بررسی عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش گونۀ Calligonum eriopodum (مطالعۀ موردی: شنزارهای اطراف شهرستان قائن)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، گروه منابع طبیعی، نور، ایران

2 کارشناس ارشد مرتعداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

3 دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور، گروه منابع طبیعی، نور، ایران

4 دانشیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبییعی استان خراسان رضوی

چکیده

Calligonum eriopodum تنها درختچۀ شن­دوست است که در ایران در استان خراسان جنوبی گزارش شده است. هدف این تحقیق بررسی دلایل محدودیت رویشگاهی این گونه بوده که در شنزارهای شرق شهرستان قائن در استان خراسان جنوبی انجام گرفته است. ابتدا مرز رویشگاه از طریق پیمایش و با استفاده از GPS، مشخص و منطقۀ پراکنش گونه روی نقشۀ 50000 :1، منتقل شد. نمونه­برداری از پوشش گیاهی و خاک در داخل و خارج رویشگاه با استفاده از سه ترانسکت هزار متری که در هر ترانسکت ده پلات پنج در پنج متری با فواصل صد متر از یکدیگر قرار داشتند، صورت گرفت. در هر ترانسکت از پلات پنجم، نمونه­برداری خاک انجام شد. همچنین نمونه­برداری از منابع آبی در منطقه صورت گرفت. داده­های حاصله از نتایج آزمایش خاک و آب با استفاده از آزمون T مورد آنالیز قرار گرفتند. نتایج نشان داد که وضعیت خاک و پوشش­گیاهی داخل و خارج رویشگاه با یکدیگر تفاوتی ندارند، ولی میزان EC و TDS آب در منابع آبی داخل و خارج رویشگاه در سطح 5 درصد تفاوت معنی‌دار داشته است. میزان EC آب در منابع آبی داخل محدوده رویشگاه نسبت به­ منابع ­آبی خارج­ رویشگاه به مراتب کمتر بود، سطح ایستابی آب در منابع آبی داخل محدوده در نزدیکی سطح خاک کمتر از پنج متر ولی در منابع آبی خارج از رویشگاه بین بیست و پنج تا سی و دو متر از سطح خاک می­باشد. بنابراین می­توان بیان کرد که در بین عوامل محیطی، بالا بودن سطح ایستابی و کیفیت آب علت استقرار این گونه در منطقه است.

کلیدواژه‌ها


[1] Abd El-Ghani, M.M. (1998). Environmental correlates of species distribution in arid desert ecosystems of eastern Egypt. Journal of Arid Environments 38, 297-313.

[2] Ahmadi, H. (2006). Applied geomorphology wind erosion, University of Tehran press. (In Persian).

[3] Amiriabadizadeh, H., Hoseinibamroud, G.H.R. and Masoumi, A.A. (2012). Report of new genus Calligonum L.in Iran. Journal of Iranian Boutani, 18(1), 84.

[4] Arzani, H., Zahedi amiri, G.H., Seyedian poskala, S.E. and Azarnivand, H. (2005). Investigate the changes in vegetation on sand dunes in inside deserts and south riparian. Case study: Kashan and Boushehr. Journal of Desert, 10(1), 51-71. (In Persian).

[5] Baily, A.W. (1970). Barrier effect of the shrub Eleaguns commutata on grazing cattle and forage production in central Alberta, Journal of Range Management, 23, 24-28.

[6] Boissier, E . (1887). Flora orientalis publ,1887-1884.

[7] Ehghaghi, R., Mosleh Arani, A., Azimzadeh, H.R., Zargaran, M. and Kiani, B.  (2015). Investigation of some ecological characteristics of four Calligonum species in Yazd province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 22(1),168-183. (In Persian).

[8] Fayaz, M. (1998). Investigation of some ecological characteristics of three species of Calligonum in Jazmurian Chahan and Tahlab in Sistan Province. Iranian Journal of Range and Desert Research, 11(2), 191-212. (In Persian).

[9] Hoseynibamroud, G.H.R., Pryab, A. and Shahmouradi, A.A. (2001). The final report of the research project to study the ecological requirements Salsola richteri. . Institue of Research of Forest and Rangeland.50p. . (In Persian).

[10] Jafari, M., Tavili, A., Rostampour,M., Zare Chahouki,M.A. and Farzadmehr, J.(2009). Investigation of environmental factors affecting vegetation distribution in the Zirkouh rangelands of Qaen. Journal of Range and Watershed Management, 62(2),197-213. (In Persian).

[11] Khouldbarin, A. (1986). Theoretical foundations in wind erosion, wind erosion set in the theory, first volume - Sedimentation and desertification office. No, 15. (In Persian). 

[12] Mohamadi, M., Abasi, M and Shahmouradi, A.A. (2010). The final report of the research project to study the ecological requirements Ammothamnus Lehmannii. Institue of Research of Forest and Rangeland.53p. (In Persian).

[13] Mouzafarian, V.A. (2006). Culture of names of plants Iran, 4ed Edition .Farhang Moaser press. 671p. (In Persian).

[14] Petrov, M .(1966). Once again about the desiccation of Asia. Soviet Geography, 7, 15-24.

[15] Refahi, H. (1999). Wind erosion and its control. University of Tehran press. 320p. (In Persian).

[16] Rozhevits,R.Yu. and Shishkin, B.K. (1934).Flora of the U.S.S.R vo II, 440-463.

[17] Saghafikhadem, F. (2004). Plan of recognition of salin erea and halophytes and study of salt tolerance and presentation tolerant salin favorable pasture species Khorasan province. Institue of Research of Forest and Rangeland. 54p. (In Persian).

[18] Zare, A.R., Shad, G.H.A. and Gholami, B.A. ( 2003). Plan for ecological identification of vegetation types Taybad and Shahroukht area. Institue of Research of Forest and Rangeland.106 p. (In Persian).