تأثیر شرایط اقلیمی بر روی تاج پوشش و تولید علوفۀ مراتع نیمه استپی (مطالعۀ موردی: پلور و رینه- استان مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مرتعداری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 استاد، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشورر

4 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع‌طبیعی استان مازندران

چکیده

در این تحقیق میزان تأثیر سه عامل مهم اقلیمی بارش، درجه حرارت و رطوبت نسبی هوا بر روی میزان پوشش تاجی و تولید علوفه در یک دورۀ پنج ساله (1381-1385) و سال 1392 در مراتع نیمه­استپی پلور و رینه در استان مازندران مورد مطالعه قرار گرفت. از مدل­های آماری (رگرسیون ساده و چندگانه) برای یافتن ارتباط بین پوشش و علوفۀ تولیدی سالانه و شکل­های مختلف رویشی گیاهان با متغیرهای اقلیمی در دوره‌های مختلف زمانی با استفاده از نرم افزار Minitab.14 و Excel جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. نتایج شش سال مطالعه در مراتع نیمه‌استپی پلور و رینه نشان داد متوسط تاج پوشش 51 درصد و متوسط تولید 372 کیلوگرم در هکتار بوده است. پوشش کل گیاهان مراتع رینه با مجموع بارندگی فصل رشد و ماه اسفند و میانگین دما بیشترین ارتباط را دارند و در تولید علوفۀ سالیانه، دما نقش مؤثرتری را نسبت به بارندگی دارد و تولید متأثر از دمای ماه تیر است. در مراتع پلور رابطۀ پوشش شکل­های مختلف رویشی گیاهان (گندمیان، بوته‌ای­ها و پهن برگان علفی) با عوامل اقلیمی در پایه­های زمانی مختلف معنی‌دار بود. تولید کل گیاهان قابل چرای دام در مرتع پلور متأثر از بارندگی فصل رشد می‌باشد. بنابراین در طرح­های مرتعداری به­جای یکسال اندازه‌گیری تولید و پوشش می‌توان نوسان تولید و پوشش را بر اساس پارامترهای اقلیمی برآورد کرد. با داشتن پوشش و تولید درازمدت مرتع، می‌توان علوفۀ قابل دسترس و ظرفیت مرتع را تعیین و از تخریب مراتع جلوگیری کرد.

کلیدواژه‌ها


[1] Abdolahi, J., Arzani, H., Savabeghi, M.H., Azimi, M.S. and Naderi, H. (2012) .The effect of precipitation fluctuations on canopy cover and range forage production in Yazd semi-steppe rangelands (Khud area 1378-1386). Iranian journal of Range and Desert Reseach, Vol. 19 No. (1).

[2] Akbarzadeh, M., Moghadam, M.R., Jalili, A., Jafari, M and Arzani, H. (2007) .Effect of precipitation on cover and production of rangeland plants in Polour.Journal of the Iranian Natural Reseach. Vol. 60. No1.2007.pp. 307-322.

[3] Arzani, H. (1997). The guidelines to evaluate the different climatic zones of rangeland. Research Institute of Forest and Ranglands.

[4] Arzani, H. and Shahriary, E. (2007). Monitoring for Conservation and Ecology. University of Tehran press.

[5] Bates, J. D., Svejcar, T., Miller, R. F., and Angell, R. A. (2006). The effects of precipitation timing on sagebrush steppe vegetation. Journal of Arid Environments,64, 670-697.

[6] Bratton, C. D. (1989). Measurment for Terrestrial Vegetation. John Wiley & Sons, NewYork.

[7] Comstock, J. P., and Ehleringer, J. R. (1992).Plant adaptation in the Great basin and Colorado Plateau. Great Basin Naturalist,52, 195-215.

[8] Ehsani, A., Arzani, H., Farahpour, M., Ahmadi, H., Jafari, M., Jalili, A., Mirdavoudi, H.R., Abasi, H.R and Azimi, M.S. (2007). The effect of climatic conditions on range forage production in steppe ranglands, Akhtarabad of Saveh. Iranian journal of Range and Desert Reseach, Vol. 14 No. (2).

[9] Khumalo, G.F. and Holechek, J., (2005). Relationship between Chihuahuan desert perennial grass production and precipitation. Raneland and Ecology management, 58(33). 239-246.

[10] Koc, A., (2001), Autumn and spring drought periods affect vegetation on high elevation rangelands of Turkey, Journal of Range Management, 54(5).

[11] Laidiaw, A.S. (2005). The effect of extremes in soil moisture content on perennial ryegrass grow Th. International Grassland congress, IRELAND UNITED KINGDOM.

[12] Moghadam, M.R., (2000). Range and Range management. University of Tehran press.

[13] Munkhtsetseg, E., Kimura, R. Wang, J. and Shinoda, M., (2007). Pasture yield response to precipitation and high temperature in Mongolia. Journal of Arid environment, 70:94-110.

[14] Paruelo, J. M., and Lauenroth, W. K. (1996). Relative abundance of plant functional.

[15] Sadeghinia, M., Arzani, H. and Baghestani, N. (2003) .Comparation of different yield stimation methods for some important shrub plants (The case study in Yazd and Isfahan provinces). journal of Pajouhesh & Sazandegi. No: 61 pp: 28-32.

[16] Sharfi, J. and Akbarzadeh, M. (2013). Investigation of vegetation changes under precipitation in semi-steppic rangelands of Ardebil province (Case study: Arshagh Rangeland Research Site). Journal of Natural Environment, Iranian Journal of Natural Resources, Vol. 65, No. 4, 2013, pp. 507-516.