بررسی هم‌تغییری بارش‌ ایران با سیگنال بزرگ‌ مقیاس اقلیمی NAO در مقیاس زمانی هفتگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 دانشیار گروه آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 استادیار گروه آبیاری و آبادانی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانشیار گروه فیزیک فضا، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

نوسان اطلس شمالی (NAO) یکی از سیگنال‌های بزرگ مقیاسی است که نیمکرۀ شمالی زمین را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تحقیقات مختلفی هم‌تغییری بارش‌های ایران با NAO را در مقیاس‌های ماهانه تا سالانه بررسی کرده‌اند. این تحقیق مقیاس‌ زمانی هفتگی را در نظر گرفته است. متغیر بارش روزانه در دورۀ آماری (2016-1979) از پایگاه ERA-Interim اخذ و میزان تطابق آن با نقاط مرجع زمینی با روش همبستگی پیرسون بررسی شد. نتایج نشان داد مقدار بارش سالانه در مناطق مرطوب کشور به­ویژه ناحیۀ خزر کم برآورد است. همچنین، همبستگی میانگین هفتگی بارش شبکه و سینوپتیک در حاشیۀ غربی، شمال شرقی و جنوب شرقی کشور بیشترین و در نواری به موازات خط غربی-شرقی (نواحی میانی) کمترین است. این همبستگی به ترتیب از زمستان به پاییز و بهار کاهش می‌یابد. بررسی سری زمانی فراوانی نسبی رخدادهای شدید NAO در مقیاس هفتگی نشان داد این سیگنال دارای دو اوج فعالیت در سال است که در انتخاب دورۀ زمانی بررسی رابطۀ بارش­های ایران و NAO مورد استفاده قرار گرفت. ضریب همبستگی متقابل پیرسون بین بارش میانگین متحرک هفتگی شبکه و NAO برای هر سال جداگانه محاسبه شد و نتایج نشان داد هم تغییری در تمام سال‌ها به طور کلی دارای یک رفتار خاص نیست، اما فراوانی نسبی هم­تغییری مستقیم بیشتر از معکوس است و از شمال به جنوب کاهش ‌می‌یابد.

کلیدواژه‌ها