بررسی پتانسیل مرتع برای زنبورداری با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران

2 استاد دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشکدۀ منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران

چکیده

در سال­های اخیر استفادۀ چندمنظوره از مراتع به عنوان یکی از راه حل­های اصلی در کاهش فشار ناشی از چرای دام و در عین حال افزایش رفاه و درآمد سرانۀ بهره­برداران و رسیدن به توسعه و مدیریت پایدار مطرح شده است. زنبورداری در مراتع راهکاری سودآور و به عنوان یکی از جنبه­های استفاده چندمنظوره در حوزه بالاطالقان و در سامان­های عرفی ناریان، دیزان و مهران هدف این مطالعه قرار گرفت. در این مطالعه تلاش گردید تا در تعیین شایستگی زنبورداری علاوه بر مسائل بوم­شناختی به مسائل اجتماعی نیز پرداخته شود. جهت تعیین شایستگی این سامان­های عرفی چهار معیار پوشش گیاهی، عوامل محیطی، عوامل فیزیکی و مسائل اجتماعی در نظر گرفته شد که این معیارها به طور کلی چهارده شاخص را شامل می­شوند، لذا به علت پیچیدگی مسأله از روش تصمیم­گیری چندمعیاره (AHP) استفاده شده است. سلسله مراتب تصمیم­گیری در چهار سطح هدف، معیارها، شاخص­ها و گزینه­ها تشکیل شد. یکی از معیارها کیفی بود که جهت دستیابی به نتایج منطقی در مورد معیار کیفی (مسائل اجتماعی) از همکاری متخصصین استفاده شد. نتایج حاصل از قضاوت متخصصین، معیار  مسائل اجتماعی را نسبت به سایر معیارها در اولویت نشان داد. همچنین نتایج حاکی از آن است که در روش تحلیل سلسله مراتبی سامان­های عرفی ناریان، دیزان و مهران در اولویت اول تا سوم شایستگی قرار گرفته است. به طور کلی جهت دستیابی به کاربری زنبورداری در مراتع علاوه بر تقویت بخش فنی می­بایست میان نهادهای دولتی و غیردولتی و بهره­برداران هماهنگی ایجاد شود.

