. Geowat consulting engineering.