بررسی آسیب‌پذیری نواحی شهری در برابر سیل با استفاده از روش تاپسیس (مطالعۀ موردی: منطقۀ عظیمیه، شهر کرج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استاد دانشکدۀ منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 دانشیار دانشکدۀ منابع طبیعی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 دانشیار مرکز تحقیقات بین المللی بیابان، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

پیچیدگی­های محیط شهری پرداختن به تمامی مؤلفه­های آسیب­پذیر شهری را امری دشوار نموده است. از این­رو، تصمیم­گیری در محیط­های شهری یکی از مسائل بسیار مهم در مدیریت نوین به شمار می­رود. لذا، هدف از این پژوهش بررسی آسیب­پذیری منطقۀ عظیمیه در شهر کرج در برابر سیل بر اساس روش­ تصمیم­گیری چند معیاره می­باشد. جامعۀآماری کارشناسانومتخصصانی بودندکهدرزمینۀ مدیریتآسیب­پذیری حوزه­های شهریدارایدانشوتجربۀکافی بودند. برای انجام این پژوهش نخست با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای شناخت جامعی از عوامل تأثیرگذار در آسیب­پذیری شهرها در برابر سیل به­دست آمد سپس با استفاده از نتایجفندلفیاز بین شاخص­های اولیه، مجموعاً 11 شاخص مؤثر انتخاب و نقشۀ مربوط به هر یک از آن­ها به کمک نرم افزار ArcGIS تهیه شد. سپس آسیب‌پذیری شهر در برابر سیل با استفاده از روش تاپسیس محاسبه گردید. محدودۀ موردمطالعه بر اساس الگوی هدایت رواناب و بازدیدهای میدانی به 13 زیرحوزه تفکیک، و سپس ماتریس تصمیم­گیری با توجه به 13 زیرحوزه و 11 شاخص تشکیل گردید. نتایج نشان دهندۀ آسیب­پذیری این منطقه در برابر سیل بود، که در بین زیر حوزه­های مورد بررسی، زیر حوزه­های شماره 1 و 2 بیشترین و زیر حوزۀ شماره 13 کمترین آسیب­پذیری را در برابر سیل داشتند. از علل آسیب­پذیری منطقه در برابر سیل می­توان به ارتباط مستقیم با حوزه­های آبخیز بالادست که از نظر سنگ شناسی ناتراوا و از نظر خاک شناسی نفوذ ناپذیر هستند، تراکم ساختمان و تراکم جمعیت بالا و نبود فضاهای باز به میزان متناسب اشاره نمود.

کلیدواژه‌ها