کلیدواژه‌ها


[1] Amiri, F. and Arzani, H. (2012). Determination of site priority for apiculture by using Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Journal of Range and Desert Research, 19(1), 160-177.
[2] Amiri, F., Bassiri, M. and Chaichi, M.R. (2007). Application of Analytical Hierarchy Process (AHP) in Prioritizing Methods in Utilization Measurement in Eurotia Ceratoides. Journal of Natural Resources, 60(2), 637-651.
 [3] Arzani, H. (2009). Forage Quality and Daily Requirement of Grazing Animal, University of Tehran Press.
[4] Arzani, H., Jangjo, M., Shams, H., Mohtasham Nia,S., Agha Mohseni Fashami, M., Ahmadi, H., Jafari, M., Darvisa Sefat, A. A. and Shahriari, A. (2006). Modeling range suitability classes for sheep grazing in center Albourz, Ardestan and Zagrous regions of Iran. Journal of Agricultural sciences and Natural Resources, 10(1), 273-289.
[5] Ashfaq, M. (2006). Honey production. Pakistan Agricultural Research Council. http://www.parc.gov.pk/Faq/hbm.html (20/05/2013).
[6] Beyene, T. and Davide, P. (2007). Ensuring small scale producers in Ethiopia to achieve sustainable and fair access to honey markets. International Development Enterprises (IDE) and Ethiopian Society for Appropriate Technology (ESAT).    
[7] Bunruamkaew, Kh. and Murayama, Y. (2011). Site suitability evaluation for ecotourism using GIS and AHP (A case study of Surat Thani province, Thailand). Procedia Social and Behavioral Sciences, 21, 269-278.
[8] Carlsson, L. and Berkes, F. (2005). Co-management: Concepts and methodological implications. Journal of Environmental Management, 75, 65-76.
[9] Chen, L., Wang, J., Ye, Z., Zhao, J., Xue, X., Heyden, Yv. and Sun, Q. (2012). Classification of Chinese honeys according to their floral origin by near infrared spectroscopy. Agricultural and food chemistry, 135, 338-342.
[10] Duc, T.T. (2006). Using GIS and AHP technique for land-use suitability analysis. International symposium on geoinformatics for spatial infrastructure development in earth and allied sciences, Hochiminh, Vietnam, pp. 1-6.
[11] Duchelle, A.E., Guariguata, M.R., Less, G., Albornoz, M.A., Chave, A. and Melo, T. (2011). Evaluating the opportunities and limitations to multiple uses of Brazil nuts and timber in Western Amazonia. Forest Ecology and Management, 268, 39-48.
[12] Estoque, RC. and Murayama, Y. (2010). Suitability analysis for beekeeping sites in Launion, Philippines, Using GIS and multi-criteria evaluation techniques.Journal of Applied Sciences, 5(3), 242-253.
[13] Fadaei, SH., Arzani, H., Azarnivand, H., Nehzati, GH.A., Kaboli, S.H. and Amin Zadeh, M. (2011 b). Effect of Pollen & Nectar rangeland plants for apiculture in central Taleghan rangelands. Journal of Animal Science, 42(1), 75-84.
[14] Fadaei, SH., Arzani, H., Azarnivand, H., Nehzati, GH.A., Kaboli, S.H. and Amiri, F. (2011 a). A study of range suitability model for apiculture by using GIS (case study: central Taleghan rangelands). Journal of Applied RS & GIS Techniques in Natural Resource Science, 2(1), 31-47.
[15] Ghodsipur, H. (2011). Analytical Hierarchy Process, University of Amir Kabir Press.
[16] Ghorbani, M. (2012). The role of social network in operation mechanisms of rangeland (case study: Taleghan area). Ph.D. thesis. Department of  Natural Resource. Tehran Uni, 430 pp.
[17] Huang, B.I., Keisler, J. and Linkov, I. (2011). Multi-criteria decision analysis in environmental sciences: Ten years of applications and trends. Science of the Total Environment, 409, 3578-3594.
[18] Hwang, Ch. and sun, Y.k. (1981). Multiple attribute decision making, Berlin: Springer varlag.
[19] Javadi, A., Selsele, M., Arzani, H. and Folad Amoli, M. (2010). Classification of Lar rangelands suitability for apiculture by using GIS. Journal of Giah o Zist bom, 2(21), 93-106.
[20] Kleinman, D.L. and Suryanarayanan, S. (2012). Dying bees and the social production of ignorance. Science Technology Human Values. http://www.sagepublications.com (03/05/2012).
[21] Kooiman, J. (2003). Governing as Governance. SAGE publication London, New Delhi.
[22] Lynch, T.B. and Rusydi, R. (1999). Distance Sampling for Forest Inventory in Indonesian Teak Plantation. Forest Ecology and Management, 113:215-221.
[23] Masara, Ch. (2010). Learning commercial beekeeping: Two cases of social learning in southern African community natural resources management contexts.Thesis submitted in fulfillment of the requirements of the degree of masters in environmental education, 193 pp.
[24] Motiei Langroudi, H., Nasiri, H., Azizi, A. and Mostafaie, A. (2012). Modeling land ecological potential agricultural and range management land uses by using Fuzzy AHP method in GIS. Journal of Land use Planing, 4(6), 101-124.
[25] Movaghari, M. (2013). Determination of criteria and indicators for multiple-use suitability and sustainable from rangeland (Lasem Haraz rangeland). Ph.D. thesis. Department of  Natural Resource. Tehran Uni, 430 pp.
[26] Noor Maris, N. M., Mansor, Sh., Zulhaidi, H. and  Shafri, M. (2008). Apicultural site zonation using GIS and Multi-Criteria decision analysis. Trop Agricultural Science, 31(2), 147-162.
 [27] Qaiser, T., Ali, M., Taj, S. and Akmal, N. (2013). Impact assessment of beekeeping in sustainable rural livelihood. Social Sciences, 2(2), 82-90.
[28] Safaeian, R. (2005). Multiple use of rangelands. MS.C. thesis. Department of Natural Resource. Tehran Uni, 110 pp.
[29] Salehi, M. (2013). Proposing a practical model of range land classification for beekeeping compared with FAO method. MS.C. thesis. Department of  Natural Resource. Tehran Uni, 143 pp.
[30] Shenkut, A.G., Getachew, Y., Assefa, D., Adgaba, N. and  Abebe, W. (2012). Honey production systems (Apis melliferaL) in Kaffa, Shekea and Bench-Maji Zones of Ethiopia.  Agricultural Extension and Rural Development, 4(19), 528-541.
[31] Sour, A. (2012). Determination of multiple-use suitability from rangeland based on guidelins and compare with FAO method (1991) (case study: midlle Taleghan). MS.C. thesis. Department of  Natural Resource. Tehran Uni, 190 pp.