ارزیابی جامع و رتبه‌بندی عوامل تهدیدکنندۀ تنوع زیستی در حوزۀ آبخیز تالاب بین‌‌المللی چغاخور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، بخش تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران.

2 استادیار، گروه مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران.

چکیده

لزوم بررسی عوامل تهدیدکنندۀ حیات تالاب‌ها جهت حفظ حیات آن‌ها و بهبود وضعیت حیات تالاب‌ها امری ضروری است. بدین منظور در این تحقیق به شناسایی و اولویت­بندی عوامل تهدیدکنندۀ حوزۀ آبخیز تالاب چغاخور پرداخته است. این تحقیق یک بررسی پیمایشی از نوع توصیفی و جامعۀ آماری تحقیق را 315 نفر تشکیل داده­اند. در جمع­آوری داده­ها از روش آمیخته اکتشافی استفاده شده و تجزیه‌وتحلیل داده­ها با استفاده از آزمون­های تی تک نمونه­ای و آزمون ناپارامتری فریدمن انجام گرفت. عوامل تهدیدکننده در چهار حوزۀ حوادث طبیعی، زیستی، فرهنگی و اقتصادی- اجتماعی شناسایی و اولویت­بندی گردیده­اند. نتایج نشان داد وضعیت عوامل تهدیدکنندۀ حوزۀ آبخیز تالاب چغاخور در حد نامطلوبی و بالاتر از حد متوسط قرار دارد. همچنین، حوادث فرهنگی بیشترین تأثیر را به خود اختصاص داده است و حوادث زیستی در اولویت انتهایی قرار گرفته است. در حوزۀ حوادث فرهنگی، عامل عدم هماهنگی سازمان­های دولتی در امور مربوط به تالاب با میانگین امتیاز 35/2، در حوزۀ حوادث اقتصادی- اجتماعی، عامل انتقال آب سبز کوه به تالاب چغاخور با میانگین امتیاز 69/11، در حوزۀ حوادث طبیعی، عامل تغییر اقلیم و آب شدن یخچال­های طبیعی کوه کلار با میانگین امتیاز 04/6 و در حوزۀ حوادث زیستی، عامل چرای غیرمجاز دام (بیش از ظرفیت تولید گیاهان علوفه­ای) با میانگین امتیاز 29/2 اولویت­های اول را به خود اختصاص داده­اند. در پایان باید گفت بیشترین عوامل تخریب منطقه، عوامل فرهنگی و پس‌ از آن عوامل اقتصادی- اجتماعی است و به عقیده پرسش­شوندگان مدیریت مبتنی بر مسائل انسانی شامل آموزش و فرهنگ­سازی جوامع محلی بهترین شیوه مدیریتی است.

کلیدواژه‌ها