1. پهنه‌بندی سیل منطقۀ لرستان و ارائۀ راهبردهای افزایش تاب‌آوری با رویکرد مدیریت بحران

فراز استعلاجی؛ علیرضا عباسی سمنانی؛ احسان علیپوری

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 1-11

چکیده
   ارزیابی و برنامه­ریزی مدیریت بحران با رویکرد سوانح طبیعی سیل مؤلفه­های زیادی را در بر می‌گیرد. در این راستا یکی از ارکان اساسی مدیریت ساخت بر اساس تاب­آوری می­باشد. با این دیدگاه توجه به اولویت­های برنامه­ریزی و پژوهشی حال و آیندۀ کشورمان نشان می‌دهد که مدیریت ساخت در نواحی سیل خیز یکی از مهم­ترین اولویت­های مطالعات ...  بیشتر

2. ارزش رجحانی گیاهان علوفه‌ای چراگاه گاو در مراتع کوهستانی لاوش

فرهاد آژیر

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 13-22

چکیده
  حفظ و نگهداری از مراتع نیازمند فنون مدیریت علمی است. شناخت واکنش­های گیاهان به چرا و رفتار دام ها هنگام چرا از عوامل مدیریت بهینه و پایدار مراتع است. برای مدیریت بهینه مراتع کوهستانی، پژوهشی در چراگاه گردنه لاوش انجام شد. این مرتع در منطقۀ حفاظت شدۀ البرز مرکزی، واقع شده است، و توسط گاو دورگ بومی تعلیف می­شود. شاخص­های پوشش گیاهی ...  بیشتر

3. بررسی آسیب‌پذیری نواحی شهری در برابر سیل با استفاده از روش تاپسیس (مطالعۀ موردی: منطقۀ عظیمیه، شهر کرج)

مینا پوراسمعیل؛ علی سلاجقه؛ آرش ملکیان؛ امیر رضا کشتکار

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 23-36

چکیده
  پیچیدگی­های محیط شهری پرداختن به تمامی مؤلفه­های آسیب­پذیر شهری را امری دشوار نموده است. از این­رو، تصمیم­گیری در محیط­های شهری یکی از مسائل بسیار مهم در مدیریت نوین به شمار می­رود. لذا، هدف از این پژوهش بررسی آسیب­پذیری منطقۀ عظیمیه در شهر کرج در برابر سیل بر اساس روش­ تصمیم­گیری چند معیاره می­باشد. جامعۀآماری ...  بیشتر

4. بررسی میزان آلودگی و غنی‌شدگی فلزات سنگین (مطالعۀ موردی: شهرک صنعتی شیراز و اراضی اطراف آن)

اسفندیار جهانتاب؛ علی نجم‌الدین

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 37-51

چکیده
  آلودگی فلزات سنگین یکی از جدی­ترین مشکلات زیست­محیطی است که در سراسر دنیا در حال گسترش می‌باشد. هدف از این پژوهش تعیین میزان آلودگی و غنی­شدگی فلزات سنگین در داخل و اراضی اطراف شهرک صنعتی شیراز است. برای رسیدن به این هدف، تعداد 20 نمونه خاک سطحی از عمق 0 تا 15 سانتی­متر از داخل و اطراف شهرک صنعتی شیراز برداشت شده و غلظت فلزات سرب، ...  بیشتر

5. مقایسۀ مدل‌های یادگیری ماشینی جهت اولویت‌بندی مناطق مستعد تولید گرد و غبار

سروه داروند؛ حسن خسروی؛ حمید رضا کشتکار؛ غلامرضا زهتابیان؛ امید رحمتی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 53-68

چکیده
  مد‌ل­سازی یکی از ابزارهای مناسب برای تصمیم‌گیری پدیده‌های محیط‌زیستی می‌باشد که به صورت مدل‌های مفهومی یا روابط ریاضی بیان می‌شوند. هدف از این تحقیق مقایسۀ مدل­های یادگیری ماشینی شامل ماشین بردار پشتیبان، درخت طبقه‌بندی و رگرسیون، جنگل تصادفی و مدل آنالیز تشخیص ترکیبی جهت اولویت­بندی مناطق مستعد گرد و غبار است. جهت تعیین ...  بیشتر

