ارزیابی عملکرد بذر و علوفۀ جمعیت‌های مهم گونۀ Fortuynia bongei در استان کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 استادیار دانشکدۀ منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.

3 استادیار بازنشسته، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، ایران.

چکیده

سطح قابل توجهی از مراتع کشور در اثر عوامل مختلف از جمله بهره­برداری­های بی­رویه، تغییرات اقلیمی و دیگر عوامل دچار تخریب شده و بخش مهمی از گیاهان مرتعی در معرض خطر قرار گرفته­اند و یا جمعیت آن­ها به شدت کاهش یافته است. برای ایجاد پایداری در این گونه مراتع، اصلاح و احیاء آن­ها از طریق انتخاب گونه­های مناسب و یافتن بهترین شیوه­های کشت و استقرار از اولویت ویژه­ای برخوردار است. از این­رو در طرح تحقیقاتی علوفه قابل برداشت مراتع کشور، بذر مهم­ترین جمعیت­های چند سالۀ بوته­ای قابل چرای دام، همراه با اکسشن‌های موجود آن­ها، از مناطق مختلف مراتع استان کرمان در تاریخ­های مناسب جمع­آوری گردید. به منظور بررسی برخی از صفات مهم گیاهی جمعیت گونه­های گیاهی از قبیل عملکرد علوفه، پوشش گیاهی  و عملکرد بذر، آزمایشی با طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در شرایط مزرعه به مرحلۀ اجرا درآمد و از صفات مورد نظر یادداشت­­برداری به­عمل آمد. تجزیه و تحلیل داده­ها با استفاده از نرم­افزار SAS  و مقایسۀ میانگین­ها با آزمون دانکن صورت پذیرفت. نتایج حاصلۀ نشان داد که علی رغم وجود تفاوت­هایی در صفات جمعیت­های این گونه که ناشی از خصیصۀ جمعیت­های گیاهان وحشی و تفاوت محیط رویشگاهی با محیط جدید بود، افزایش میزان عملکرد بذر پس از سازگاری با محیط جدید در تمامی اکسشن‌های مورد بررسی به­طور معنی‌داری مشاهده گردید. به طور کلی از بین اکسشن­های مورد مطالعۀ Fortuynia bongei در استان کرمان، از دیدگاه بالاترین عملکرد بذر و علوفۀ تولیدی، جمعیت جمع­آوری شده از منطقۀ بم و از لحاظ بیشترین درصد پوشش، جمعیت‌ جمع­آوری شده از منطقۀ کوهپایه پیشنهاد می­گردد.

کلیدواژه‌ها