سنجش و ارزیابی میزان تاب‌آوری در برابر مخاطرۀ سیلاب‌های شهری (مطالعۀ موردی: منطقۀ 4 تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

2 استادیار جغرافیای طبیعی، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

3 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد سمنان، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران.

چکیده

با رشد سریع ساخت و ساز شهری و شهرسازی و همچنین ایجاد و توسعۀ زیرساخت­ها، سیلاب در نواحی شهری بیشتر و شدیدتر شده است. وقوع مخاطرات سیلاب شهری در سکونتگاه­های انسانی خسارات و تخریب­های روانی و اجتماعی جبران‌ناپذیری به شهروندان وارد می­کند. از این رو در زمینۀ کاهش تأثیرات روانی و اجتماعی سیلاب شهری، توجه به رویکرد تاب­آوری سیلاب شهری مطرح می­گردد. بررسی پیشینۀ مطالعات نشان می­دهد که ارتقاء تاب­آوری در برابر بلایای طبیعی، تحت تأثیر عوامل اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و مدیریتی قرار دارد. بر همین اساس هدف اصلی این پژوهش بررسی ساختارهای یاد شده بر تاب­آوری منطقۀ 4 تهران در برابر سیلاب شهری است. روش­شناسی مطالعۀ حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ روش پیمایشی و توصیفی- تحلیلی می­باشد. یافته­های پژوهش نشان داد که از لحاظ شاخص اجتماعی- فرهنگی نواحی 5، 3 و 8 به ترتیب مطلوب­ترین مناطق می­باشد. از لحاظ شاخص اقتصادی بر اساس 8 مؤلفۀ مربوطه، منطقۀ 5، 6 و 3 به ترتیب مطلوب­ترین نواحی از لحاظ تاب­آوری اقتصادی هستند. از نظر تاب­آوری مدیریتی- نهادی نیز نواحی 5 و 6 با میانگین مطلوب­ترین نواحی از لحاظ تاب­آوری مدیریتی - نهادی بوده­اند. در تاب­آوری کالبدی نیز با توجه به ساختار منطقه و با استفاده از روش­های WLC و AHP مشخص گردید که نواحی 9 و 7 دارای وضعیت تاب­آوری کالبدی خوبی هستند ولی نواحی 8 ، 1 و 2 از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند.

کلیدواژه‌ها