6. تعیین نقش کاربری اراضی و خاک بر آستانۀ توپوگرافی توسعۀ خندق‌ها در استان بوشهر

غلامرضا راهی؛ عطالله کاویان؛ کریم سلیمانی؛ حمیدرضا پورقاسمی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 69-81

چکیده
  فرسایش خندقی در مناطق مختلف جهان به ویژه مناطق خشک و نیمه­خشک مسئول و علت تخریب اراضی و خاک می­باشد. ایجادخندق­ها واکنشی است به تغییر شرایط ژئومورفولوژی محیط که تحت دامنۀ وسیعی از شرایط محیط با آستانه­های مختلف ارتباط دارد. رابطۀ مساحت-شیب (S=aA-b) به عنوان آستانۀ ­ژئومرفیک پیش­بینی فرسایش خندقی بسیار مورد استفاده قرار می­گیرد. ...  بیشتر

7. تعیین شیوه و رژیم حکمرانی آب در مواجهه با تغییرات محیطی از دیدگاه نهاد و ذینفعان محلی (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز دریاچۀ طشک-بختگان)

مجید رحیمی؛ آرش ملکیان؛ امیر علم بیگی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 81-102

چکیده
  آب، مایۀحیات است، حتی در زمانی که به وفور یافت می‌شود. در سال‌های گذشته، اطمینان واهی از دائمی بودن خدمات آب در کشور ایران، باعث شده است تا ساختار‌های نهادی مربوط به آب به صورت نامناسب و ناسازگار با تغییرات محیطی ایجاد شده و هنگام بروز بحران‌های مربوط به آب مانند خشکسالی، وقوع سیلاب و در مقیاس بزرگتر، تغییر اقلیم، توانایی انعطاف ...  بیشتر

8. ارزیابی تخریب اراضی با استفاده از شاخص کارایی مصرف آب و خشکسالی (مطالعۀ موردی: استان فارس)

هادی اسکندری دامنه؛ حمید غلامی؛ رسول مهدوی؛ اسدالله خورانی؛ جونران لی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 103-120

چکیده
  در این مطالعه برای بررسی تخریب اراضی در استان فارس از تأثیر شاخص خشکسالی SPI بر شاخص کارایی مصرف آب (WUE) استفاده گردید. برای محاسبۀ WUE از محصولات تولید ناخالص اولیه (GPP) و تبخیر و تعرق (ET) حاصل از سنجندۀ مودیس استفاده شد و از داده‌های بارندگی ایستگاه‌های هواشناسی، شاخص خشکسالی SPI محاسبه گردید. سپس روند تغییرات شاخص GPP، ET، WUE و SPI در بازۀ زمانی ...  بیشتر

9. ارزیابی اثرات تغییر کاربری اراضی محدودۀ شهرهای میبد و اردکان بر شدت فرسایش بادی

محمدعلی صارمی نایینی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 121-135

چکیده
  رشد فزآیندۀ جمعیت و نیاز به تأمین ضروریات زندگی، سبب گردیده تا بشر به صورت گسترده به تغییر بی‌رویۀ کاربری و پوشش اراضی، مبادرت ورزد. در بسیاری از موارد، این تغییرات با برهم‌زدن تعادل در طبیعت و فراهم نمودن زمینۀ فرسایش و تخریب خاک همراه بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر تغییر کاربری و پوشش اراضی بر افزایش شدت فرسایش بادی انجام ...  بیشتر

10. انتخاب چارچوب تحلیل نظام یکپارچۀ اجتماعی- اکولوژیک کشاورزان بهره‌بردار از منابع آب زیرزمینی یک آبخوان: کاربست مدل تصمیم‌گیری کوپراس

زهرا کامیاب؛ امیر علم بیگی؛ عبدالمطلب رضائی؛ سید محمود حسینی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 137-155

چکیده
  سیاستگذاری­های حفاظت از منابع طبیعی در رویکرد مدیریت سنتی، بر سازگارسازی نظام اکولوژیک با اهداف افزایش تولید و رشد اقتصادی متمرکز گردیده­اند که موجب افزایش تخریب منابع طبیعی شده­اند. بهره­گیری پایدار از منابع طبیعی، در گرو شناخت وابستگی­های متقابل و درونی نظام­های اجتماعی و اکولوژیکی و ظرفیت آن­ها برای تأمین خدمات ...  بیشتر

