ارزش رجحانی گیاهان علوفه‌ای چراگاه گاو در مراتع کوهستانی لاوش

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مربی پژوهشی مرکز تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، ایران.

چکیده

حفظ و نگهداری از مراتع نیازمند فنون مدیریت علمی است. شناخت واکنش­های گیاهان به چرا و رفتار دام ها هنگام چرا از عوامل مدیریت بهینه و پایدار مراتع است. برای مدیریت بهینه مراتع کوهستانی، پژوهشی در چراگاه گردنه لاوش انجام شد. این مرتع در منطقۀ حفاظت شدۀ البرز مرکزی، واقع شده است، و توسط گاو دورگ بومی تعلیف می­شود. شاخص­های پوشش گیاهی در طی سال­های 1397تا 1398 با 30 پلات 1 در 1 متر، در 3 نوار ترانسکت موازی با طول 100 متر و فاصلۀ 50 متر از یکدیگر، در عرصۀ قرق و عرصۀ تحت تعلیف دام اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد مقدار مصرف علوفۀ گاوها، تقریباً دو برابر ظرفیت مرتع بود. ارزش رجحانی اکثر گونه­های مورد مطالعه به روش مصرف علوفه­ای، بین32 تا 35 درصد ارزیابی شد. طبقۀ خوشخوراکی و درصد زمان چرای گونه­ها به روش زمان سنجی با استفاده از دوربین فیلم­برداری تعیین شد. پراکنش و درصد پوشش در ماه آخر فصل چرا بر مدت زمان تعلیف از گونه مؤثر بود. گاوهای دورگ این مرتع اشتیاق یکسان برای تعلیف اغلب گونه­ها داشتند. به­جز سه گونه از گندمیان، Bromus tomentellus،­­ Alopecurus textilis و Hordeum brevisubulatum که در مرحلۀ رشد رویشی خوشخوراک­تر بودند. مدیر مرتع برای محاسبۀ میانگین وزنی درصد ارزش رجحانی هر تیپ گیاهی، دامنه­ای از انتخاب تصمیم­گیری دربارۀ هر یک از شاخص­های تولید گونه­های گیاهی، درصد پوشش و تراکم را با توجه به نوع تیپ پوشش گیاهی، اهمیت نقش هر گونۀ گیاهی و سایر شرایط محیطی را دارد.

کلیدواژه‌ها