بررسی نقش حفاظتی گونۀ Astragalus brachycalyx Fisch. (گون گزی) بر بانک بذر خاک تحت چرای دام در مراتع ییلاقی شهـــرستان بویراحمد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری علوم مرتع، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

2 استاد گروه مرتع و آبخیزداری، دانشگاه فردوسی مشهد.

3 دانشجوی دکتری علوم مرتع، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری.

چکیده

بانک بذر خاک می­تواند اطلاعات ارزشمندی را جهت احیاء و اصلاح اکوسیستم­های مرتعی فراهم آورد. در مناطق خشک و نیمه­خشک، گیاهان بوته­ای ممکن است سبب تجمع بانک بذر در زیراشکوب شوند و بذرهای رویش یافته را در برابر چرای دام محافظت کنند. این مطالعه با هدف بررسی اثر گونۀ Astragalus brachycalyx بر ترکیب بانک بذر خاک دو منطقۀ قرق و تحت چرای دام مراتع ییلاقی مله­شوره و گورگوی شهرستان یاسوج انجام شد. بدین منظور، نمونه­گیری بانک بذر خاک در فصل پاییز در طول ترانسکت­های 100 متری با استفاده از پلات­های زوجی در سال 1397 انجام شد. مقدار بانک بذر خاک به روش جوانه­زنی در گلخانۀ دانشگاه یاسوج طی ماه­های آبان تا اردیبهشت تعیین گردید. نتایج نشان داد که در منطقۀ قرق، 16 گونۀ گیاهی در زیراشکوب گونۀ A. brachycalyx و 12 گونۀ گیاهی در فضای باز مجاور وجود داشته و در منطقۀ تحت چرای دام، 21 گونۀ گیاهی در زیراشکوب A. brachycalyx و 11 گونۀ گیاهی در فضای باز مجاور وجود داشته است. در منطقۀ قرق فقط شاخص یکنواختی گونه­ای در زیراشکوب و فضای باز با هم اختلاف معنی­داری داشته، در حالی­که در منطقۀ تحت چرای دام همۀ شاخص­های تنوع و غنای بانک بذر خاک در زیراشکوب بیشتر از فضای باز است. نتایج آنالیز چندمتغیره نشان داد که بیشترین تراکم بانک بذر در زیراشکوب این گونه در منطقۀ تحت چرای دام مشاهده شد. یافته­ها حاکی از نقش حفاظتی گونۀ گون بر شاخص­های ترکیب، تنوع و غنای گونه­ای و برخی گروه­های گیاهی بانک بذر خاک تحت چرای دام بوده است.

کلیدواژه‌ها