11. تحلیل و بررسی وضعیت برنامه‌های محیط‌زیستی شبکۀ یک سیما با استفاده از روش تحلیل عاملی

مریم لاریجانی؛ مصطفی نادری؛ سید محمد شبیری؛ لعبت زبردست

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 157-175

چکیده
  این مقاله سعی دارد در قالب پژوهشی معیارهای مهم در بررسی عملکرد برنامه­های محیط­زیستی شبکۀ یک سیما را با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی با ابزار پرسشنامه که توسط 70 نفر از خبرگان سیما تکمیل شده است، بررسی و اولویت­بندی نماید و در نهایت پیشنهادهایی برای ارتقاء سطح برنامه­های محیط­زیستی ارائه دهد. در این راستا معیارهای در ...  بیشتر

12. پیش‌بینی مکانی کربن آلی افق سطحی خاک با استفاده از عوامل طیفی و غیرطیفی (مطالعۀ موردی؛ مرتع ییلاقی آسوران، استان سمنان)

سعیده ناطقی؛ رستم خلیفه زاده؛ مهشید سوری؛ مرتضی خداقلی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 177-188

چکیده
  کربن آلی خاک یکی از مهم­ترین شاخص‌های کیفیت خاک است. هدف از انجام این پژوهش مطالعة رفتارهای طیفی و غیرطیفی خاک به منظور برآورد کربن آلی خاک سطحی با استفاده از روش‌های تحلیل عاملی و رگرسیون چندگانه در مراتع نیمه‌استپی آسوران استان سمنان است. نمونه‌برداری از خاک، با استفاده از روش نمونه‌برداری تصادفی طبقه‌بندی شده صورت گرفت. پس ...  بیشتر

13. سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری در برابر مخاطرۀ سیلاب‌های شهری (مطالعۀ موردی: منطقۀ 4 تهران)

مصطفی ناهید؛ محمدرضا زند مقدم؛ زینب کرکه آبادی

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 189-205

چکیده
  با رشد سریع ساخت و ساز شهری و شهرسازی و همچنین ایجاد و توسعۀ زیرساخت­ها، سیلاب در نواحی شهری بیشتر و شدیدتر شده است. وقوع مخاطرات سیلاب شهری در سکونتگاه­های انسانی خسارات و تخریب­های روانی و اجتماعی جبران‌ناپذیری به شهروندان وارد می­کند. از این رو در زمینۀ کاهش تأثیرات روانی و اجتماعی سیلاب شهری، توجه به رویکرد تاب­آوری سیلاب ...  بیشتر

14. بررسی تغییرات مکانی و زمانی آبدهی فصلی و سالانۀ حوزۀ کرخه

مجتبی نساجی زواره؛ باقر قرمزچشمه؛ مسلم محمدپور

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 207-221

چکیده
  تغییرات اقلیمی و کاربری اراضی می­تواند باعث تغییر در روند آبدهی فصلی و سالانۀ رودخانه شود. تغییرات آبدهی سالانه و فصلی رودخانه بایستی در مدیریت و برنامه­ریزی منابع آب در حوزۀ آبخیز مد نظر قرار گیرد. برای این منظور در این تحقیق حوضۀ کرخه مورد بررسی قرار گرفت. در  تحلیل روند آبدهی این حوزه، سری­های زمانی روزانۀ 15 زیر حوزۀ منتخب ...  بیشتر

15. بررسی تأثیر اصلاح کننده‌ها در احیای بیولوژیک اراضی شور از منظر فنی و اقتصادی در نظرآباد، استان البرز

شهرام یوسفی خانقاه؛ حسین آذرنیوند؛ محمدعلی زارع چاهوکی؛ محمد جعفری؛ حمید رضا ناصری

دوره 74، شماره 1 ، بهار 1400، صفحه 223-232

چکیده
  استقرار پوشش گیاهی بهترین راه کنترل اراضی تخریب شده و در معرض خطر تخریب می­باشد. با توجه به این که نهال­کاری در مناطق خشک به دلیل محدویت­های اکولوژیکی بسیار پرهزینه می­باشد کارشناسان به دنبال روش­هایی هستند که درصد استقرار نهال­ها را افزایش داده و هزینه­های نهال کاری را کاهش دهند. در این راستا استفاده صحیح از اصلاح کننده­ها ...  بیشتر