بررسی الگوی تغییرات پوشش‌گیاهی با استفاده از تصاویر سنجندۀ MODIS و ارتباط آن با بارش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشگاه کاشان، ایران.

2 دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، ایران.

3 استادیارگروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشگاه تهران،کرج، ایران.

چکیده

نوسان و تغییر سالیانۀ بارندگی همواره پوشش گیاهی را تحت­تأثیر قرار می­دهد. هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر بارش بر تغییرات پوشش­گیاهی در کویر میقان واقع در شهر اراک و مدل­سازی آن می‌باشد. بدین منظور از تصاویر ماهواره­ای سنجندۀMODIS  استفاده شد. شاخص­های NDVI، DVI، RVI و EVI جهت پایش تغییرات پوشش­گیاهی و بررسی رابطۀ (خطی و غیرخطی) آن با داده‌های بارش منطقه به­طور هم­زمان (اردیبهشت ماه)، یک ماه تأخیر (فروردین ماه) و دو ماه تأخیر (اسفند ماه) در طول دورۀ آماری 2017-2000 استخراج شد. تحلیل روند تغییرات بارندگی با استفاده از آزمون ناپارامتری من-کندال انجام شد. طی این آزمون مقادیر بارش حداقل طی دورۀ 18 ساله روند افزایشی داشت و در بین شاخص­های پوشش گیاهی، شاخص NDVI حداکثر و میانگین روند افزایشی را نشان دادند. نتایج نشان داد که ارتباط غیرخطی از نوع درجۀ سوم بین بارش و پوشش گیاهی قوی‌تر از روابط خطی، درجۀ دوم، توانی، لگاریتمی و نمایی بود. طی بررسی در گام هم­زمان، حداکثر همبستگی برابر با 62/0 بین شاخص DVI و بارش به دست آمد. در بررسی با یک گام تأخیر، حداکثر همبستگی برابر با 44/0 بین شاخص NDVI و بارش وجود داشت. بررسی با دو گام تأخیر نشان داد که حداکثر همبستگی برابر با 52/0 بین شاخص RVI و بارش است. مدل­سازی پوشش گیاهی با استفاده از بارندگی هم­زمان و تا دو ماه تأخیر، نشان داد که شاخص­های DVI، RVI و  EVIدرگام هم­زمان بهترین رابطۀ رگرسیونی را ارائه می‌دهند، در حالی­که برای شاخص NDVI بهترین رابطۀ رگرسیونی با بارش دو ماه قبل بود.

کلیدواژه‌ها