ارزیابی تأثیراحداث سد مارون بر مرفولوژی رودخانه و تغییر کاربری اراضی پایین‌دست

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشدآبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیا بهبهان

2 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیا بهبهان

3 مربی گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم‌الانبیا بهبهان

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی تأثیر احداث سد مارون بر تغییرات کاربری اراضی اطراف رودخانه در مناطق پایین‌دست با استفاده از سنجش ‌از دور و GIS صورت گرفته است.به‌منظور ارزیابی اثر سد از دو سری تصاویر ماهواره‌ای لندست در دوره 16 ساله شامل داده‌های سنجنده TM سال 1999 و OLI سال 2014 و نقشه‌های توپوگرا­فی رقومی25000 :1  با اعمال تصحیحات هندسی و اتمسفری استفاده گردید. سپس در مرحله بعد با استفاده از نرم‌افزار ENVI و روش طبقه‌بندی نظارت‌شده حداکثر احتمال، نقشه کاربری اراضی در 7 طبقه رودخانه، مرتع، کشاورزی، بیشه‌زار و باغات، مسکونی (روستا)، نخلستان و بایر به ترتیب با دقّت کلی 75% و 86% تهیه گردید. نتایج نشان داد که طی این دوره به علت احداث سد، مساحت کاربری‌های اراضی کشاورزی، بیشه‌زار و باغات، مناطق روستایی، نخلستان و مرتع افزایش ‌یافته و مساحت بایر و سطح رودخانه روند کاهشی داشته است. بیشترین تغییر کاربری مربوط به تبدیل کشاورزی به مرتع می­باشد که معادل 270/2875 هکتار و کمترین تغییر تبدیل بایر به روستا معادل 19/0 هکتارمی­باشد. تغییرات بستر عرضی رودخانه نیز نشان می‌دهد که میانگین عرض بستر در سال 1999، 10/106 متر بوده است؛ ولی در سال 2014 به 89/115 متر رسیده است و به‌طور متوسط حدود 79/7 متر کاهش‌یافته است. این تغییرات نشان‌دهنده کاهش عرض بستر و انحنای رودخانه در سال 2014 بوده است.

کلیدواژه‌ها


[1] Ashoori, M. and Rezaei Moghaddam, M. H. 2013.River bed morphology change before and after dam construction using GIS and HEC RAS (downstream area Sattar Ahar). natural geographical research, 45(13), 87-100.

[2] alami, M.T., Ahmadi, M. and Timuri Moghaddam, A. 2008. impact of construction Shahid Madani՚ dam on morphology downstream, Iran Water Resources Management Conference.23 to 25 October, Tabriz University, 8, 1-10.

[3] Chopr, K., Leemans, R., Kumar, P. and Simons, H. 2005. Ecosystems and Human Well-being: Policy Responses. World Health Organization, 64, 22-27.

[4] Conceiao, C.D., Clark, P., Saatchi, S.S. and Agosti, D. 2008.Predicting geographical distribution models of changes high-valuetimber tree in the Amazon Basin using remotely sensed date,Ecological modeling, 51,309-323.

[5] Davarpanah, G.b. 2002. Evaluation of morphological changes and Zanjan River tailwater and the factors affecting it in a period of 35 years. the sixth Seminar on International River Engineering, Ahvaz, 5, 35 -40.

[6] Du, X. 2006. Impact of Channelization and Dam Construction on Kaskaskia River Morphology and land use city Xuzhou. Thesis for Master of Science Degree. in the Graduate School Southern Illinois University Carbondale, 13,45-55.

[7] Gordon, E. and Meentemeyer, R.K. 2006. Effects of Dam Operation and Land Use on Stream Channel Morphology and Riparian Vegetation, Geomorphology, 415, 412-429.

[8] Hashemian, M. 2004. Study of accuracy assessment techniques for classification of remotely sensed data MSc Thesis, K, N, Toosi University of Technology.

[9] Hadian, F., jafari, R., Boshri, H. and Ramazani, N. 2013 effects of dam Henna cultivation and land use changes. Applied Ecology.Issue.

[10] Kazemi, M. To estimate changes in land use and land cover using GIS and RS techniques in irrigation and watershed Bostanak. Shiraz. Seminar, 8,60-74.

[11] Motakan, S.E.I. and Saidi, A.R. 2010. Land cover change detection in connection with building Taleghan using remote sensing techniques. Journal of Applied Geographical Sciences, 16,64- 45.

[12] Mosayebi, M. and Maleki, M. 2014. Studing changes land use using RS& GIS (case study area: city Ardabil). Natural resourse sciences. fifth year. Number1, 9, 81-93.

[13] Oladi Qadyklayy, J. 2008. remote sensing satellite images, translated and compiled by Thomas, M. Lylsnd, Ralph, Kiefer. Mazandaran University publication, 92 ,1-810.

[14] Ramezani, N., Jafari, R, and Hadian, F. 2012. Evident changes land use obtain counstraction dam in area watershed city Esfarayen using Remote sensing. Seventh seminar national science and watershed engineering. Esfahan industrial university, 1, 1-7.

[15] Rangzan, K., Salehi, B. and Salahshori, P. 2008. Studing changes lower part area Karkhe ՚dam before and after construction using multi time landsat. Civilica, 8, 1-11.

 [16] Raei, R., jafarian, Z. and Ghorbani, J. 2013.predict land use area Kiasar using RS and GIS. Thirtieth second and first congress international special earth sciences, 6,1-7.

[17] Seifi zade, M., Imadi, A. and Fazlola, A. 2013. Changes morphology Polrood՚ river in downstream. Journal of Irrigation and Water, number twelfth. the third year, summer, 64, 60-70.

[18] Vaezi pour, H.A. and Agdari, M. 2011. The effect of dams on sediment regime and change the morphology of the river (Case Study: Sistan River). Regional Conference on Water Resources Development, 5, 1-7.

[19] Verbesselt, J., Hyndman, R. and Newnham Culvenor, D. 2010. Detecting trend and Grand series. Remote Sensing of Environment. seasonal changes in satellite image time, 114(1):115-106.

[20] Yousef, S., Moradi, H., Hosseini, SH., Mirzaie, S. 2011.monitoring Marivan land use change detection using sensors and ETM Landsat TM, Remote sensing and GIS in natural resource, period 2, number 3,103,97-105.

[21] Zaibari, M., Majd, A. 2002. introduction to remote sensing and the use in natural resources. Publishing and Printing Institute of Tehran University, 85,1-322.