ترکیبات شیمایی-معدنی، قابلیت هضم و ظرفیت بافری گونه‌های مرتعی Carthamus oxyacantha، Echinops ilicifolius، Silybum marianum و Eremurus luteus

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

استادیار گروه علوم دامی، مجتمع آموزش عالی تربت‌جام، ایران.

چکیده

خراسان رضوی دارای گونه‌های متعدد مرتعی است که ارزش تعذیه‌ای برخی از آن‌ها برای دامداران تابحال ناشناخته مانده است.
از این‌رو این مطالعه با هدف تعیین پتانسیل تعذیه‌ای گونه‌های مرتعی شامل Carthamus oxyacantha، Echinops ilicifolius، Silybum marianumوEremurus luteus (مرحلۀ گلدهی، سال 1398) در قالب طرح کاملاً تصادفی انجام شد. ترکیبات شیمیایی-معدنی، فراسنجه‌های تولید گاز، ظرفیت بافری و برخی پارامترهای تخمیر شکمبه‌ای در شرایط آزمایشگاهی تعیین شدند. کمترین مقدار الیاف نامحلول در شویندۀ خنثی (41/16 درصد) و اسیدی (82/12 درصد)، لیگنین نامحلول در شویندۀ اسیدی (52/5 درصد) و فیبر خام (63/17درصد) مربوط به Eremurus luteus بود (0001/0>P). بیشترین مقدار پروتئین خام (88/19 درصد) و خاکستر (69/21 درصد) در Silybum marianum مشاهده شد (0001/0>P). بیشترین مقدار کلسیم (42/30 گرم/کیلوگرم مادۀ خشک) در Eremurus luteus مشاهده شد (0001/0>P). بالاترین مقدار نیتروژن، پتاسیم، سدیم، منیزیم، آهن، روی، منگنز و کبالت مربوط به Silybum marianum بود (0001/0>P). انرژی قابل متابولیسم از 48/6 مگاژول/کیلوگرم مادۀ خشک برای Carthamus oxyacantha تا 84/9 مگاژول/کیلوگرم مادۀ خشک برای Eremurus luteus متغیر بود. همچنین Eremurus luteus دارای بیشترین قابلیت هضم مادۀ خشک (15/73 درصد) و ظرفیت بافری اسید-باز (Acid-base buffering capacity، 05/213 میلی‌اکی‌والان گرم×3-10) بود (0001/0>P). مقدار pH گیاه از 36/5 برای Eremurus luteus تا 05/6 برای Echinops ilicifolius متغیر بود. نتایج نشان داد که هر یک از چهار گونۀ مرتعی مورد مطالعه، براحتی می‌توانند بخشی از نیازهای نگهداری دام‌های نشخوارکننده به مواد مغذی و معدنی را برطرف کرده و با توجه به پارامترهای اندازه‌گیری شده، Eremurus luteus دارای بالاترین ارزش تغذیه‌ای در مقایسه با سایر گیاهان بود.

کلیدواژه‌ها